Chuyển mình trở thành cực tăng trưởng mới

Một trong những mục tiêu, yêu cầu mà Trung ương đặt ra khi hợp nhất các tỉnh, thành phố là lấy vùng phát triển làm đầu tàu dẫn dắt, hỗ trợ nguồn lực, kinh nghiệm cho các vùng miền núi, vùng sâu, vùng xa còn khó khăn. Tại Thái Nguyên, sau hơn một năm hợp nhất, những điều này bắt đầu được hiện thực hóa. Nhiều vùng khó khăn của Thái Nguyên đang chuyển mình để trở thành cực tăng trưởng mới.

Phần lớn trong số 37 xã, phường tại vùng phía Bắc của Thái Nguyên là các xã khó khăn và đặc biệt khó khăn. Thúc đẩy phát triển vùng phía Bắc đã sớm được Đảng bộ tỉnh Thái Nguyên bàn thảo, chỉ đạo, triển khai bằng nhiều việc cụ thể.

Cải thiện hạ tầng

Từ tháng 2 tới nay, người dân ở các thôn xa của Thượng Quan, như: Pác Đa, Slam Coóc… đã có thể liên lạc bằng điện thoại di động ngay tại nhà, điều trước đó chưa từng có. Theo Trưởng thôn Pác Đa Triệu Văn Quan, khi chưa có sóng điện thoại di động, người dân muốn liên lạc, phải cầm điện thoại ra khỏi thôn để “dò sóng”, nhưng chất lượng cũng phập phù. Giờ đây, sóng điện thoại đã có, ổn định cho nên người dân trong thôn rất phấn khởi. Các cán bộ không chuyên trách của thôn khi liên lạc, trao đổi với xã cũng thuận tiện hơn.

Đồng chí Phan Văn Tố, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Thượng Quan cho biết: Trước đây, xã có nhiều thôn “trắng sóng”, nhiều vùng “lõm sóng” điện thoại, ảnh hưởng rất lớn đến công tác lãnh đạo, điều hành, hỗ trợ Nhân dân. Đến nay, toàn bộ các thôn đều đã được phủ sóng, người dân thuận lợi, chính quyền có điều kiện để triển khai các dịch vụ công điện tử.

Sau hợp nhất, Thái Nguyên còn 59 thôn, bản chưa có sóng viễn thông, chủ yếu ở phía Bắc. Sau một thời gian ngắn chỉ đạo quyết liệt, tỉnh đã hoàn thành xóa các vùng “trắng sóng” điện thoại di động.

Tại xã Văn Lang, thôn Kim Vân nằm trong “rốn ngập” đã vài chục năm nay. Năm nào người dân cũng hứng chịu thiệt hại nặng nề về tài sản, sống chung ngập úng cả tháng trời. Để giải quyết dứt điểm tình trạng này, Thái Nguyên đã xây dựng khẩn cấp khu ổn định dân cư cho thôn. Tiến độ thi công được tập trung cao độ, gấp rút để đưa người dân tới sinh sống trước mùa mưa bão năm nay.

Theo Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Nông Thị Diệp, 42 hộ dân thuộc diện di dời hết sức phấn khởi vì sắp có nơi ở mới an toàn, ổn định. Ngày 19/8 vừa qua, xã đã tổ chức bốc thăm, chia lô và tiến hành bàn giao đất để các hộ xây dựng nhà mới, vào ở trước mùa mưa bão.

Trước đây, điểm nghẽn lớn nhất, cản trở kết nối, giao thương giữa khu vực phía Bắc với phía nam tỉnh là đoạn tuyến khoảng 40km của Quốc lộ 3, nhỏ, hẹp, nhiều cua, dốc nguy hiểm. Tuy nhiên, dự kiến hết năm 2026, dự án đường cao tốc Chợ Mới-Bắc Kạn hoàn thành, điểm nghẽn này sẽ được tháo gỡ, lưu thông từ trung tâm phía Bắc tới trung tâm phía nam sẽ chỉ mất khoảng gần một giờ.

Kết cấu hạ tầng khu vực phía Bắc của Thái Nguyên sẽ chuyển biến đột phá khi Tỉnh ủy ban hành đề án phát triển kết cấu hạ tầng các xã khó khăn và đặc biệt khó khăn. Với tổng nguồn lực của đề án hơn 18.000 tỷ đồng, Thái Nguyên sẽ phát triển đồng bộ, toàn diện giao thông, thủy lợi, điện, trường, y tế, thương mại nông thôn, thông tin truyền thông… Điều này thể hiện quyết tâm chính trị của Tỉnh ủy Thái Nguyên về bảo đảm công bằng xã hội, thu hẹp khoảng cách phát triển giữa miền núi và khu vực trung tâm, cụ thể hóa mục tiêu “không để ai bị bỏ lại phía sau”.

Mở ra cơ hội mới

Nếu như khu vực phía nam giữ vai trò trung tâm công nghiệp, công nghệ cao và dịch vụ hiện đại thì khu vực phía bắc Thái Nguyên định hướng trở thành vùng động lực phát triển kinh tế xanh, du lịch sinh thái, công nghiệp chế biến khoáng sản và kinh tế lâm nghiệp. Thực hiện điều này, Thái Nguyên đang triển khai nhiều dự án động lực “đi trước mở đường”.

Cuối tháng 6/2026, tỉnh Thái Nguyên cùng liên danh nhà thầu khởi công dự án đầu tư hoàn chỉnh đường cao tốc CT.07 (đoạn Hà Nội-Thái Nguyên-Chợ Mới). Cùng với đó, tỉnh và tỉnh Cao Bằng cũng đang quyết liệt triển khai các nội dung để khởi công đường cao tốc Bắc Kạn-Cao Bằng vào cuối năm 2026. Hai dự án này là động lực cho kết nối với miền xuôi và khu vực phía Bắc của Thái Nguyên được hưởng lợi rất lớn.

Những dự án này cùng với Quốc lộ 3B, Quốc lộ 279, đường Bắc Kạn-Ba Bể-Na Hang (Tuyên Quang) từng bước hình thành mạng lưới kết nối liên vùng hoàn chỉnh, giảm chi phí logistics và nâng cao sức cạnh tranh của cả khu vực. Tại khu vực phía Bắc, Thái Nguyên quy hoạch gần 1.500ha đất khu công nghiệp, mở ra không gian thu hút các dự án quy mô lớn, đặc biệt là các ngành chế biến, công nghiệp xanh và công nghiệp hỗ trợ. Nền tảng năng lượng cũng được củng cố với các nhà máy thủy điện hiện hữu và tiềm năng phát triển điện gió, điện mặt trời. Đồng thời, Thái Nguyên xác định tập trung xây dựng khu du lịch hồ Ba Bể trở thành trọng điểm du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng và giải trí chất lượng cao...

Khi hạ tầng được cải thiện, thu hút đầu tư của tỉnh cũng tăng trưởng theo. Đầu tháng 7, Thái Nguyên đã trao quyết định chấp thuận chủ trương đầu tư, giấy chứng nhận đầu tư và biên bản ghi nhớ hợp tác đầu tư cho hàng loạt dự án đầu tư vào phía Bắc. Trong đó, có những dự án sẽ tạo đột phá, gồm: Nhà máy điện gió Thiên Long Chợ Mới với tổng mức đầu tư hơn 4.400 tỷ đồng; xây dựng và kinh doanh kết cấu hạ tầng Khu công nghiệp Chợ Mới 4 với tổng số vốn 3.500 tỷ đồng… Năm 2026, Thái Nguyên ưu tiên mời gọi đầu tư 54 dự án vào khu vực phía Bắc, gồm: Bốn khu công nghiệp; 14 cụm công nghiệp; 19 dự án dịch vụ; bốn hạ tầng khu đô thị, dân cư; hai dự án văn hóa xã hội và 10 dự án thuộc các lĩnh vực khác.

Bên cạnh đó, tỉnh đã giao đất cùng nhiều cơ sở vật chất và chỉ đạo Đại học Thái Nguyên thành lập cơ sở 2 tại phường Bắc Kạn, bắt đầu triển khai đào tạo từ năm học 2026-2027, dự kiến quy mô đào tạo khoảng 5.000 sinh viên. Chủ trương này sẽ tạo động lực rất lớn trong đào tạo nguồn nhân lực có chất lượng cho cả khu vực phía bắc, giúp giảm chi phí đi lại, học tập cho con em đồng bào các dân tộc thiểu số, góp phần thúc đẩy phát triển thương mại, dịch vụ tại khu vực này.

Theo Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên Trịnh Xuân Trường, khu vực phía bắc đang đứng trước cơ hội bứt phá khi hệ thống hạ tầng giao thông chiến lược, trọng tâm là đường cao tốc CT.07 cùng các tuyến kết nối liên vùng được đầu tư đồng bộ, mở ra hành lang phát triển mới. Với quỹ đất lớn, quy hoạch rõ ràng, giàu tiềm năng về khoáng sản, thủy điện, nông-lâm nghiệp, du lịch sinh thái và sự hiện diện của Đại học Thái Nguyên cùng các cơ sở y tế, giáo dục chất lượng cao, khu vực phía bắc của tỉnh hội tụ đầy đủ điều kiện để phát triển mạnh mẽ hơn nữa.

Thái Nguyên cam kết tiếp tục cải thiện môi trường đầu tư, đồng hành, tạo mọi điều kiện thuận lợi để doanh nghiệp triển khai các dự án nhanh chóng, hiệu quả; đồng thời mong muốn các nhà đầu tư chủ động nghiên cứu, mở rộng đầu tư vào những lĩnh vực tỉnh có lợi thế, góp phần khai thác hiệu quả các nguồn lực, tạo động lực phát triển bền vững cho khu vực phía bắc và toàn tỉnh.