Cần tính đúng, tính đủ chi phí để sớm hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh

Việc rà soát và cập nhật lộ trình phát triển thị trường điện Việt Nam đang là nhiệm vụ cấp thiết, bởi đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là bước đi chiến lược nhằm hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh, minh bạch, hiệu quả, đáp ứng mục tiêu phát triển bền vững và tăng trưởng kinh tế cao của đất nước.

Biểu đồ Cơ cấu tham gia thị trường điện qua các năm.
Biểu đồ Cơ cấu tham gia thị trường điện qua các năm.

Thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam được hình thành từ Quyết định 63/2013/QĐ-TTg, với lộ trình ba cấp độ: Thị trường phát điện cạnh tranh, thị trường bán buôn cạnh tranh và cuối cùng là thị trường bán lẻ.

Theo báo cáo của Bộ Công thương, sau 13 năm vận hành và phát triển, số lượng nhà máy tham gia thị trường điện đã tăng hơn 3 lần. Hiện tổng công suất đặt nguồn điện trong hệ thống điện quốc gia (theo trạng thái tham gia thị trường điện) đạt 89.920MW, trong đó có 118 nhà máy điện trực tiếp tham gia chào giá trên thị trường điện, với tổng công suất đặt là 34.080MW, chiếm tỷ lệ 38.4%; công suất các nhà máy điện gián tiếp tham gia thị trường điện là 35.494.4MW, chiếm 39%; nhà máy thủy điện đa mục tiêu và phối hợp là 8.802MW (gần 10%); nhập khẩu 2.302MW ( 3%) và BOT là 9.241.6MW (hơn 10%).

anh-man-hinh-2025-11-08-luc-091759.png
Cơ cấu công suất đặt nguồn điện theo trạng thái tham gia thị trường điện.

Theo Phó Cục trưởng Cục Điều tiết điện lực, Bộ Công thương Trịnh Quốc Vũ: Hiện nay thị trường điện Việt Nam đang ở cấp độ “thị trường bán buôn điện cạnh tranh” với những thành quả đáng ghi nhận, như: Từng bước tăng cạnh tranh, minh bạch và công khai; giá điện từng bước phản ánh theo cơ chế thị trường, quy luật cung cầu; tạo động lực nâng cao hiệu quả sản xuất-kinh doanh của các đơn vị phát điện; giảm chi phí, tối ưu phân bổ nguồn lực, góp phần ổn định giá điện và góp phần bảo đảm cung cấp điện; từng bước tạo được sự tin tưởng của các nhà đầu tư, các thành viên tham gia thị trường điện và hình thành một môi trường cạnh tranh năng động hơn trong ngành điện.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy còn không ít khó khăn, thách thức như: Cơ chế vận hành thị trường chưa thật sự hoàn thiện; hạ tầng truyền tải, phân phối và cơ chế điều tiết giá còn chưa đồng bộ và được điều chỉnh kịp thời; các yếu tố thị trường chưa phản ánh đầy đủ chi phí và rủi ro; sự phát triển nhanh của năng lượng tái tạo và các dạng nguồn điện mới đặt ra yêu cầu cao hơn về cân bằng cung-cầu, ổn định hệ thống và điều hành thị trường linh hoạt, hiện đại.

Phó Cục trưởng Cục Điều tiết điện lực, Bộ Công thương Trịnh Quốc Vũ chỉ ra rằng: Đến thời điểm cần rà soát đánh giá và điều chỉnh thiết kế để tạo ra tín hiệu thu hút các nhà đầu tư, từ đó tạo ra môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch, giúp các doanh nghiệp ngành điện nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh điện, đồng thời tạo ra tín hiệu tích cực từ việc giá điện phản ánh đúng nhu cầu thị trường để tự tin đầu tư vào thị trường.

img-9200.jpg
Toàn cảnh Hội thảo Kỹ thuật phát triển thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam.

Tại Hội thảo Kỹ thuật phát triển thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam do Cục điện lực (Bộ Công thương) phối hợp với Đại sứ quán Úc tại Việt Nam tổ chức sáng 7/11, tại Hà Nội, ông Craig Mickle, Chuyên gia đến từ Úc, tác giả chính của báo cáo kỹ thuật P4I “Nâng cao năng lực cạnh tranh của thị trường điện tại Việt Nam” cũng đã chỉ ra: Thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam dù đã có sự gia tăng của các nhà đầu tư nhưng chỉ dừng ở lĩnh vực sản xuất điện dưới hình thức các nhà sản xuất điện độc lập (IPP), chứ chưa khuyến khích đầu tư tư nhân vào các khâu khác của chuỗi cung ứng.

Sự tham gia của năng lượng tái tạo bị hạn chế - khi quy định yêu cầu các nguồn năng lượng tái tạo không phải thủy điện chào giá ở mức 0 đồng/kWh - làm giảm sự tham gia trực tiếp của họ vào thị trường bán buôn, vì họ chủ yếu nhận được các khoản thanh toán công suất và phụ thuộc vào các Thỏa thuận mua điện (PPA)…

Ông nhấn mạnh: “Điều thị trường cần là cơ chế mua-bán điện hướng tới mức giá cạnh tranh nhất, thấp nhất có thể, nhưng vẫn bảo đảm bù đắp đầy đủ chi phí như nguyên, nhiên liệu, truyền tải... Thị trường bán buôn cạnh tranh cần thể hiện rõ các yếu tố chi phí trong quá trình tính toán”.

Đại diện Cục Điều tiết Điện lực cũng cho biết: Hiện nay Việt Nam đang thực hiện mô hình chào giá theo chi phí, trong đó nhà máy điện mới, có hiệu quả cao, sẽ được thu hồi đầy đủ chi phí dài hạn. Thiết kế này có ưu điểm là giúp kiểm soát tốt giá thị trường và thông qua đó ổn định giá bán lẻ điện, bảo đảm phát triển kinh tế. Tuy nhiên, mô hình này vẫn chưa tạo đủ tín hiệu giá để thu hút đầu tư mới để có thể mạnh dạn đầu tư vào các nhà máy để tham gia thị trường điện trong tương lai.

Đồng tình với ý kiến các chuyên gia đến từ Úc, chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn cũng cho rằng: Các nhà đầu tư vẫn còn lo ngại do thông tin về chi phí, biến động giá và cơ chế điều hành chưa thực sự rõ ràng, minh bạch. “Khi các yếu tố thông tin không được công khai, nhà đầu tư khó phân tích, đánh giá để xây dựng kế hoạch và quyết định đầu tư” - ông Sơn chia sẻ.

Theo ông Sơn, thông tin về chi phí, giá cả trong cơ cấu sản xuất, truyền tải và phân phối điện vẫn chưa thực sự tường minh. Do đó, cần xây dựng thị trường điện với hai mục tiêu: Bảo đảm hiệu quả, tối ưu giá trong ngắn hạn, đồng thời tạo động lực và thu hút đầu tư dài hạn.

Câu chuyện bảo đảm an ninh cung ứng điện trong giai đoạn nền kinh tế hướng đến tăng trưởng hai con số càng cho thấy yêu cầu cấp thiết về minh bạch chi phí và giá điện. Đây cũng là yếu tố đầu tiên mà nhà đầu tư quan tâm khi xem xét dự án tại Việt Nam.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thay đổi về thể chế, công nghệ và xu thế chuyển dịch năng lượng toàn cầu. Trong nước, Luật Điện lực (sửa đổi năm 2024) cùng các Nghị quyết của Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ đã đặt ra yêu cầu hoàn thiện cơ chế thị trường điện, hướng tới thị trường bán lẻ cạnh tranh hoàn chỉnh, phù hợp với mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phát triển bền vững.

Đặc biệt, Nghị quyết số 70-NQ/TW khẳng định: Phát triển thị trường điện cạnh tranh, cải cách cơ chế giá điện là yêu cầu khách quan, tất yếu và không thể đảo ngược.

Hiện Cục Điều tiết điện lực đang khẩn trương xây dựng Đề án hoàn thiện thị trường bán buôn điện cạnh tranh, dự kiến trình Bộ Công thương trong tháng 12/2025. Theo kế hoạch, thị trường bán buôn điện cạnh tranh hoàn chỉnh sẽ được triển khai chính thức từ 1/1/2027. Việc hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh được kỳ vọng sẽ góp phần hiện thực hóa mục tiêu cung cấp đủ điện cho phát triển kinh tế với giá thành hợp lý.

Có thể bạn quan tâm

Bước đầu cho thấy, việc thi công các dự án chống ngập tại Hà Nội đã có tác dụng. Sau trận mưa lớn rạng sáng 30/6, hiện tượng ngập úng tại các tuyến đường đã không xuất hiện. Trong ảnh là tuyến đường tại Phú Mỹ, phường Từ Liêm sáng 30/6.

Hà Nội chủ động tiêu thoát nước, không sảy ra ngập úng sau mưa lớn

Do ảnh hưởng của rãnh áp thấp và hội tụ gió lên đến mực 5000m, từ đêm 29 đến rạng sáng 30/6, trên địa bàn Thủ đô Hà Nội đã xảy ra mưa lớn diện rộng. Tuy nhiên, nhờ sự chủ động triển khai các phương án ứng trực và vận hành hệ thống thoát nước kịp thời, tính đến sáng nay, trên toàn địa bàn không ghi nhận điểm úng ngập.

Ảnh: THÀNH ĐẠT

Giá vàng ngày 30/6: Vàng SJC “bốc hơi” thêm 2 triệu đồng mỗi lượng

Giá vàng thế giới hôm nay (30/6) tiếp đà giảm sâu, giao dịch ở mức 3.985,3 USD/ounce, trong bối cảnh giá dầu tăng trở lại và lợi suất trái phiếu kho bạc Mỹ đi lên. Trong nước, giá vàng miếng và vàng nhẫn SJC sụt giảm mạnh theo giá thế giới, niêm yết lần lượt ở mức 146 triệu đồng/lượng và 145,9 triệu đồng/lượng.

Lực lượng chức năng kiểm tra, thu giữ 57 nghìn miếng mặt nạ dưỡng da được xác định giả nhãn hiệu BANOBAGI tại một kho tập kết trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Thu giữ 57.000 miếng mặt nạ dưỡng da giả nhãn hiệu BANOBAGI

Lực lượng Quản lý thị trường thành phố Hà Nội vừa phối hợp lực lượng Công an phát hiện và tạm giữ 57.000 miếng mặt nạ dưỡng da có dấu hiệu giả mạo nhãn hiệu BANOBAGI, tổng trị giá hàng hóa vi phạm hơn 427 triệu đồng. Vụ việc đã được chuyển cơ quan công an để tiếp tục điều tra, xử lý theo quy định của pháp luật.

Ông Thái Hoàng Quỳnh, Phó Tổng Giám đốc Khối Hệ thống Năng lượng, Schneider Electric Việt Nam và Campuchia chia sẻ tại hội thảo “Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả: Lực đẩy từ chính sách và công nghệ”.

Khi hiệu quả năng lượng trở thành năng lực cạnh tranh

Hiệu quả sử dụng năng lượng đang trở thành một trong những thước đo năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp trước yêu cầu chuyển đổi xanh và chuyển đổi số. Để nắm bắt cơ hội từ xu hướng này, doanh nghiệp cần đồng thời tận dụng động lực từ chính sách và đổi mới công nghệ.

Đông đảo đại biểu tham dự họp báo. (Ảnh: HNV)

Lần đầu tiên công bố Chương trình đánh giá năng lực và vinh danh nhà thầu xây dựng Việt Nam

Trong bối cảnh ngành xây dựng Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với yêu cầu ngày càng cao về chất lượng công trình, ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số và phát triển bền vững, việc xây dựng một hệ thống đánh giá năng lực nhà thầu khách quan, minh bạch đang trở thành nhu cầu cấp thiết.

Ảnh minh họa: FXEmpire

Sáng 30/6, giá bạc tiếp đà giảm

Sáng 30/6, giá bạc thế giới tiếp tục lùi về ngưỡng gần 57 USD/ounce, phản ánh tâm lý “thận trọng” của giới đầu tư giữa lúc tiến trình đàm phán Mỹ-Iran gặp nhiều trắc trở, làm gia tăng lo ngại lạm phát và củng cố kỳ vọng về khả năng Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) tiếp tục nâng lãi suất.

Khu vực nuôi cá chẽm công nghệ cao ở vùng nước sâu của Công ty TNHH Thủy sản Australis Việt Nam trên vịnh Vân Phong, tỉnh Khánh Hòa.

Mở rộng không gian biển cho giai đoạn tăng trưởng mới

Sau tám năm triển khai Nghị quyết số 36-NQ/TW (ngày 22/10/2018) của Hội nghị lần thứ tám Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về Chiến lược phát triển bền vững kinh tế biển Việt Nam đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2045, kinh tế biển Việt Nam đã đạt được những kết quả quan trọng, vị trí, vai trò của biển được nâng lên. 

[Infographic] Chứng khoán ngày 29/6: VN-Index chịu áp lực điều chỉnh khi gặp vùng kháng cự mạnh 1.900 điểm

[Infographic] Chứng khoán ngày 29/6: VN-Index chịu áp lực điều chỉnh khi gặp vùng kháng cự mạnh 1.900 điểm

Kết phiên giao dịch 29/6, VN-Index giảm 16,97 điểm (-0,9%) về mức 1.854,97 điểm, kiểm định lại vùng hỗ trợ 1.830-1.850 điểm. Độ rộng trên HoSE nghiêng về phục hồi khá tích cực, nhiều nhóm mã phục hồi tốt sau giai đoạn điều chỉnh với 187 mã tăng giá, 132 mã tăng giá và 50 mã giữ giá tham chiếu.

Bà Nguyễn Thị Lâm Giang, Cục trưởng Cục Đổi mới sáng tạo, chuyển đổi xanh và khuyến công, Bộ Công thương.

Phát động Giải thưởng Hiệu quả năng lượng năm 2026

Chiều 29/6, tại Hà Nội, Bộ Công thương phối hợp Hội Khoa học và Công nghệ sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả Việt Nam (VECEA) phát động các giải thưởng Hiệu quả năng lượng năm 2026, đồng thời tổ chức hội thảo "Sử dụng năng lượng tiết kiệm và hiệu quả: Lực đẩy từ chính sách và công nghệ".

Sử dụng điện tiết kiệm, hiệu quả.

EVNHANOI khuyến nghị giải pháp kiểm soát hóa đơn điện mùa nắng nóng

Thời tiết nắng nóng khiến nhu cầu sử dụng các thiết bị làm mát như điều hòa, quạt điện có xu hướng gia tăng khiến lượng điện tiêu thụ tăng cao. Theo Tổng công ty Điện lực Thành phố Hà Nội (EVNHANOI), việc sử dụng điện tiết kiệm, hợp lý là giải pháp thiết thực, giúp khách hàng kiểm soát chi phí tiền điện và sử dụng điện hiệu quả.

Chủ tịch Nguyễn Văn Được đi thực tế kiểm tra dự án Nạo vét, cải tạo rạch Xuyên Tâm chiều 19/6. (ảnh: THẾ ANH)

Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh yêu cầu hoàn thành dự án cải tạo rạch Xuyên Tâm trong năm 2027

Chiều 29/6, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Văn Được đi thực tế kiểm tra dự án Nạo vét, cải tạo rạch Xuyên Tâm (từ kênh Nhiêu Lộc-Thị Nghè đến sông Vàm Thuật), được xem là dự án cải tạo nhà trên và ven kênh rạch sử dụng nguồn vốn đầu tư công nhiều nhất thành phố.

Simexco Daklak ký kết với Doanh nghiệp tư nhân Thương mại Dịch vụ Hồ Quang.

Simexco Daklak ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác chiến lược với 5 doanh nghiệp, đối tác trong nước và quốc tế

Sự kiện Simexco Daklak tổ chức ký kết biên bản ghi nhớ hợp tác với 5 doanh nghiệp, đối tác trong nước và quốc tế là dấu mốc quan trọng, mở ra nhiều cơ hội hợp tác lâu dài trên các lĩnh vực đầu tư, thương mại, xuất khẩu, phát triển chuỗi giá trị cà-phê và các ngành kinh tế liên quan.

Các đại biểu Phiên đối thoại địa phương của VPSF 2026 tại Quảng Ngãi.

Liên kết 4 bên để hỗ trợ doanh nghiệp nhỏ và siêu nhỏ vượt rào cản tài chính

Trong khuôn khổ Phiên đối thoại địa phương của Diễn đàn Kinh tế tư nhân Việt Nam - VPSF năm 2026 tại tỉnh Quảng Ngãi, các đại biểu đã đóng góp nhiều ý kiến để phát triển kinh tế tư nhân, đẩy mạnh chuyển đổi số, đổi mới sáng tạo và nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia của doanh nghiệp địa phương.

Ảnh minh họa. (Nguồn: TTXVN)

Chứng khoán ngày 29/6: Cổ phiếu bất động sản bị bán mạnh, VN-Index giảm gần 17 điểm

Phiên giao dịch ngày 29/6, thị trường chứng khoán Việt Nam ghi nhận sự phân hóa rõ nét giữa các nhóm ngành. Cổ phiếu ngân hàng, chứng khoán và năng lượng đồng loạt khởi sắc, nhưng vẫn không đủ bù đắp áp lực giảm sâu từ nhóm bất động sản, đặc biệt là VIC và VHM. Chốt phiên, VN-Index giảm 16,94 điểm, xuống mức 1.854,97 điểm.