Cúng rừng, nét đẹp văn hóa vùng cao Yên Bái

Nằm trong vùng lõi của Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu, xã Nà Hẩu, huyện Văn Yên (Yên Bái) có diện tích tự nhiên hơn 5.640 ha, trong đó, rừng tự nhiên đặc dụng hơn 4.500 ha. Rừng Nà Hẩu như mái nhà chung của hơn 500 hộ người H’Mông với hơn 2.500 nhân khẩu. Dù cuộc sống còn khó khăn, nhưng mái nhà chung ấy bao đời nay đã được đồng bào H’Mông đồng lòng gìn giữ bằng cách riêng, bằng những luật tục truyền từ đời này sang đời khác, nay trở thành Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia-Tập quán xã hội và tín ngưỡng Lễ cúng rừng của người H’Mông xã Nà Hẩu.
Rước Lễ ra nơi cúng Thần rừng.
Rước Lễ ra nơi cúng Thần rừng.

Nghi lễ cúng rừng được thực hiện tại khu rừng có địa thế đẹp nhất của xã, nơi đây hội tụ đầy đủ linh khí của trời đất để thờ cúng Thần rừng và là nơi có cây cổ thụ lớn nhất bản mà dân làng gọi là khu rừng cấm, rừng thiêng. Tại Nà Hẩu, mỗi bản đều có một khu rừng cấm, nơi có rất nhiều loại cây to, hàng trăm năm tuổi.

Lễ cúng rừng mở đầu bằng phần rước lễ vật lên khu rừng cấm. Nghi thức rước lễ được thực hiện trong không khí trang nghiêm, mang ý nghĩa thiêng liêng với ngụ ý báo cáo với Thần rừng và đất trời chứng giám cho việc cộng đồng làng xã tổ chức Tết rừng. Hoạt động này đã phản ánh rõ nét các hình thức sinh hoạt văn hóa, tín ngưỡng dân gian của người H’Mông, thể hiện sâu sắc tính cộng đồng trong tín ngưỡng của cư dân nông nghiệp, đồng thời tạo sự phong phú, hấp dẫn của các hoạt động văn hóa dân gian trong Tết rừng.

Thầy cúng Giàng A Sềnh, xã Nà Hẩu cho biết: Lễ vật để dâng cúng Thần rừng gồm một cặp gà trống mái, một con lợn đen, kèm theo vàng, rượu, hương, giấy bản,… đến giờ lành, thầy cúng của bản kính cẩn dâng hương, gõ mõ bốn phương, tám hướng và khấn mời Thần rừng về hưởng lễ vật, phù hộ, che chở, ban lộc rừng cho người dân trong xã; cầu cho mưa thuận gió hòa, cây cối tốt tươi, mùa màng bội thu…

Đối với phần cúng sống, sau khi công tác chuẩn bị đã xong, thầy mo bắt đầu thổi một hồi tù và báo hiệu lễ cúng bắt đầu. Thầy mo vừa cúng vừa gõ mõ quay theo bốn hướng, từ đông sang tây, vừa gõ vừa khấn. Tiếp đó, thầy cúng bắt hai con gà sống, gà trống để bên phải, gà mái ở bên trái đầu quay vào bàn thờ. Theo quan niệm của đồng bào thì con gà trống thể hiện thờ thần nước, con gà mái thờ thần đất, thần cây. Sau lễ tế gà sống, thầy cúng gõ mõ để báo hiệu tiếp tục lễ tế lợn sống.

Kết thúc phần lễ hiến sinh, các phụ lễ mang gà và lợn làm thịt, sắp đồ lễ chín chuẩn bị cho phần cúng chín. Nghi lễ cúng chín mang ý nghĩa tiễn đưa Thần rừng sau khi chứng kiến tấm lòng thành của dân bản. Sau khi những lễ vật cúng tế đã chế biến xong, thầy cúng lại tiếp tục cúng chín. Trong nghi lễ cúng chín, mâm lễ vật gồm hai con gà đã luộc chín, thủ lợn luộc chín. Sau khi cúng xong, phụ lễ hạ các lễ vật, còn thầy mo đốt tiền mã rồi gõ ba hồi mõ và thổi ba hồi tù và báo hiệu lễ cúng rừng đã kết thúc, đồng thời tiễn đưa các vị thần linh.

Tại các điểm cúng rừng, thầy Mo và người dân trải lá cùng ngồi xuống để họp làng, đánh giá tình hình bảo vệ rừng năm qua và cùng thề giữ rừng. Sau khi thực hiện nghi thức thề giữ rừng, Trưởng bản và người dân bầu ra Tổ tự quản bảo vệ rừng năm mới của bản, đây là những người mạnh mẽ, am hiểu về cây rừng và hiểu tập quán của bà con trong vùng.

Trưởng phòng Văn hóa Thông tin huyện Văn Yên, Hà Trung Kiên cho biết: Bốn người này sẽ làm việc như cắm mốc các vị trí rừng để cấm rừng cũng như bảo vệ rừng trong thời gian tới. Ngoài ra, ở đây người H’Mông còn có nghi lễ ăn thề, tức là, đồng bào người H’Mông sẽ tổ chức cam kết bảo vệ rừng trong thời gian một năm. Sau đó, hết một năm chúng tôi sẽ tổ chức bình xét, bình chọn, biểu dương và bầu ra lực lượng tổ bảo vệ rừng mới để thực hiện tốt công tác bảo vệ rừng trong thời gian tiếp theo.

Tại điểm cúng rừng, người dân trong bản cùng nhau chơi các trò chơi dân gian và tổ chức ăn tết trên rừng. Kể từ ngày làm lễ cúng rừng, ba ngày sau, người dân nơi đây có tục kiêng lên rừng, kiêng hái lá, đào bới đất, không mang cây rau xanh từ rừng về nhà. Trong thời gian này, người dân phát hiện ra một ai đó vi phạm những điều cấm đã được cam kết, thì sẽ bị Tổ tự quản xử lý vi phạm. Tục phạt là người vi phạm phải nộp một con lợn, một đôi gà, mời một số thành phần trong thôn hoặc mời cả làng ăn cùng. Do đó, từ những ngày trước lễ, người dân đã chuẩn bị sẵn đầy đủ lương thực, thực phẩm để phục vụ cho ba ngày này.

Bí thư Đảng ủy xã Nà Hẩu Lý Tòn Cầu cho hay, ngày 10/12/2024, Bộ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch có Quyết định công nhận Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia Tập quán xã hội và tín ngưỡng Lễ cúng rừng của người H’Mông xã Nà Hẩu. Lễ hội này không chỉ là nghi lễ độc đáo có ý nghĩa tâm linh cầu phúc, góp phần bảo tồn các giá trị vật chất, tinh thần trong cộng đồng các dân tộc mà còn thiết thực góp phần vào công tác quản lý, bảo vệ tài nguyên rừng cũng như bảo vệ môi trường sinh thái, bảo tồn sự đa dạng sinh học Khu bảo tồn thiên nhiên Nà Hẩu.

Đây là dịp quảng bá, tuyên truyền ý thức giữ rừng, phát triển sinh hoạt văn hóa cộng đồng của các dân tộc, từng bước thu hút khách du lịch đến tham quan hệ sinh thái rừng nguyên sinh, thưởng thức sản phẩm ẩm thực của người dân địa phương, tạo điều kiện phát triển du lịch cộng đồng, du lịch sinh thái lâu dài bền vững.

Có thể bạn quan tâm

Trường nội trú liên cấp Thanh Nưa hiện có tiến độ xây dựng bảo đảm, sẵn sàng bàn giao, đưa vào sử dụng phục vụ học sinh biên giới trong năm học mới.

Điện Biên phân công các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ Tỉnh ủy theo dõi, kiểm tra, đôn đốc ngành kinh tế cấp I trong thực hiện kịch bản tăng trưởng

Bảo đảm thực hiện mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm 2026, Ban Thường vụ Tỉnh ủy Điện Biên đã phân công các đồng chí Ủy viên Ban Thường vụ phụ trách địa bàn, ngành kinh tế cấp I; đồng thời gắn trách nhiệm cá nhân với kết quả tăng trưởng của ngành do cá nhân phụ trách.

Nhà đầu tư Khu đô thị hồ Xương Rồng mong muốn giải phóng mặt bằng hết diện tích theo quy hoạch để hoàn thiện hạ tầng.

Xử lý vướng mắc tại các dự án tồn đọng kéo dài

Thời gian vừa qua, tỉnh Thái Nguyên tập trung tháo gỡ khó khăn, vướng mắc, tồn đọng kéo dài cho 82 dự án, trong đó có những dự án được triển khai từ hàng chục năm trước. Công tác này sẽ góp phần tránh thất thoát, lãng phí nguồn lực, tạo dư địa phát triển, đóng góp vào tăng trưởng hai con số trong năm 2026 và những năm tiếp theo.

Bát Xát là địa phương đầu tiên tại tỉnh Lào Cai áp dụng mô hình “Thôn số” vào diễn tập phòng, chống thiên tai. (Ảnh: CÔNG HẢI)

Chủ động phòng, chống thiên tai ngay từ cơ sở

Chiều 3/8, xã Bát Xát (Lào Cai) tổ chức diễn tập phòng thủ dân sự ứng phó lũ ống, lũ quét, ngập lụt năm 2026. Cuộc diễn tập nhằm nâng cao năng lực lãnh đạo, chỉ đạo của chính quyền địa phương, đồng thời rèn luyện khả năng phối hợp giữa các lực lượng, góp phần chủ động xử lý các tình huống thiên tai có thể xảy ra trên địa bàn.

Phòng tin học của Trường tiểu học Minh Cầm, xã Nhữ Khê, tỉnh Tuyên Quang được đầu tư hiện đại.

Tuyên Quang sắp xếp giảm 485 cơ sở giáo dục

Thực hiện phương án tổng thể sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục mầm non, phổ thông và giáo dục thường xuyên công lập phù hợp mô hình chính quyền địa phương 2 cấp, tỉnh Tuyên Quang đang khẩn trương tinh gọn hệ thống trường học.

Bản đồ tâm chấn trận động đất mạnh 3,2 tại xã Bảo Lạc, tỉnh Cao Bằng. (Ảnh: Viện Các Khoa học Trái đất)

Liên tiếp xảy ra các trận động đất tại tỉnh Cao Bằng

Theo Trung tâm Báo tin và Cảnh báo sóng thần (Viện Các Khoa học Trái đất, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), từ ngày 30/7-3/8 tại tỉnh Cao Bằng liên tục xảy ra ba trận động đất có độ lớn từ 3,2-3,6. Các trận động đất này đều có cấp độ rủi ro thiên tai: 0.

Người có tài năng về giáo dục và đào tạo là một trong những lĩnh vực mà tỉnh Thái Nguyên thu hút, trọng dụng.

Thái Nguyên thu hút, trọng dụng người có tài năng một số ngành, lĩnh vực

Hội đồng nhân dân tỉnh Thái Nguyên ban hành Nghị quyết số 66/2026/NQ-HĐND, quy định ngành, lĩnh vực ưu tiên sử dụng nguồn lực chất lượng cao và chính sách thu hút, trọng dụng người có tài năng làm việc trong cơ quan, tổ chức của Đảng, Nhà nước, Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị-xã hội giai đoạn 2026-2030.

Lãnh đạo xã Minh Đài kiểm tra diện tích chè trên địa bàn xã.

Để cây chè trở thành động lực phát triển bền vững ở Minh Đài

Sở hữu những vùng chè xanh trải dài, từ lâu xã Minh Đài, tỉnh Phú Thọ được biết đến là vùng đất có khí hậu, thổ nhưỡng đặc biệt phù hợp với loại cây này. Do vậy, trong những năm qua, cây chè luôn được xã Minh Đài khai thác hiệu quả, tạo động lực phát triển kinh tế, xã hội và từng bước thay đổi diện mạo địa phương.

Khu vực I mỏ đất xã Tân Thành đang được khai thác để làm vật liệu san lấp trong và ngoài tỉnh Thái Nguyên.

Thái Nguyên: Cải thiện đời sống người dân nơi có hoạt động khoáng sản

Thái Nguyên là tỉnh có nhiều hoạt động khai thác, chế biến khoáng sản góp phần phát triển kinh tế, hạ tầng, giải quyết việc làm và tăng thu ngân sách. Tuy nhiên, địa phương và người dân ở nơi có hoạt động khoáng sản chưa được hưởng lợi thỏa đáng, đồng thời còn phải chịu tác động tiêu cực. 

Mùa hoa tam giác mạch và cảnh sắc thiên nhiên hoang sơ, hùng vĩ thu hút khách du lịch tìm đến Tuyên Quang.

Hành trình mới trên miền di sản

Việc hợp nhất hai tỉnh Tuyên Quang và Hà Giang đã mở rộng đáng kể không gian du lịch của tỉnh Tuyên Quang (mới), đồng thời tạo nên một hệ thống tài nguyên đa dạng, trong đó có nhiều giá trị độc đáo mang tầm vóc toàn cầu. 

Chè Pà Thẻn, xã Tri Phú đạt chứng nhận OCOP 3 sao cấp tỉnh.

Tạo sinh kế bền vững thông qua Chương trình mục tiêu quốc gia

Phát triển vùng đồng bào dân tộc thiểu số là chiến lược lâu dài nhằm củng cố khối đại đoàn kết toàn dân tộc, giữ vững quốc phòng, an ninh. Những năm qua, tại Tuyên Quang, các Chương trình mục tiêu quốc gia được triển khai đồng bộ đã trở thành động lực quan trọng giúp nhiều địa phương đổi thay.

Anh Triệu Văn Nam, Bí thư Chi bộ, Trưởng thôn Nà Tu, xã Cẩm Giàng cùng đoàn viên, thanh niên vệ sinh Đài tưởng niệm liệt sĩ xã (Ảnh TUẤN SƠN)

Khi người trẻ tiên phong

Không gian các tổ dân phố, thôn, bản ở Thái Nguyên rộng lớn hơn, việc nhiều hơn, đặt ra thách thức mới đối với đội ngũ cán bộ không chuyên trách. Nhiều thanh niên trẻ xung phong, sẵn sàng nhận nhiệm vụ đã “thổi” làn gió mới vào hoạt động của thôn, bản vùng cao.

Trung tâm Phục vụ hành chính công xã Chiến Thắng.

“Tổ ứng cứu” hỗ trợ tiếp cận dịch vụ công

Từ thực tế ứng dụng công nghệ số trong vận hành mô hình chính quyền địa phương hai cấp, Ủy ban nhân dân xã Chiến Thắng (Lạng Sơn) đã thành lập mô hình “Tổ ứng cứu Công nghệ và Nghiệp vụ hỗ trợ, nhằm tạo thuận lợi trong giải quyết các thủ tục hành chính cho người dân”.

Xã Long Cốc đang tập trung hỗ trợ phát triển vùng chè gắn với du lịch sinh thái, du lịch cộng đồng.

Nâng cao giá trị chè đất Tổ

Thời gian qua, tỉnh Phú Thọ đã phát triển và xây dựng thương hiệu chè, đưa cây chè trở thành ngành hàng có giá trị cao, đóng góp nhiều hơn cho tăng trưởng kinh tế và nông nghiệp bền vững của tỉnh.

Măng bát độ được chế biến tại Công ty TNHH Yamazaki Việt Nam.

Cây làm giàu trên đất núi Lào Cai

Khởi đầu với 60 ha trồng thử nghiệm vào năm 2003 tại huyện Trấn Yên (tỉnh Yên Bái cũ), tre măng bát độ đã phát triển thành vùng nguyên liệu gần 7.500 ha và trở thành “cây làm giàu” của nhiều hộ dân trên vùng đất núi Lào Cai.