Phân định rõ thẩm quyền trong lĩnh vực hoạt động xây dựng
Nghị định 140/2025/NĐ-CP quy định Ủy ban nhân dân cấp xã thực hiện thẩm quyền cấp giấy phép xây dựng theo khoản 2 và 3 Điều 103 Luật Xây dựng năm 2014 (sửa đổi, bổ sung 2020). Ủy ban nhân dân cấp huyện chịu trách nhiệm chấp thuận chủ trương đầu tư xây dựng tạm, kiểm tra và thẩm định nghiệm thu công trình.
Đối với Ban Quản lý dự án chuyên ngành hoặc khu vực, Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có thẩm quyền phê duyệt thành lập và tổ chức hoạt động, Ủy ban nhân dân cấp huyện phối hợp triển khai. Ngoài ra, việc phê duyệt dự án đầu tư xây dựng theo Điều 121 Nghị định 175/2024/NĐ-CP cũng được giao cho Ủy ban nhân cấp xã và cơ quan quản lý dự án thuộc cấp xã thực hiện.
Quản lý nhà ở và kinh doanh bất động sản: Giao thẩm quyền rõ ràng theo cấp
Ủy ban nhân dân cấp xã có trách nhiệm lưu trữ hồ sơ nhà ở của hộ gia đình, cá nhân trong nước và người Việt Nam định cư ở nước ngoài theo Luật Nhà ở 2023. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phối hợp Bộ Xây dựng tổ chức khảo sát, xây dựng kế hoạch phát triển nhà ở, trong khi Hội đồng nhân dân cấp tỉnh xem xét phê duyệt các nội dung về quy hoạch, nguồn vốn và địa điểm phát triển nhà ở xã hội, cải tạo chung cư, xây dựng nhà ở công vụ...
Công tác quản lý nhà chung cư, nhà ở xã hội, tài sản công được phân định cho các cấp, bao gồm kiểm định chất lượng, thẩm định giá bán, quản lý vận hành và sử dụng.
Kiến trúc, đô thị, hạ tầng kỹ thuật: Trách nhiệm từ quy hoạch đến quản lý
Nghị định quy định Ủy ban nhân dân các cấp chịu trách nhiệm lập, thẩm định và phê duyệt quy chế quản lý kiến trúc; thẩm định chương trình phát triển đô thị, kế hoạch phát triển hạ tầng kỹ thuật.
Lĩnh vực cấp thoát nước, xử lý nước thải, quản lý cây xanh đô thị, công trình hạ tầng kỹ thuật chung cư... cũng được giao thẩm quyền cụ thể, bảo đảm tính đồng bộ trong đầu tư, khai thác và quản lý.
Giao thông: Phân định chức năng quản lý rõ ràng
Nghị định xác định Ủy ban nhân dân cấp xã là cơ quan quản lý đường bộ thuộc Ủy ban nhân dân cấp huyện (khoản 6 Điều 2 Luật Đường bộ 2024). Trách nhiệm kiểm tra, thẩm tra, thẩm định an toàn giao thông đường bộ được giao cho Cục Đường bộ Việt Nam, Sở Xây dựng, Ủy ban nhân dân cấp xã và đơn vị quản lý tuyến đường.
Ngoài ra, các nội dung quản lý phương tiện giải trí dưới nước, vận chuyển hàng nguy hiểm, hoạt động đường thủy nội địa... cũng được phân công cụ thể giữa các cấp.
Đồng bộ hóa thuật ngữ, phân loại đường bộ và quy định chuyển tiếp
Nghị định quy định việc thay thế một số thuật ngữ trong tổ chức chính quyền địa phương để thống nhất với Luật Tổ chức chính quyền địa phương năm 2024, đồng thời phân loại đường bộ theo cấp quản lý gồm: quốc lộ, đường tỉnh, xã, thôn, đô thị và chuyên dùng.
Quy định chuyển tiếp cho phép tiếp tục sử dụng các văn bản, hồ sơ, thủ tục đã ban hành hoặc đang thực hiện trước thời điểm 1/7/2025. Các vấn đề phát sinh sẽ do Chủ tịch Ủy ban nhân dân cấp tỉnh phân công giải quyết để không làm gián đoạn công việc.
Phân công rõ trách nhiệm các cấp, bảo đảm hiệu quả tổ chức thực hiện
Tại Nghị định quy định, Bộ Xây dựng chủ trì, phối hợp với các bộ, ngành liên quan tổ chức thực hiện, kiểm tra, giám sát. Ủy ban nhân dân cấp tỉnh có trách nhiệm hướng dẫn, kiểm tra Ủy ban nhân dân cấp xã; kịp thời báo cáo, xử lý những vướng mắc phát sinh. Ủy ban nhân dân cấp huyện và cấp xã thực hiện đầy đủ các nhiệm vụ, quyền hạn được phân định.
Nghị định số 140/2025/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ tạo cơ sở pháp lý thống nhất, rõ ràng và hiệu quả hơn trong tổ chức, phân quyền, phân cấp quản lý nhà nước của Bộ Xây dựng, góp phần thúc đẩy cải cách hành chính, nâng cao hiệu lực quản lý và phát triển bền vững đô thị, nhà ở, hạ tầng kỹ thuật trên phạm vi toàn quốc.
