Cần tính đúng, tính đủ chi phí để sớm hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh

Việc rà soát và cập nhật lộ trình phát triển thị trường điện Việt Nam đang là nhiệm vụ cấp thiết, bởi đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là bước đi chiến lược nhằm hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh, minh bạch, hiệu quả, đáp ứng mục tiêu phát triển bền vững và tăng trưởng kinh tế cao của đất nước.

Biểu đồ Cơ cấu tham gia thị trường điện qua các năm.
Biểu đồ Cơ cấu tham gia thị trường điện qua các năm.

Thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam được hình thành từ Quyết định 63/2013/QĐ-TTg, với lộ trình ba cấp độ: Thị trường phát điện cạnh tranh, thị trường bán buôn cạnh tranh và cuối cùng là thị trường bán lẻ.

Theo báo cáo của Bộ Công thương, sau 13 năm vận hành và phát triển, số lượng nhà máy tham gia thị trường điện đã tăng hơn 3 lần. Hiện tổng công suất đặt nguồn điện trong hệ thống điện quốc gia (theo trạng thái tham gia thị trường điện) đạt 89.920MW, trong đó có 118 nhà máy điện trực tiếp tham gia chào giá trên thị trường điện, với tổng công suất đặt là 34.080MW, chiếm tỷ lệ 38.4%; công suất các nhà máy điện gián tiếp tham gia thị trường điện là 35.494.4MW, chiếm 39%; nhà máy thủy điện đa mục tiêu và phối hợp là 8.802MW (gần 10%); nhập khẩu 2.302MW ( 3%) và BOT là 9.241.6MW (hơn 10%).

anh-man-hinh-2025-11-08-luc-091759.png
Cơ cấu công suất đặt nguồn điện theo trạng thái tham gia thị trường điện.

Theo Phó Cục trưởng Cục Điều tiết điện lực, Bộ Công thương Trịnh Quốc Vũ: Hiện nay thị trường điện Việt Nam đang ở cấp độ “thị trường bán buôn điện cạnh tranh” với những thành quả đáng ghi nhận, như: Từng bước tăng cạnh tranh, minh bạch và công khai; giá điện từng bước phản ánh theo cơ chế thị trường, quy luật cung cầu; tạo động lực nâng cao hiệu quả sản xuất-kinh doanh của các đơn vị phát điện; giảm chi phí, tối ưu phân bổ nguồn lực, góp phần ổn định giá điện và góp phần bảo đảm cung cấp điện; từng bước tạo được sự tin tưởng của các nhà đầu tư, các thành viên tham gia thị trường điện và hình thành một môi trường cạnh tranh năng động hơn trong ngành điện.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy còn không ít khó khăn, thách thức như: Cơ chế vận hành thị trường chưa thật sự hoàn thiện; hạ tầng truyền tải, phân phối và cơ chế điều tiết giá còn chưa đồng bộ và được điều chỉnh kịp thời; các yếu tố thị trường chưa phản ánh đầy đủ chi phí và rủi ro; sự phát triển nhanh của năng lượng tái tạo và các dạng nguồn điện mới đặt ra yêu cầu cao hơn về cân bằng cung-cầu, ổn định hệ thống và điều hành thị trường linh hoạt, hiện đại.

Phó Cục trưởng Cục Điều tiết điện lực, Bộ Công thương Trịnh Quốc Vũ chỉ ra rằng: Đến thời điểm cần rà soát đánh giá và điều chỉnh thiết kế để tạo ra tín hiệu thu hút các nhà đầu tư, từ đó tạo ra môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch, giúp các doanh nghiệp ngành điện nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh điện, đồng thời tạo ra tín hiệu tích cực từ việc giá điện phản ánh đúng nhu cầu thị trường để tự tin đầu tư vào thị trường.

img-9200.jpg
Toàn cảnh Hội thảo Kỹ thuật phát triển thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam.

Tại Hội thảo Kỹ thuật phát triển thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam do Cục điện lực (Bộ Công thương) phối hợp với Đại sứ quán Úc tại Việt Nam tổ chức sáng 7/11, tại Hà Nội, ông Craig Mickle, Chuyên gia đến từ Úc, tác giả chính của báo cáo kỹ thuật P4I “Nâng cao năng lực cạnh tranh của thị trường điện tại Việt Nam” cũng đã chỉ ra: Thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam dù đã có sự gia tăng của các nhà đầu tư nhưng chỉ dừng ở lĩnh vực sản xuất điện dưới hình thức các nhà sản xuất điện độc lập (IPP), chứ chưa khuyến khích đầu tư tư nhân vào các khâu khác của chuỗi cung ứng.

Sự tham gia của năng lượng tái tạo bị hạn chế - khi quy định yêu cầu các nguồn năng lượng tái tạo không phải thủy điện chào giá ở mức 0 đồng/kWh - làm giảm sự tham gia trực tiếp của họ vào thị trường bán buôn, vì họ chủ yếu nhận được các khoản thanh toán công suất và phụ thuộc vào các Thỏa thuận mua điện (PPA)…

Ông nhấn mạnh: “Điều thị trường cần là cơ chế mua-bán điện hướng tới mức giá cạnh tranh nhất, thấp nhất có thể, nhưng vẫn bảo đảm bù đắp đầy đủ chi phí như nguyên, nhiên liệu, truyền tải... Thị trường bán buôn cạnh tranh cần thể hiện rõ các yếu tố chi phí trong quá trình tính toán”.

Đại diện Cục Điều tiết Điện lực cũng cho biết: Hiện nay Việt Nam đang thực hiện mô hình chào giá theo chi phí, trong đó nhà máy điện mới, có hiệu quả cao, sẽ được thu hồi đầy đủ chi phí dài hạn. Thiết kế này có ưu điểm là giúp kiểm soát tốt giá thị trường và thông qua đó ổn định giá bán lẻ điện, bảo đảm phát triển kinh tế. Tuy nhiên, mô hình này vẫn chưa tạo đủ tín hiệu giá để thu hút đầu tư mới để có thể mạnh dạn đầu tư vào các nhà máy để tham gia thị trường điện trong tương lai.

Đồng tình với ý kiến các chuyên gia đến từ Úc, chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn cũng cho rằng: Các nhà đầu tư vẫn còn lo ngại do thông tin về chi phí, biến động giá và cơ chế điều hành chưa thực sự rõ ràng, minh bạch. “Khi các yếu tố thông tin không được công khai, nhà đầu tư khó phân tích, đánh giá để xây dựng kế hoạch và quyết định đầu tư” - ông Sơn chia sẻ.

Theo ông Sơn, thông tin về chi phí, giá cả trong cơ cấu sản xuất, truyền tải và phân phối điện vẫn chưa thực sự tường minh. Do đó, cần xây dựng thị trường điện với hai mục tiêu: Bảo đảm hiệu quả, tối ưu giá trong ngắn hạn, đồng thời tạo động lực và thu hút đầu tư dài hạn.

Câu chuyện bảo đảm an ninh cung ứng điện trong giai đoạn nền kinh tế hướng đến tăng trưởng hai con số càng cho thấy yêu cầu cấp thiết về minh bạch chi phí và giá điện. Đây cũng là yếu tố đầu tiên mà nhà đầu tư quan tâm khi xem xét dự án tại Việt Nam.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thay đổi về thể chế, công nghệ và xu thế chuyển dịch năng lượng toàn cầu. Trong nước, Luật Điện lực (sửa đổi năm 2024) cùng các Nghị quyết của Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ đã đặt ra yêu cầu hoàn thiện cơ chế thị trường điện, hướng tới thị trường bán lẻ cạnh tranh hoàn chỉnh, phù hợp với mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phát triển bền vững.

Đặc biệt, Nghị quyết số 70-NQ/TW khẳng định: Phát triển thị trường điện cạnh tranh, cải cách cơ chế giá điện là yêu cầu khách quan, tất yếu và không thể đảo ngược.

Hiện Cục Điều tiết điện lực đang khẩn trương xây dựng Đề án hoàn thiện thị trường bán buôn điện cạnh tranh, dự kiến trình Bộ Công thương trong tháng 12/2025. Theo kế hoạch, thị trường bán buôn điện cạnh tranh hoàn chỉnh sẽ được triển khai chính thức từ 1/1/2027. Việc hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh được kỳ vọng sẽ góp phần hiện thực hóa mục tiêu cung cấp đủ điện cho phát triển kinh tế với giá thành hợp lý.

Có thể bạn quan tâm

Năm 2026 ghi dấu chặng đường vẻ vang 80 năm ngành thống kê Việt Nam. (Ảnh: HNV)

Chặng đường 80 năm vẻ vang ngành thống kê Việt Nam

Năm 2026 này đánh dấu chặng đường 80 năm vẻ vang của ngành thống kê Việt Nam, ghi dấu sự ra đời của Nha Thống kê Việt Nam – tiền thân của Cục Thống kê ngày nay. Phát huy truyền thống, ngành thống kê tiếp tục vững bước, xứng đáng đóng vai trò chiến lược trong phát triển kinh tế-xã hội, nhất là trong kỷ nguyên mới hiện nay.

(Ảnh: NGỌC BÍCH)

Giá vàng ngày 1/5: Vàng miếng SJC "bốc hơi" gần 11 triệu đồng/lượng tính từ đầu tháng 4

Giá vàng thế giới hôm nay (1/5) giảm sau phiên tăng mạnh hôm qua, giao dịch quanh mốc 4.600 USD/ounce trong bối cảnh môi trường lãi suất cao làm ảnh hưởng đến đà tăng của giá vàng. Trong nước, giá vàng giữ nguyên do thị trường đang trong kỳ nghỉ lễ 30/4-1/5; giá vàng SJC  bán ra ở mức 166 triệu đồng/lượng.

Chủ tịch Hội đồng thành viên EVNSPC Lê Văn Trang thăm và động viên cán bộ, kỹ sư, công nhân thi công tại dự án điện dịp Lễ 30/4 và 1/5.

Đồng bộ nhiều giải pháp để tăng năng lực cung ứng điện cho miền nam

Trong bối cảnh nhu cầu điện tăng trưởng mạnh mẽ cùng áp lực từ biến đổi khí hậu và các đợt nắng nóng cực đoan, ngành điện miền nam đã và đang triển khai hàng loạt giải pháp đồng bộ nhằm bảo đảm cung ứng điện ổn định, phục vụ phát triển kinh tế-xã hội và đời sống người dân.

Chỉ số MXV-Index.

MXV-Index tăng phiên thứ 10 liên tiếp, duy trì trên vùng cao kỷ lục 2.900 điểm

Bất chấp áp lực lạm phát và việc Fed duy trì lãi suất ở mức cao, dòng tiền đầu tư vẫn chảy về thị trường hàng hóa. Lực mua chiếm ưu thế, kéo giá bạch kim bật tăng mạnh, tiến sát mốc 2.000 USD/ounce sau chuỗi 5 phiên giảm, trong khi giá cao su duy trì đà đi lên nhờ tác động từ dầu mỏ và nhu cầu xe năng lượng mới. 

Tiến sĩ Nguyễn Đình Cung, nguyên Viện trưởng Nghiên cứu và quản lý kinh tế Trung ương.

Tự chủ chiến lược để tăng trưởng thực chất

Trong bài phát biểu bế mạc Hội nghị Trung ương lần thứ 2, khóa XIV, Tổng Bí thư Tô Lâm kêu gọi toàn Đảng, toàn dân, toàn quân hãy hành động theo phương châm Tự chủ chiến lược-Kiên định hai mục tiêu chiến lược 100 năm-Chung sức, đồng lòng, quyết tâm, quyết liệt vì cuộc sống ấm no, hạnh phúc của Nhân dân.

Công chức Thuế cơ sở 4 (An Giang) hướng dẫn chủ hộ kinh doanh cách kê khai hàng hóa. (Ảnh: KIỀU DIỄM)

Giảm gánh nặng thuế cho hộ kinh doanh

Theo quy định mới về chính sách thuế đối với hộ kinh doanh, cá nhân kinh doanh, cả nước sẽ có khoảng hơn 2,5 triệu hộ, cá nhân kinh doanh và 230 nghìn doanh nghiệp được miễn thuế thu nhập cá nhân, thuế thu nhập doanh nghiệp.

HTX Nông sản an toàn Liên Hiệp (tỉnh Ninh Bình) tham gia dự án tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía bắc. (Ảnh: BẢO TOÀN)

Nâng cao chuỗi giá trị cây trồng an toàn

Đến nay, dự án tăng cường chuỗi giá trị cây trồng an toàn tại các tỉnh phía bắc đã thu được nhiều kết quả tích cực khi lợi nhuận tăng, nhiều diện tích được áp dụng thực hành nông nghiệp tốt (GAP), các hợp tác xã mở rộng kênh bán hàng… Từ thành công đó, nhiều địa phương trong vùng hưởng lợi đang có kế hoạch nhân rộng.

Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Nghệ An Hoàng Phú Hiền kiểm tra công tác giải phóng mặt bằng dự án đường cao tốc Vinh-Thanh Thủy.

Gấp rút khởi công đường cao tốc Vinh-Thanh Thủy

Tỉnh Nghệ An vừa điều chỉnh mốc thời gian khởi công dự án đường bộ cao tốc Vinh-Thanh Thủy vào giữa tháng 5, thay cho thời gian dự kiến ban đầu là dịp 30/4. Các khâu chuẩn bị đang được các sở, ban, ngành và các địa phương liên quan tích cực triển khai.

Chuyển đổi xanh không trở thành yêu cầu cấp thiết, vừa mang tính trước mắt, vừa là chiến lược dài hạn của ngành.

Chuyển xanh logistics: Đòn bẩy ứng phó biến động và kiến tạo tăng trưởng bền vững

Trong bối cảnh địa chính trị thế giới diễn biến phức tạp, ngành logistics toàn cầu nói chung và tại Việt Nam nói riêng đang chịu tác động mạnh mẽ từ các cú sốc về năng lượng và đứt gãy chuỗi cung ứng. Chuyển đổi xanh không trở thành yêu cầu cấp thiết, vừa mang tính trước mắt, vừa là chiến lược dài hạn của ngành.

Hướng tới nền nông nghiệp carbon thấp là chìa khóa để Việt Nam khẳng định vị thế trong nền kinh tế xanh toàn cầu. (Ảnh: NGUYỄN THỊ THÚY HẰNG)

Phát triển nông nghiệp theo chuỗi giá trị: Từ liên kết sản xuất đến kiến tạo hệ sinh thái bền vững

Trong bối cảnh nông nghiệp Việt Nam đang dần “chuyển mình” từ tư duy sản lượng sang tư duy giá trị, phát triển theo chuỗi giá trị đang không còn là lựa chọn, mà trở thành con đường tất yếu để nâng cao sức cạnh tranh, cải thiện thu nhập cho nông dân và tham gia sâu hơn vào chuỗi cung ứng toàn cầu.

Người sáng lập thương hiệu thịt lợn sạch Sáng Nhung: “Làm nông nghiệp sạch không có chỗ cho thử nghiệm”

Người sáng lập thương hiệu thịt lợn sạch Sáng Nhung: “Làm nông nghiệp sạch không có chỗ cho thử nghiệm”

Từ một người nông dân từng trải qua biến cố với thực phẩm bẩn, ông Nguyễn Ngọc Sáng, Giám đốc Hợp tác xã Sản xuất và Chế biến thực phẩm an toàn Sáng Nhung (Tuyên Quang) đã lựa chọn con đường khó: Xây dựng chuỗi nông nghiệp sạch khép kín, nuôi lợn bằng thảo dược và theo đuổi mô hình kinh tế tuần hoàn.  

Một góc đô thị tại Vinhomes Oceanpark 2 (Hưng Yên).

Sức bật mạnh mẽ của Hưng Yên

Sau khi hợp nhất, tỉnh Hưng Yên có thế và lực rất lớn để tăng tốc phát triển trên nhiều lĩnh vực. Nằm giữa vùng tăng trưởng động lực phía bắc gồm Hà Nội, Hải Phòng và Quảng Ninh, tỉnh có điều kiện thuận lợi thu hút đầu tư, tăng thu ngân sách, tập trung đầu tư đồng bộ cơ sở hạ tầng và nâng cao đời sống cho nhân dân.

PlasmaMed - Dấu ấn sản phẩm Thương hiệu quốc gia từ khát vọng làm chủ công nghệ y sinh

PlasmaMed - Dấu ấn sản phẩm Thương hiệu quốc gia từ khát vọng làm chủ công nghệ y sinh

Trong bối cảnh ngành y tế Việt Nam đứng trước yêu cầu đổi mới về công nghệ và nâng cao chất lượng điều trị, việc xuất hiện những sản phẩm “Make in Vietnam” mang hàm lượng khoa học cao không chỉ góp phần cải thiện hiệu quả chăm sóc sức khỏe mà còn khẳng định năng lực nghiên cứu, làm chủ công nghệ của doanh nghiệp trong nước.

EVNNPC chủ động các giải pháp linh hoạt, bền vững bảo đảm cung ứng điện trong cao điểm nắng nóng.

EVNNPC chủ động các giải pháp linh hoạt, bền vững bảo đảm cung ứng điện trong cao điểm nắng nóng

Trong bối cảnh mùa hè năm 2026 được dự báo tiếp tục xuất hiện nhiều đợt nắng nóng gay gắt, nhu cầu sử dụng điện tăng cao trên diện rộng, Tổng công ty Điện lực miền Bắc (EVNNPC) đã chủ động triển khai đồng bộ nhiều giải pháp nhằm bảo đảm cung cấp điện an toàn, ổn định cho sản xuất và sinh hoạt của người dân.