Ưu tiên các đồng minh tin cậy
Cuộc gặp giữa người đứng đầu Chính phủ Canada với các nhà lãnh đạo Pháp và Anh hồi đầu tuần diễn ra chỉ vài ngày sau khi Thủ tướng Mark Carney nhậm chức và bổ nhiệm chính phủ mới hôm 14/3.
Tại cuộc họp báo sau hội đàm với Tổng thống Pháp Emmanuel Macron tại Điện Elysee, Thủ tướng Carney nêu rõ: Canada là quốc gia không thuộc châu Âu, nhưng có mối quan hệ gần gũi nhất với châu Âu. Việc tăng cường quan hệ giữa Canada với các đối tác châu Âu là rất quan trọng. Việc củng cố quan hệ với các “đồng minh đáng tin cậy” như Pháp lại càng quan trọng trong bối cảnh hiện nay.
Tổng thống Pháp nêu bật nhận định Canada là thí dụ điển hình về một đất nước bảo vệ lợi ích quốc gia nhưng vẫn duy trì hợp tác quốc tế. Không đề cập chính sách thuế của Tổng thống Mỹ, ông Macron chỉ nhấn mạnh rằng, thương mại công bằng và tuân thủ các quy tắc quốc tế, chứ không phải các biện pháp thuế quan, mới là công cụ hiệu quả để thúc đẩy phát triển và thịnh vượng. Nhà lãnh đạo Pháp khẳng định, Paris mong muốn phát triển các dự án có tính chiến lược cao nhất với các đối tác thân thiết nhất.
Trong chặng dừng chân thứ hai, tại Anh, Thủ tướng Canada Mark Carney và người đồng cấp nước chủ nhà Keir Starmer cùng khẳng định cam kết hướng tới mối quan hệ Canada-Anh chặt chẽ, hiệu quả hơn nữa. Phát biểu ý kiến tại hội đàm trong dinh thự Số 10 phố Downing, Thủ tướng Starmer nhấn mạnh, Anh và Canada là đồng minh, là đối tác thân cận và bền chặt nhất. Hai nhà lãnh đạo đều cho rằng, quan hệ đối tác Canada-Anh dựa trên lịch sử, những giá trị chung và nền tảng Khối Thịnh vượng chung; cả hai nước đều mong muốn tăng cường quan hệ.
Chuyến thăm châu Âu của Thủ tướng Canada diễn ra trong bối cảnh quan hệ Canada-Mỹ diễn biến phức tạp dưới thời Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tuy nhiên, trong các cuộc gặp, các nhà lãnh đạo không trực tiếp đề cập tới chính sách thuế quan gây tranh cãi của Mỹ. Thủ tướng Carney bác bỏ quan điểm cho rằng, ông đang tìm kiếm sự ủng hộ của các đồng minh để khẳng định chủ quyền Canada, ứng phó “cuộc chiến thương mại” với đối tác láng giềng ở khu vực Bắc Mỹ.
Mục tiêu đa dạng hóa thương mại
Nỗ lực củng cố mối quan hệ chiến lược với các đối tác ở châu Âu đã được Thủ tướng Carney đề cập trong tuyên bố nhậm chức, khi đề cập tới Pháp và Anh là những cường quốc gắn liền với lịch sử hình thành đất nước Canada. Tân Thủ tướng nhấn mạnh mục tiêu tăng cường hợp tác với các đồng minh thân cận và các đối tác châu Âu, song vẫn duy trì “mối quan hệ tích cực” với Mỹ.
Ông Carney nhậm chức Thủ tướng thứ 24 của Canada trong bối cảnh Canada đang đối mặt thách thức lớn từ căng thẳng thương mại với Mỹ. Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố áp thuế 25% đối với nhôm và thép của Canada, đồng thời đe dọa áp dụng thuế trừng phạt 25% đối với phần lớn hàng nhập khẩu và 10% đối với năng lượng, khoáng sản từ Canada từ ngày 2/4 tới.
Thủ tướng Canada thể hiện quan điểm cứng rắn trước các chính sách thương mại của Tổng thống Mỹ và khẳng định, sẽ duy trì các biện pháp trả đũa cho đến khi Washington thể hiện thiện chí đàm phán công bằng. Theo giới chuyên gia, các biện pháp thuế quan gia tăng của Mỹ đối với hàng hóa Canada dấy lên lo ngại về một cuộc suy thoái kinh tế của Canada.
Trong bối cảnh đó, việc mục tiêu đa dạng hóa thương mại càng trở nên cấp thiết với Canada. Theo Giáo sư Daniel Beland tại Trường đại học McGill ở Montreal, hơn 75% lượng hàng xuất khẩu của Canada là sang Mỹ, nên việc Canada thúc đẩy đa dạng hóa thương mại là hoàn toàn cần thiết.
Đây cũng là nội dung chính của chương trình nghị sự tại châu Âu, trong chuyến công du nước ngoài đầu tiên của Thủ tướng Carney. Trước nguy cơ xảy ra một cuộc chiến thương mại với Mỹ, việc củng cố quan hệ chiến lược giữa Canada với Anh, Pháp và châu Âu sẽ giúp các bên giảm tác động từ xung đột thương mại đối với nền kinh tế.
Chuyến công du nước ngoài đầu tiên của tân Thủ tướng Canada lần này khác thông lệ, khi lựa chọn điểm đến là châu Âu, thay vì Mỹ. Đến nay, dù tuyên bố vẫn tìm cách duy trì “quan hệ tích cực” với nước láng giềng, tuy nhiên ông Carney chưa có kế hoạch thăm Mỹ. Thủ tướng Carney nói rằng, ông sẵn sàng gặp Tổng thống Trump nếu phía Mỹ sẵn sàng thảo luận nhằm hạ nhiệt căng thẳng.
