Một ngày giữa tháng 5, bà Hồ Thị Hương (56 tuổi) đến điểm BĐVHX Hương Lâm cũ (huyện A Lưới) để được hướng dẫn làm thủ tục thanh toán bảo hiểm y tế. Cửa bưu điện đóng. Một tấm bảng ghi số điện thoại nhân viên móc hờ trước cửa. Bà nhìn rồi quay về. Ở vùng sâu, cảnh này không hiếm. Không phải vì thiếu trách nhiệm, mà bởi người phụ trách đang xoay xở nhiều đầu việc cùng lúc.
Từ thư báo đến thủ tục hành chính
Từ ngày 15/5/2025, thành phố Huế triển khai 136 điểm BĐVHX tham gia tiếp nhận, trả một số kết quả TTHC, trong số này có 9 điểm tiếp nhận hồ sơ phi giới tuyến. Người dân không còn phải đi hàng chục cây số lên huyện mà có thể làm thủ tục ngay gần nhà. Ở các xã, BĐVHX cách nhau chỉ 3-5km, rút ngắn đáng kể khoảng cách tiếp cận dịch vụ công.
Theo Phó Giám đốc Bưu điện thành phố Huế Mai Văn Mười, mô hình này từng được triển khai thí điểm từ năm 2023 với một số thủ tục đơn giản. Đến nay, các điểm đều đã có tài khoản truy cập hệ thống hành chính công quốc gia, có thể tiếp nhận hồ sơ của hầu hết các thủ tục. Tại xã Lâm Đớt, bà Hồ Thị Lan (68 tuổi) phấn khởi: “Trước phải nhờ cháu chở đi cả ngày. Giờ ra bưu điện xã, khai xong chờ họ gọi ra lấy, khỏe hơn nhiều”.
Các điểm BĐVHX giờ trở thành “cánh tay nối dài” của chính quyền. Mỗi ngày, nhân viên ở đây tiếp nhận hồ sơ căn cước, lý lịch tư pháp, người có công, chính sách xã hội... Tuy nhiên, phía sau sự tiện lợi là một khối lượng công việc lớn dồn lên một người.
Chị Nguyễn Thị Thúy Liên, phụ trách điểm BĐVHX xã A Ngo chia sẻ: “Có lúc đang giúp bà cụ khai hồ sơ thì có người tới nhận hàng, rồi điện thoại gọi đi phát thư. Việc tới tấp, không dám rời tay”.
Ngoài xử lý TTHC, tất cả các điểm BĐVHX còn phải nhận, phát thư báo, bán hàng bưu chính, chi trả lương hưu, kê khai bảo hiểm, phục vụ người dân đọc sách báo… Tất cả diễn ra trong một căn phòng chưa đầy 20 m² với máy tính cũ, bàn làm việc đơn sơ...
Lương quá thấp
Dù kiêm nhiệm hàng chục đầu việc, thu nhập cứng của nhân viên BĐVHX dưới 1 triệu đồng/tháng. Phần còn lại đến từ phần trăm dịch vụ phát sinh; nhưng ở miền núi, nơi giao dịch ít, nguồn thu này không ổn định.
“Việc thì nhiều mà có tháng đủ tiền xăng xe là mừng”, chị Hồ Thị Hà, điểm BĐVHX Hương Lâm nói. Ở đồng bằng, hồ sơ nhiều nên thu nhập đỡ hơn, nhưng ở vùng sâu có ngày không ai đến, có ngày lại dồn dập.
Tại huyện A Lưới, khó khăn không chỉ ở khoảng cách hay thu nhập, nhiều người dân ở đây, đặc biệt là người cao tuổi không biết chữ, khi đi làm thủ tục vẫn phải dùng ngón tay để điểm chỉ. Với thanh niên, dù đã có thể làm thủ tục trực tuyến bằng điện thoại, nhưng nhiều máy đời cũ, camera mờ không bảo đảm tiêu chuẩn hệ thống yêu cầu...
Cần đi cùng nhau
Tới nay, nhân viên BĐVHX vẫn ở vị trí “lửng lơ”, không phải công chức, nhưng làm việc gần như cán bộ một cửa. Ông Phan Trung Tín, Phó Giám đốc Trung tâm Hành chính công huyện A Lưới cho rằng: “Họ cần được tập huấn, trang bị thiết bị, có phần mềm hỗ trợ và quy chế phối hợp rõ ràng”. Đồng thời, cũng cần có cơ chế giám sát, bảo đảm an toàn với các loại giấy tờ có giá trị như sổ đỏ.
Thành phố Huế hiện đang phối hợp triển khai các gói thầu dịch vụ công ích theo Luật Đấu thầu 2023 để bảo đảm nguồn lực dài hạn. Một số địa phương đề xuất: bổ sung nhân sự theo ca; có ứng dụng hoặc tin nhắn báo kết quả; trang bị camera, tủ hồ sơ chuyên dụng, hòm thư niêm phong; ban hành quy chế phối hợp giữa xã và bưu điện; cho phép nhân viên bưu điện giám sát quá trình xử lý hồ sơ chậm của cơ quan chức năng. Những giải pháp này vừa tăng hiệu quả phục vụ, vừa giảm bớt áp lực cho người đang “gánh” một mình.
Mô hình BĐVHX gắn với hành chính công là một bước đi đúng, giúp đưa chính quyền đến gần dân hơn. Tuy nhiên, nếu chỉ khoán trắng cho một người thì khó đạt hiệu quả lâu dài, nhất là ở nơi điều kiện hạ tầng, con người còn hạn chế. “Mỗi lần giúp được người dân làm xong thủ tục, mình thấy vui lắm. Nhưng cũng mong có thêm người để ai đến cũng gặp, không phải quay về vì cửa đóng”, chị Hồ Thị Hà nói.
Giữa làng, một cánh cửa bưu điện mở ra không chỉ để phát thư báo, mà để đưa Nhà nước hiện diện, sát dân, vì dân. Đó không chỉ là cải cách hành chính, mà còn là lòng tin, là con đường để người dân vùng sâu không bị bỏ lại trong dòng chảy số hóa.
