Ca mắc cúm gia tăng trên thế giới và Việt Nam
Dữ liệu giám sát mới nhất cho mùa cúm 2025-2026 cho thấy hoạt động của virus cúm đang gia tăng trên phạm vi toàn cầu với chủng cúm A(H3N2) đang chiếm ưu thế ở các khu vực như Bắc Âu, Tây Á, Nam Á và Đông Nam Á.
Trong các bệnh gây viêm nhiễm đường hô hấp, bệnh do virus hợp bào hô hấp (RSV) là một trong những nguyên nhân gây bệnh viêm đường hô hấp cấp phổ biến ở trẻ em và có thể gây biến chứng nặng ở người cao tuổi. Hằng năm, có khoảng 3,6 triệu trẻ em dưới 5 tuổi phải nhập viện do RSV, trong đó có khoảng 100.000 trường hợp tử vong.
Tại Việt Nam, theo báo cáo của hệ thống giám sát đã ghi nhận sự gia tăng cục bộ các trường hợp mắc cúm mùa, bệnh do virus RSV, bệnh tay chân miệng tại một số địa phương, trong đó có nhiều ca nhập viện điều trị tại các bệnh viện tuyến cuối, nhất là khu vực miền bắc (Bệnh viện Nhi Trung ương, Bệnh viện Nhiệt đới Trung ương…).
Trong những năm gần đây, Việt Nam luôn ghi nhận khoảng 300.000 đến 500.000 trường hợp mắc bệnh viêm đường hô hấp cấp hằng năm. Trong năm 2025, số mắc giảm ở những tháng giữa năm và có xu hướng tăng trở lại trong 3 tháng gần đây với khoảng 8.500-11.000 trường hợp/tháng.
Tích lũy từ đầu năm 2025, cả nước ghi nhận hơn 132.000 trường hợp mắc cúm mùa, trong đó có 3 trường hợp tử vong. So với cùng kỳ năm 2024 (267.401 ca mắc, 6 tử vong), số mắc giảm 54,8%, số tử vong giảm 3 trường hợp.
Khoảng 1 tháng trở lại đây, mỗi ngày Bệnh viện Nhi Hà Nội khám ngoại trú cho hàng trăm ca và tiếp nhận điều trị nội trú hàng chục ca trẻ mắc cúm A. Xu hướng khám và nhập viện tăng nhanh từ đầu tháng 11. Theo đó, tháng 10, bệnh viện khám cho 517 trường hợp, có 120 vào điều trị nội trú, trong khi đó, chỉ mới 2 tuần đầu tháng 11, bệnh viện ghi nhận có 748 ca tới khám và 142 ca vào viện.
Bệnh nhân nhập viện chủ yếu thuộc hai nhóm: (1) cúm A sốt cao liên tục, trẻ không đáp ứng hạ sốt, ăn uống kém; (2) cúm A với biến chứng viêm phổi, sốt cao co giật, bệnh nhân có các bệnh nền như bệnh tim mạch, bệnh hô hấp mạn tính, bệnh thận mạn, bệnh lý ác tính ...
Theo Bộ Y tế, các chủng virus cúm lưu hành chủ yếu tại Việt Nam hiện nay là cúm A/H1N1, A/H3N2 và cúm B, chưa ghi nhận thay đổi về độc lực của virus. Thời gian vừa qua, Hà Nội và một số địa phương phía bắc ghi nhận số ca nhiễm cúm tăng mạnh, nhiều trường hợp nhập viện có biến chứng.
Bệnh viện Bệnh Nhiệt đới Trung ương cũng đang ghi nhận có khoảng gần 50 ca mắc cúm đang điều trị. Con số này ghi nhận vẫn gia tăng ở Bệnh viện Thanh Nhàn thời gian gần đây.
Chủng cúm mùa không có gì bất thường so với mọi năm
Trước thông tin virus cúm A lưu hành chủ yếu là chủng A/H3N2, khác với những năm trước vốn phổ biến A/H1N1 nên dễ lây lan mạnh hơn, chia sẻ với phóng viên Báo Nhân Dân, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Trần Đắc Phu, nguyên Cục trưởng Cục Y tế dự phòng, Bộ Y tế cho hay, đây là những chủng đã lưu hành tại Việt Nam và không có gì đột biến so với mọi năm.
“Chủng H3N2 vẫn là chủng cúm mùa bình thường chứ không phải chủng cúm có độc lực cao. Về việc lây nhiễm nhanh thì đó là đặc tính của cúm, nhưng virus cúm khác với Covid-19, không gây ra tình trạng nặng và tử vong nhanh chóng. Tuy nhiên, người già, người dễ bị tổn thương thì khả năng lây nhiễm khi mắc sẽ nặng hơn, dẫn đến nhập viện hoặc tử vong cần phải hết sức lưu ý phòng bệnh”, Phó Giáo sư Trần Đắc Phu cho hay.
Chuyên gia này khuyến cáo, hiện thời tiết đang trong giai đoạn chuyển mùa thu-đông, sự thay đổi thất thường của nhiệt độ và độ ẩm là điều kiện thuận lợi cho các tác nhân gây bệnh đường hô hấp phát triển và lây lan, đặc biệt là bệnh cúm mùa, bệnh do virus RSV.
Đồng thời giai đoạn cuối năm có sự gia tăng giao lưu, đi lại và tổ chức nhiều sự kiện đông người như hội nghị, tổng kết, đám cưới... làm tăng nguy cơ lây lan từ các khu vực công cộng, tập trung đông người về các hộ gia đình và tăng khả năng mắc bệnh ở trẻ em, người già là những đối tượng có nguy cơ cao.
Vì thế, cách để phòng bệnh tốt nhất là tiêm vaccine cúm hàng năm. Lý do là vì cúm năm nào cũng có sự biến đổi về gene, nên việc tiêm vaccine để bảo vệ cho cá nhân hằng năm là tốt nhất.
Mọi người nên tiêm vaccine trước mùa dịch ít nhất một tháng sẽ có hiệu quả bảo vệ tốt hơn. Nếu ai chưa mắc cúm thời điểm này vẫn nên đi tiêm vì cúm lưu hành sang cả mùa xuân. Ngoài ra, mọi người nên có biện pháp phòng bệnh như rửa tay với xà phòng, phòng các bệnh hô hấp.
Khác với Covid-19 - vốn phải cách ly mạnh - cúm tuy lây nhanh nhưng nhẹ nên không cần cách ly nghiêm ngặt . Tuy nhiên, người mắc cúm cũng nên hạn chế ra đường, tiếp xúc chỗ đông người. Người tiếp xúc với bệnh nhân cúm cũng cần áp dụng các biện pháp phòng bệnh đối với các bệnh lây truyền theo đường hô hấp, đặc biệt là đeo khẩu trang… Khi có triệu chứng nặng phải đi tư vấn xét nghiệm để được điều trị kịp thời.
Để chủ động phòng, chống dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp, Bộ Y tế khuyến cáo người dân thực hiện tốt các nội dung sau:
1. Bảo đảm vệ sinh cá nhân, thường xuyên rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho, hắt hơi. Không đưa tay lên mắt, mũi, miệng khi chưa rửa sạch.
2. Đeo khẩu trang khi đến nơi tập trung đông người, trên các phương tiện giao thông công cộng, hoặc khi có các triệu chứng nghi ngờ mắc bệnh để bảo vệ bản thân và người xung quanh.
3. Hạn chế tiếp xúc với người mắc bệnh viêm đường hô hấp cấp hoặc các trường hợp nghi ngờ mắc bệnh khi không cần thiết.
4. Vệ sinh môi trường sống, thường xuyên vệ sinh, lau chùi các bề mặt hay tiếp xúc (như tay nắm cửa, bàn phím, điện thoại…);
5. Thường xuyên thực hiện các biện pháp làm thông thoáng và đón ánh sáng tự nhiên vào phòng học, phòng làm việc, phòng hội nghị, hội thảo, nhất là sau giờ học, sau giờ làm việc, sau các buổi tổ chức sự kiện để tiêu diệt mầm bệnh, giảm nguy cơ lây bệnh.
6. Nâng cao thể trạng, thực hiện lối sống lành mạnh; có chế độ ăn uống cân bằng, đủ chất dinh dưỡng; tăng cường vận động thể lực để nâng cao sức đề kháng của cơ thể.
7. Khi có các triệu chứng như ho, sốt, sổ mũi, đau đầu, mệt mỏi, người dân cần liên hệ ngay với cơ sở y tế để được tư vấn, khám và xử trí kịp thời. Không tự ý mua thuốc, đặc biệt là thuốc kháng vi rút để điều trị tại nhà nếu không có chỉ định của cán bộ y tế.
