GÓC NHÌN

Chú trọng xây dựng cộng đồng và phát triển hệ sinh thái

Trẻ trung và đầy nhiệt huyết - thanh niên chính là lực lượng quyết định tương lai phát triển của mỗi quốc gia. Thông qua những chính sách hỗ trợ phù hợp, khi những ý tưởng được kết nối chặt chẽ với nhau, thế hệ trẻ sẽ mang đến nguồn lực tăng tốc đổi mới sáng tạo, giúp Việt Nam hiện thực hóa các mục tiêu về phát triển bền vững. Đây cũng là những nhận định chung của các chuyên gia khi trao đổi cùng Nhân Dân cuối tuần.
Người mẫu, diễn viên múa nghệ thuật, trình diễn trang phục "Mùa vàng bội thu" của vở diễn Tinh hoa Bắc Bộ. Ảnh: Tố Linh
Người mẫu, diễn viên múa nghệ thuật, trình diễn trang phục "Mùa vàng bội thu" của vở diễn Tinh hoa Bắc Bộ. Ảnh: Tố Linh

PGS, TS Phạm Bảo Sơn, Phó Giám đốc Ðại học Quốc gia Hà Nội

Đại học Quốc gia Hà Nội định hướng phát triển theo mô hình đại học đổi mới sáng tạo để nâng cao vị thế và kiến tạo giá trị mang bản sắc, qua đó đóng góp cho sự phồn thịnh của xã hội. Chúng tôi chủ trương đầu tư phát triển tiềm lực khoa học và công nghệ đạt tiêu chí của đại học đổi mới sáng tạo; thiết lập hệ sinh thái nghiên cứu, sáng tạo, khởi nghiệp với sự tham gia mạnh mẽ của các doanh nghiệp; hoàn thiện mô hình quản trị đại học, xây dựng một đại học thông minh, đổi mới sáng tạo bằng việc áp dụng các cơ chế, chính sách đặc biệt có tính đột phá để thúc đẩy các yếu tố đổi mới sáng tạo, nâng cao chất lượng đào tạo và năng lực sáng tạo của sinh viên.

Ông Vũ Quốc Huy, Giám đốc Trung tâm Ðổi mới sáng tạo Quốc gia (NIC)

Trong bối cảnh hiện nay, đổi mới sáng tạo là yếu tố quyết định cho sự phát triển kinh tế-xã hội. Muốn đạt được sự tiến bộ và đáp ứng các thách thức mới cần bồi dưỡng thế hệ trẻ phát triển trở thành nguồn nhân lực chất lượng cao của quốc gia. Với kiến thức chuyên môn, lực lượng này sẽ là nhân tố chủ chốt tiến hành nghiên cứu và phát triển các công nghệ, sản phẩm mới. Chính lối tư duy sáng tạo và khả năng giải quyết vấn đề linh hoạt, nhạy bén giúp đội ngũ thanh niên thúc đẩy và lan tỏa phong trào đổi mới sáng tạo ngay trong môi trường làm việc.

Để khuyến khích đổi mới sáng tạo và đưa nó trở thành tư duy, tầm nhìn và hành động mạnh mẽ hơn ở Việt Nam, cần áp dụng nhiều cơ chế và chính sách hỗ trợ. Thứ nhất, tạo môi trường thuận lợi như việc giảm các rào cản về quy định, thủ tục hành chính và thuế, cung cấp các khoản tài trợ và hỗ trợ tài chính cho hoạt động nghiên cứu và phát triển, và xây dựng cơ sở hạ tầng phù hợp. Thứ hai, đẩy mạnh hợp tác giữa các doanh nghiệp, tổ chức nghiên cứu và các viện-trường đại học. Thứ ba, phát triển hệ thống giáo dục và đào tạo nhằm tăng cường kỹ năng sáng tạo, tư duy phản biện và khám phá, đồng thời trang bị những kỹ năng cần thiết để người trẻ thúc đẩy đổi mới trong mọi lĩnh vực. Cuối cùng, Chính phủ và các tổ chức cần khuyến khích việc xây dựng cộng đồng, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo bằng cách tổ chức các sự kiện, hội thảo, và các hoạt động giao lưu để tạo cơ hội giao tiếp, chia sẻ ý tưởng và hợp tác giữa thanh niên và các cá nhân, tổ chức quan tâm.

TS Cung Trọng Cường,

Viện trưởng Nghiên cứu Phát triển Thừa Thiên Huế

Cần tận dụng công nghệ thúc đẩy đổi mới sáng tạo, thu hút nguồn lực bên ngoài, và xây dựng chính quyền cởi mở, ưu tiên giải pháp sáng tạo từ người trẻ. Trong bối cảnh tỷ lệ thất nghiệp cao, giới trẻ thiếu định hướng, Thừa Thiên Huế đã và đang xem xét triển khai nhiều giải pháp như: tư vấn định hướng, tổ chức cuộc thi sáng tạo, khuyến khích hoạt động thể thao, thúc đẩy văn hóa đọc, xây dựng mô hình trải nghiệm thực tế "Sống Platform", thúc đẩy start-up với Huế Hub, và tạo môi trường cởi mở cho người trẻ thử nghiệm, phát triển thông qua Countdown Huế.

Muốn thúc đẩy các dự án đổi mới sáng tạo phát triển bền vững và hiệu quả cần có các yếu tố như nhóm sáng kiến triển khai thử nghiệm, mô hình hóa, đưa ra các quy tắc hoặc quy định thực thi cụ thể đối với mỗi dự án nhằm tạo điều kiện chuyển giao để nhân rộng và phát triển. Hơn nữa, chính quyền địa phương cần cởi mở, ủng hộ giới trẻ thử nghiệm và sáng tạo, tạo cơ hội và không gian cho giới trẻ và cộng đồng thảo luận và thực thi các sáng kiến đổi mới sáng tạo.

Ðặng Quốc Khánh, Bí thư Ðoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh, Bộ Tài nguyên và Môi trường

Thanh niên là đội ngũ có sức trẻ, tâm huyết và khả năng đổi mới sáng tạo. Phát huy trí tuệ, sự sáng tạo của tuổi trẻ, thời gian qua, Đoàn Thanh niên Bộ Tài nguyên và Môi trường đã tổ chức các phong trào như: Chương trình tuyên truyền nâng cao nhận thức cho đoàn viên thanh niên và người dân trong bảo vệ môi trường và ứng phó biến đổi khí hậu, Chương trình "Chống rác thải nhựa", "Chương trình vì một Việt Nam xanh"…

Trong quá trình chuyển đổi xanh, thế hệ trẻ nước nhà phải là lực lượng tiên phong góp sức mình làm nên mầu xanh cho đất nước. Thanh niên cần không ngừng đổi mới, sáng tạo, tạo nên sự chuyển đổi liên tục và toàn diện trong hoạt động sống và làm việc, đóng góp tích cực cho bảo vệ môi trường và khí hậu. Cần phát huy tinh thần đoàn kết, tập hợp lực lượng để triển khai tốt các phong trào. Bên cạnh đó, các nguồn hỗ trợ mới tập trung cho hoạt động bảo vệ môi trường luôn tìm kiếm các ý tưởng đổi mới sáng tạo. Đây chính là cơ hội lớn, đồng thời cũng là thời điểm thuận lợi nhất để thế hệ trẻ cùng chung tay hành động vì một Việt Nam xanh.

Bà Ngô Phương Thảo, CEO Anbooks

Nền tảng để thanh niên tham gia đổi mới sáng tạo gồm ba yếu tố: Đào tạo, trang bị kỹ năng cho giới trẻ; thúc đẩy việc trao quyền; tích cực tổ chức các diễn đàn để thanh niên có thể trao đổi và thảo luận về các ý tưởng của mình.

Trong đó, trang bị kỹ năng và tư duy công dân toàn cầu là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Liên hợp quốc đã chia các kỹ năng này thành ba nhóm: kỹ năng học tập và đổi mới, kỹ năng kỹ thuật số và kỹ năng nghề nghiệp và cuộc sống - thích ứng với mọi biến đổi. Hơn thế nữa, văn hóa đọc và công nghệ là hai điều kiện thiết yếu. Đọc để có tri thức và ứng dụng công nghệ để thực hiện và nâng tầm ý tưởng đổi mới sáng tạo.

Nguyễn Hưng Hòa, Ðiều phối Tình nguyện viên vận hành Lễ hội Thiết kế và Sáng tạo Hà Nội 2023

Dự án Hanoi Rethink với tôi là dấu mốc cho thành công bước đầu của Hà Nội trong việc thúc đẩy đóng góp của đông đảo người dân, đặc biệt là người trẻ vào phát triển tiềm năng sáng tạo của Thủ đô.

Với thế hệ trẻ chúng tôi, sự kiện này mang trong mình giá trị kết nối cộng đồng mạnh mẽ, tạo cơ hội cho người trẻ tham gia vào mọi giai đoạn trên hành trình xây dựng thành phố sáng tạo.

Người trẻ có cơ hội trở thành những Nhà sáng tạo, những nghệ sĩ, được tham gia hiện thực hóa các công trình, dự án sáng tạo. Chúng tôi được trao cơ hội cất lên tiếng nói, tham vấn vào công cuộc định vị thương hiệu, quảng bá hình ảnh và lưu giữ giá trị truyền thống của Thủ đô. Sự kiện cũng mở ra cơ hội để thanh niên tham gia vào quá trình tổ chức, truyền thông quảng bá hay vận hành một chương trình có quy mô lớn, tầm cỡ quốc gia.

Hơn 200.000 lượt khách, hơn 4 triệu thảo luận trên mạng xã hội, hơn 1.000 tin, bài viết về Lễ hội, gần 26.000 vé tàu di sản được bán ra trong 12 ngày. Sự kiện đã phát huy hiệu quả trong việc xây dựng và phát triển mạng lưới thiết kế trẻ, kết nối đa dạng các nguồn lực đồng hành, đóng góp vào ngành công nghiệp sáng tạo của thành phố.

Mong rằng Lễ hội Thiết kế và Sáng tạo Hà Nội năm 2024 tới đây và nhiều năm nữa sẽ luôn là không gian sáng tạo cộng đồng nơi mọi đối tượng được đắm chìm trong vẻ đẹp tuyệt diệu của con người Hà Nội, văn hóa Hà Nội.

Có thể bạn quan tâm

Trung tâm Dữ liệu của CMC Telecom - Data Center đầu tiên tại Việt Nam sở hữu trọn bộ ba chứng chỉ Uptime Tier III (Thiết kế, Xây dựng và Vận hành bền vững) khẳng định năng lực hạ tầng đạt chuẩn quốc tế về độ tin cậy, an toàn và tính sẵn sàng cao. Ảnh: CMC

"Năng lượng mới" cho khát vọng tăng trưởng

Tổng Bí thư Tô Lâm đã nhiều lần khẳng định vai trò tiên quyết của dữ liệu số - xem đây là tư liệu sản xuất, là đầu vào trọng yếu và là "huyết mạch" nuôi dưỡng nền kinh tế số.

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân là lời cam kết đanh thép, nhằm bảo vệ niềm tin của nhân dân. (Ảnh CMC)

Lời đáp cho niềm tin

Chúng ta, những công dân nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, tự hào khi công ước đầu tiên của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng được mở ký tại Thủ đô Hà Nội (Công ước Hà Nội).

Thiếu tướng Nguyễn Ngọc Cương, Giám đốc Trung tâm dữ liệu quốc gia (NDC), Phó Chủ tịch Hiệp hội Dữ liệu quốc gia (NDA)

Bảo đảm dòng chảy liên thông và liền mạch

Để chuyển đổi dữ liệu thành tư liệu sản xuất và động lực cho quá trình phát triển, Việt Nam phải phá “ốc đảo dữ liệu” bằng những phương pháp chuẩn hóa và quản trị thống nhất.

Sinh viên Trường đại học Anh Quốc Việt Nam trao đổi với giảng viên về lĩnh vực dữ liệu số. (Ảnh Thế Đại)

“Xây móng” từ đào tạo nhân lực

Sự bùng nổ của các mô hình ngôn ngữ lớn đã thúc đẩy dữ liệu lên vị trí trung tâm, quyết định sự thành bại của các hệ thống thông minh. Do đó, bài toán đào tạo đội ngũ nhân sự đủ năng lực chưng cất “mỏ vàng” ấy thành tri thức số có giá trị cạnh tranh cũng sẽ đóng vai trò then chốt.

Nhật báo The New York Times cáo buộc OpenAI sử dụng trái phép hàng triệu bài báo để huấn luyện các mô hình AI.

AI - Ai sở hữu, ai được khai thác và phải trả giá?

Khi trí tuệ nhân tạo (AI) bùng nổ với tốc độ vượt xa mọi dự báo, dữ liệu và tri thức - vốn từng là “nhiên liệu thầm lặng” của nền kinh tế số - bất ngờ trở thành tâm điểm của các cuộc tranh chấp pháp lý gay gắt.

Coolmate đặt mục tiêu tăng gấp năm lần doanh thu và đạt mức định giá 1 tỷ USD trước năm 2030.

Bí quyết tiến chắc, mà vẫn tiến nhanh

“Coolmate là thí dụ tiêu biểu cho thế hệ thương hiệu tiêu dùng mới - xây dựng trên nền tảng số, tích hợp chuỗi cung ứng và có khát vọng vươn ra toàn cầu. Chúng tôi tự hào được đồng hành cùng một start-up Việt mang tầm nhìn và tinh thần vượt giới hạn như vậy”, Tổng Giám đốc Quỹ Vertex Growth Fund James Lee nhận định.

Người dân tìm hiểu mô hình nhà ở xã hội, được xây dựng trên đường Lê Thánh Tông, thành phố Hải Phòng. (Ảnh Thu Hằng)

Tăng cơ hội cho người thu nhập thấp

Chính phủ và Quốc hội đã ban hành hàng loạt chính sách đột phá về quy trình phê duyệt dự án, thủ tục lựa chọn chủ đầu tư, cơ chế xác định giá bán, giá thuê, cũng như việc bố trí quỹ đất và ưu đãi tài chính… cho nhà ở xã hội.

Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Văn Sinh

Tạo “luồng xanh”, rút ngắn quy trình

Trao đổi với Nhân Dân cuối tuần, Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Văn Sinh đã nêu ra nhiều giải pháp thúc đẩy các dự án nhà ở xã hội. Trong đó, tạo “luồng xanh”, “luồng ưu tiên” trong quá trình làm thủ tục được coi là điểm nhấn quan trọng, giúp rút ngắn thời gian triển khai các dự án nhà ở xã hội.

Quy định về việc thành lập, hoạt động của Quỹ nhà ở quốc gia.

Niềm hy vọng mới

Quỹ nhà ở quốc gia được thành lập đã mở ra những hy vọng về việc tăng nguồn cung nhà ở xã hội và góp phần ổn định thị trường bất động sản.

Cần sự bình đẳng về quy hoạch cho các dự án nhà ở xã hội. (Ảnh THÀNH ĐẠT)

Giải bài toán quy hoạch quỹ đất

Vấn đề quy hoạch quỹ đất cho nhà ở xã hội tại nhiều địa phương hiện nay vẫn gặp không ít rào cản. Chủ động phân bổ quỹ đất được kỳ vọng sẽ từng bước tháo gỡ nút thắt cho bài toán an sinh đô thị kéo dài nhiều năm qua.

Các ngân hàng tham gia Chương trình tín dụng dành cho người trẻ dưới 35 tuổi đều cân nhắc gia tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn vay giá rẻ cho người mua nhà.

Sẵn vốn ưu đãi, vì sao vẫn chậm giải ngân?

Các gói tín dụng ưu đãi được Chính phủ xác định là giải pháp hữu hiệu thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, mở rộng nguồn cung đáp ứng nhu cầu người dân. Tuy nhiên, so quy mô các chương trình tín dụng ưu đãi cho phân khúc này, doanh số giải ngân vẫn chưa được như kỳ vọng.

Một dự án nhà ở xã hội tại Khu đô thị Pháp Vân-Tứ Hiệp (Hà Nội) bị chậm tiến độ. (Ảnh Văn Học)

Hiện thực hóa giấc mơ an cư

Thực tiễn tại một số dự án cho thấy, yêu cầu xác nhận thu nhập đang trở thành rào cản dai dẳng, khiến nhiều người dân bức xúc.

Con đường xuyên qua khu rừng phòng hộ Mũi Cà Mau vừa được tái sinh. (Ảnh NSNA Phương Bằng)

Tiến tới một Việt Nam Xanh

Định giá carbon và phát triển thị trường carbon là một trong năm giải pháp chính, được Chính phủ đề ra nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa mức phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050, như cam kết tại Hội nghị COP26 (năm 2021).

Trong giai đoạn 2025-2026, các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực xi-măng, sắt thép và nhiệt điện sẽ phải kiểm kê, kiểm soát hạn ngạch khí thải để chuẩn bị cho thị trường carbon bắt buộc. (Ảnh Nguyên Nghi)

Hành trình hướng tới thị trường tín chỉ carbon Việt

Thị trường tín chỉ carbon là công cụ chính sách then chốt, góp phần giảm phát thải khí nhà kính theo cơ chế thị trường. Nhưng để doanh nghiệp tham gia thị trường carbon một cách bền vững, các ngành chức năng cần sớm xúc tiến, triển khai các kế hoạch, giải pháp, khung pháp lý liên quan.

PGS, TS Nguyễn Hồng Quân

Sớm hoàn thiện hành lang pháp lý

Việt Nam dự kiến thiết lập, vận hành thí điểm sàn giao dịch tín chỉ carbon, bước đầu hình thành và phát triển thị trường này vào cuối năm 2026.

Tham gia thị trường tín chỉ carbon, Cà Mau ước tính có nguồn thu khoảng hơn 3.500 tỷ đồng mỗi năm từ “kho báu xanh”.

Giữ rừng, giữ sinh kế bền vững

Những ngày đầu năm 2026, nắng như dịu lại khi chúng tôi lạc bước dưới những vòm xanh ngắt của rừng ngập mặn lớn nhất Việt Nam. Với hơn 102.000ha rừng và đất rừng ngập mặn, Cà Mau không chỉ sở hữu một hệ sinh thái đặc thù, mà còn nắm giữ “vận mệnh” sinh kế của hàng chục nghìn hộ dân.

Bộ trưởng Biến đổi Khí hậu Simon Watts (giữa) trong cuộc làm việc tại Vanuatu, New Zealand.

Nghịch lý về thiếu hụt niềm tin

Dù New Zealand cắt giảm mạnh số lượng đơn vị phát thải trong hệ thống mua bán hạn ngạch (ETS) giai đoạn 2025-2029 từ 45 xuống 21 triệu đơn vị, đất nước này vẫn gặp phải tình trạng đấu giá thất bại vì vấn đề dư thừa nguồn cung.

Tham gia Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao giúp nông dân miền Tây có sự chuyển biến mạnh mẽ về tư duy sản xuất. (Ảnh NGUYỄN HỮU TÙNG)

Danh tính mới cho hạt gạo Việt

Sau một năm triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh, nông dân Đồng bằng sông Cửu Long đã mạnh dạn thay đổi tư duy sản xuất, để hạt gạo Việt bắt đầu có “danh tính xanh” trên thị trường quốc tế.

Ảnh: Chu Việt Hà

Sống trẻ

Sống thật nhiều, sống trọn vẹn từng khoảnh khắc để không phải hối tiếc khi nhìn lại, nghĩ nhiều đến hơn một cuộc đời khác ngoài bản thân mình và cho đi bất cứ khi nào có thể…

Niềm vui với thành quả sáng tạo như làm bừng sáng gương mặt của nghệ nhân gốm trẻ ở làng nghề truyền thống Phù Lãng, tỉnh Bắc Ninh. (Ảnh Minh Lê)

Sống như tuổi thanh xuân

LTS - Nhân Dân cuối tuần xin gửi tới bạn đọc một mạn đàm quanh chủ đề sống trẻ của nhà văn NGUYỄN TRƯƠNG QUÝ, từ góc nhìn với văn chương, sáng tạo nghệ thuật cùng trải nghiệm đáng giá trên hành trình viết của chính tác giả.

Chị Nguyễn Vân Anh, người sáng lập và có nhiều năm làm giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng khoa học về Giới-Gia đình-Phụ nữ và Vị thành niên (CSAGA)

Nuôi dưỡng một đời sống tinh thần phong phú, sâu sắc

Chung quanh chủ đề sống trẻ, chúng tôi có cuộc trò chuyện với chị Nguyễn Vân Anh, người sáng lập và có nhiều năm làm giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng khoa học về Giới-Gia đình-Phụ nữ và Vị thành niên (CSAGA).

Đọc sách cùng tác giả đem lại những giây phút vui vẻ cho các em nhỏ. (Ảnh NXB Kim Đồng)

Mơ lớn để sáng tạo nhiều hơn

Cho đến nay, sách dành cho thiếu nhi ở nước ta vẫn chủ yếu có hai dạng: Sách được viết bởi các tác giả trong nước và sách mua bản quyền/ chuyển ngữ từ các đơn vị xuất bản nước ngoài. Nhưng đã bắt đầu có những giấc mơ phát hành ra thế giới những cuốn sách thiếu nhi do tác giả Việt Nam thực hiện.

Những đôi chân có thể không còn nhanh nhẹn và đôi khi lạc nhịp nhưng vẫn luôn cố gắng bắt kịp từng điệu nhảy.

“Trạm kết nối” liên thế hệ

Mô hình Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau, là sáng kiến do Hội Người cao tuổi Việt Nam khởi xướng, đến nay được nhân rộng tại nhiều địa phương, đặc biệt có nơi còn được ghi nhận như một “mạng lưới an sinh cộng đồng”.

TS Phan Quang Anh (thứ ba, từ phải sang) tham dự Lễ ra mắt VietNuc tại Đại sứ quán Việt Nam ở Pháp, năm 2025. (Ảnh Minh Duy)

Những cống hiến thầm lặng

Vượt qua khoảng cách địa lý xa xôi, nhiều chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài ngày đêm bắc những nhịp cầu tri thức đưa tiến bộ khoa học công nghệ thế giới về Việt Nam. Từ dải đất chữ S, họ tự tin bước ra thế giới và góp phần vào những nỗ lực định danh Việt Nam trên bản đồ tăng trưởng toàn cầu.

CẢI CÁCH, BẢN LĨNH VÀ NHÂN VĂN

CẢI CÁCH, BẢN LĨNH VÀ NHÂN VĂN

Lời tòa soạn - Năm 2025 dần đi đến những ngày cuối cùng, đất nước đang hướng tới một năm mới, một giai đoạn phát triển mới được khai mở từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Với sự đóng góp tích cực từ xuất khẩu các mặt hàng chủ lực như: lúa gạo, hải sản... dự kiến tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 của Việt Nam có thể đạt ngưỡng kỷ lục hơn 900 tỷ USD.

Vị thế, vận hội cho kinh tế Việt Nam cất cánh

Năm 2026 đang đến là thời điểm mà năng lực đổi mới sáng tạo, tri thức và kết nối chuỗi giá trị toàn cầu trở thành trọng tâm, để Việt Nam có thể vươn lên và khẳng định vị thế trên trường quốc tế.