Chủ động từ sớm, từ xa
Ngay từ đầu năm 2026, Ủy ban nhân dân xã Đăk Hà đã xây dựng phương án phòng, chống hạn hán gắn với kế hoạch sản xuất nông nghiệp, trong đó tập trung rà soát toàn bộ hệ thống công trình thủy lợi, đánh giá trữ lượng nước tại các hồ, đập để chủ động điều tiết phù hợp.
Trên cơ sở nhận định rõ nguy cơ hạn hán trong cao điểm mùa khô, chính quyền địa phương đã ban hành kế hoạch quản lý, vận hành công trình thủy lợi một cách cụ thể, khoa học.
Đồng chí Nguyễn Minh Vương, Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Đăk Hà cho biết: “Chúng tôi xác định phải chủ động từ sớm, không để bị động khi hạn xảy ra. Xã đã chỉ đạo kiểm tra, sửa chữa các công trình thủy lợi, nạo vét kênh mương, đồng thời xây dựng lịch điều tiết nước cụ thể cho từng khu vực, từng loại cây trồng, bảo đảm sử dụng nguồn nước tiết kiệm, hiệu quả”.
Điểm đáng ghi nhận là cách làm không mang tính bị động, “đến đâu hay đến đó” như trước đây, mà chuyển sang chủ động từ sớm, từ xa. Các công trình thủy lợi trên địa bàn được rà soát tổng thể để có phương án khắc phục đối với những hạng mục xuống cấp, rò rỉ; hệ thống kênh mương được nạo vét, phát quang, bảo đảm thông thoáng dòng chảy.
Ủy ban nhân dân xã cũng phân công rõ trách nhiệm cho từng thôn, làng trong quản lý, bảo vệ công trình; củng cố các tổ thủy nông để kiểm soát việc sử dụng nước tại cơ sở. Nhờ đó, nguồn nước được điều tiết hợp lý, hạn chế lãng phí, góp phần bảo đảm sản xuất ổn định ngay từ đầu mùa khô.
Đăk Hà là địa phương có cơ cấu cây trồng đa dạng, trong đó cà-phê chiếm diện tích lớn với gần 4.000ha, bên cạnh lúa nước và các loại cây ăn quả. Mỗi loại cây có nhu cầu nước khác nhau, đòi hỏi công tác điều tiết phải khoa học, linh hoạt.
Đối với cây cà-phê, loại cây chủ lực của địa phương, việc tưới nước trong mùa khô có ý nghĩa quyết định đến năng suất và chất lượng. Ủy ban nhân dân xã đã chỉ đạo xây dựng lịch tưới cụ thể theo từng khu vực, tránh tình trạng tưới tràn lan gây lãng phí nước.
Các hộ dân được khuyến khích áp dụng các phương pháp tưới tiết kiệm như tưới nhỏ giọt, tưới phun mưa cục bộ, vừa giảm lượng nước sử dụng, vừa bảo đảm cây sinh trưởng tốt.
Đối với cây ăn quả, việc điều tiết nước được thực hiện theo hướng ưu tiên những diện tích đang trong giai đoạn ra hoa, đậu quả. Những vườn cây đã qua giai đoạn quan trọng được điều chỉnh giảm lượng nước tưới, góp phần phân bổ nguồn nước hợp lý hơn.
Riêng đối với lúa nước, xã đã bố trí lịch gieo sạ phù hợp với khả năng cung cấp nước của các công trình thủy lợi. Những diện tích có nguy cơ thiếu nước được chuyển đổi sang cây trồng khác hoặc áp dụng biện pháp canh tác tiết kiệm nước.
Một trong những yếu tố then chốt giúp công tác thủy lợi tại Đăk Hà đạt hiệu quả là sự phối hợp chặt chẽ giữa chính quyền địa phương với các đơn vị chuyên môn. Ngoài ra, công tác tuyên truyền cũng được đẩy mạnh. Người dân được phổ biến về ý thức tiết kiệm nước, không tự ý tháo dỡ, làm hư hỏng công trình; đồng thời được hướng dẫn cách sử dụng nước hợp lý theo từng giai đoạn sinh trưởng của cây trồng.
Ông Trịnh Văn Sướng, Trưởng thôn Đăk La 1 chia sẻ: “Trước đây, một số đoạn kênh bị bồi lấp, rò rỉ, thất thoát nước khá nhiều. Nay được xã quan tâm, chúng tôi tổ chức cho người dân thường xuyên nạo vét, phát quang, kiểm tra kênh mương. Bà con cũng nâng cao ý thức, không còn tình trạng tự ý phá kênh dẫn nước như trước”.
Bên cạnh sự vào cuộc của chính quyền và người dân, các doanh nghiệp đóng chân trên địa bàn cũng thể hiện rõ vai trò, trách nhiệm trong công tác phòng, chống hạn hán. Tiêu biểu như các doanh nghiệp Nhà nước đóng chân trên địa bàn, gồm: Công ty cà-phê Đăk Uy và Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên cà-phê 731 đã chủ động xây dựng phương án sử dụng nước hiệu quả cho diện tích do đơn vị quản lý, đồng thời phối hợp chặt chẽ với địa phương trong việc điều tiết nguồn nước chung.
Ông Phan Văn Giới, Phó Giám đốc phụ trách Công ty cà-phê Đăk Uy cho biết: “Đơn vị chúng tôi đã chủ động xây dựng phương án sử dụng nước phù hợp với từng giai đoạn sinh trưởng của cây cà-phê. Ngoài ra, công ty cũng phối hợp với địa phương trong việc điều tiết nguồn nước chung, sẵn sàng chia sẻ khi cần thiết”.
Không chỉ bảo đảm sản xuất của đơn vị, các doanh nghiệp còn hỗ trợ, chia sẻ nguồn nước trong những thời điểm khó khăn, góp phần giảm áp lực cho hệ thống thủy lợi của xã. Sự đồng hành này cho thấy mối liên kết ngày càng chặt chẽ giữa doanh nghiệp và địa phương, hướng đến mục tiêu phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Hướng đến phát triển bền vững
Điểm nổi bật trong công tác phòng, chống hạn hán ở Đăk Hà là sự chuyển biến rõ rệt trong nhận thức và hành động của người dân. Từ chỗ còn phụ thuộc nhiều vào tự nhiên, sử dụng nước chưa hợp lý, nay bà con đã chủ động áp dụng các giải pháp tiết kiệm, thích ứng với điều kiện khô hạn.
Ông Đoàn Văn Chương, thôn Bình Minh chia sẻ: “Gia đình tôi chuyển sang sử dụng hệ thống tưới tiết kiệm, giảm đáng kể lượng nước và chi phí, nhưng vẫn bảo đảm vườn cà-phê phát triển tốt trong mùa khô”.
Cùng với đó, nhiều hộ dân đã mạnh dạn đầu tư hệ thống tưới hiện đại. Ông A Roih, thôn Long Loi cho biết: “Trước đây tưới thủ công rất tốn công và nước. Nay đầu tư hệ thống tưới bằng điện, nước được phân bổ đều, giảm chi phí nhân công, lại tiết kiệm nguồn nước. Dù mùa khô kéo dài nhưng vườn cà-phê vẫn phát triển ổn định”.
Nhờ sự chủ động của người dân, cùng với sự chỉ đạo của chính quyền và sự phối hợp của doanh nghiệp, tình hình hạn hán trên địa bàn cơ bản được kiểm soát. Từ đó, không chỉ bảo đảm sự phát triển ổn định của các loại cây trồng trong mùa khô, mà quan trọng hơn, tư duy sản xuất đã chuyển sang hướng tiết kiệm tài nguyên, thích ứng với biến đổi khí hậu, tạo nền tảng cho phát triển nông nghiệp bền vững tại địa phương.
Trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng phức tạp, nguy cơ hạn hán được dự báo sẽ còn tiếp diễn, công tác quản lý thủy lợi và điều tiết nước tưới tại Đăk Hà sẽ tiếp tục được xác định là nhiệm vụ lâu dài.
Đồng chí Nguyễn Minh Vương nhấn mạnh: “Thời gian tới, xã tiếp tục đầu tư, nâng cấp hệ thống thủy lợi; đẩy mạnh tuyên truyền, hướng dẫn người dân áp dụng các mô hình tưới tiết kiệm; đồng thời tăng cường phối hợp với các doanh nghiệp để sử dụng hiệu quả nguồn nước, hướng đến phát triển nông nghiệp bền vững”.
Giữa cái nắng khô khốc của mùa khô Tây Nguyên, dòng nước vẫn đều đặn chảy qua từng tuyến kênh, nuôi dưỡng những vườn cây xanh tốt. Đó không chỉ là kết quả của thiên nhiên ưu đãi, mà còn là minh chứng cho tinh thần chủ động, trách nhiệm và sự đồng lòng của chính quyền, doanh nghiệp và nhân dân xã Đăk Hà trong hành trình “giữ nước, giữ mùa”, vững vàng vượt qua thách thức của hạn hán.
