Cần tính đúng, tính đủ chi phí để sớm hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh

Việc rà soát và cập nhật lộ trình phát triển thị trường điện Việt Nam đang là nhiệm vụ cấp thiết, bởi đây không chỉ là yêu cầu kỹ thuật mà còn là bước đi chiến lược nhằm hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh, minh bạch, hiệu quả, đáp ứng mục tiêu phát triển bền vững và tăng trưởng kinh tế cao của đất nước.

Biểu đồ Cơ cấu tham gia thị trường điện qua các năm.
Biểu đồ Cơ cấu tham gia thị trường điện qua các năm.

Thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam được hình thành từ Quyết định 63/2013/QĐ-TTg, với lộ trình ba cấp độ: Thị trường phát điện cạnh tranh, thị trường bán buôn cạnh tranh và cuối cùng là thị trường bán lẻ.

Theo báo cáo của Bộ Công thương, sau 13 năm vận hành và phát triển, số lượng nhà máy tham gia thị trường điện đã tăng hơn 3 lần. Hiện tổng công suất đặt nguồn điện trong hệ thống điện quốc gia (theo trạng thái tham gia thị trường điện) đạt 89.920MW, trong đó có 118 nhà máy điện trực tiếp tham gia chào giá trên thị trường điện, với tổng công suất đặt là 34.080MW, chiếm tỷ lệ 38.4%; công suất các nhà máy điện gián tiếp tham gia thị trường điện là 35.494.4MW, chiếm 39%; nhà máy thủy điện đa mục tiêu và phối hợp là 8.802MW (gần 10%); nhập khẩu 2.302MW ( 3%) và BOT là 9.241.6MW (hơn 10%).

anh-man-hinh-2025-11-08-luc-091759.png
Cơ cấu công suất đặt nguồn điện theo trạng thái tham gia thị trường điện.

Theo Phó Cục trưởng Cục Điều tiết điện lực, Bộ Công thương Trịnh Quốc Vũ: Hiện nay thị trường điện Việt Nam đang ở cấp độ “thị trường bán buôn điện cạnh tranh” với những thành quả đáng ghi nhận, như: Từng bước tăng cạnh tranh, minh bạch và công khai; giá điện từng bước phản ánh theo cơ chế thị trường, quy luật cung cầu; tạo động lực nâng cao hiệu quả sản xuất-kinh doanh của các đơn vị phát điện; giảm chi phí, tối ưu phân bổ nguồn lực, góp phần ổn định giá điện và góp phần bảo đảm cung cấp điện; từng bước tạo được sự tin tưởng của các nhà đầu tư, các thành viên tham gia thị trường điện và hình thành một môi trường cạnh tranh năng động hơn trong ngành điện.

Tuy nhiên, thực tiễn cho thấy còn không ít khó khăn, thách thức như: Cơ chế vận hành thị trường chưa thật sự hoàn thiện; hạ tầng truyền tải, phân phối và cơ chế điều tiết giá còn chưa đồng bộ và được điều chỉnh kịp thời; các yếu tố thị trường chưa phản ánh đầy đủ chi phí và rủi ro; sự phát triển nhanh của năng lượng tái tạo và các dạng nguồn điện mới đặt ra yêu cầu cao hơn về cân bằng cung-cầu, ổn định hệ thống và điều hành thị trường linh hoạt, hiện đại.

Phó Cục trưởng Cục Điều tiết điện lực, Bộ Công thương Trịnh Quốc Vũ chỉ ra rằng: Đến thời điểm cần rà soát đánh giá và điều chỉnh thiết kế để tạo ra tín hiệu thu hút các nhà đầu tư, từ đó tạo ra môi trường cạnh tranh bình đẳng, minh bạch, giúp các doanh nghiệp ngành điện nâng cao hiệu quả sản xuất kinh doanh điện, đồng thời tạo ra tín hiệu tích cực từ việc giá điện phản ánh đúng nhu cầu thị trường để tự tin đầu tư vào thị trường.

img-9200.jpg
Toàn cảnh Hội thảo Kỹ thuật phát triển thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam.

Tại Hội thảo Kỹ thuật phát triển thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam do Cục điện lực (Bộ Công thương) phối hợp với Đại sứ quán Úc tại Việt Nam tổ chức sáng 7/11, tại Hà Nội, ông Craig Mickle, Chuyên gia đến từ Úc, tác giả chính của báo cáo kỹ thuật P4I “Nâng cao năng lực cạnh tranh của thị trường điện tại Việt Nam” cũng đã chỉ ra: Thị trường điện cạnh tranh tại Việt Nam dù đã có sự gia tăng của các nhà đầu tư nhưng chỉ dừng ở lĩnh vực sản xuất điện dưới hình thức các nhà sản xuất điện độc lập (IPP), chứ chưa khuyến khích đầu tư tư nhân vào các khâu khác của chuỗi cung ứng.

Sự tham gia của năng lượng tái tạo bị hạn chế - khi quy định yêu cầu các nguồn năng lượng tái tạo không phải thủy điện chào giá ở mức 0 đồng/kWh - làm giảm sự tham gia trực tiếp của họ vào thị trường bán buôn, vì họ chủ yếu nhận được các khoản thanh toán công suất và phụ thuộc vào các Thỏa thuận mua điện (PPA)…

Ông nhấn mạnh: “Điều thị trường cần là cơ chế mua-bán điện hướng tới mức giá cạnh tranh nhất, thấp nhất có thể, nhưng vẫn bảo đảm bù đắp đầy đủ chi phí như nguyên, nhiên liệu, truyền tải... Thị trường bán buôn cạnh tranh cần thể hiện rõ các yếu tố chi phí trong quá trình tính toán”.

Đại diện Cục Điều tiết Điện lực cũng cho biết: Hiện nay Việt Nam đang thực hiện mô hình chào giá theo chi phí, trong đó nhà máy điện mới, có hiệu quả cao, sẽ được thu hồi đầy đủ chi phí dài hạn. Thiết kế này có ưu điểm là giúp kiểm soát tốt giá thị trường và thông qua đó ổn định giá bán lẻ điện, bảo đảm phát triển kinh tế. Tuy nhiên, mô hình này vẫn chưa tạo đủ tín hiệu giá để thu hút đầu tư mới để có thể mạnh dạn đầu tư vào các nhà máy để tham gia thị trường điện trong tương lai.

Đồng tình với ý kiến các chuyên gia đến từ Úc, chuyên gia năng lượng Hà Đăng Sơn cũng cho rằng: Các nhà đầu tư vẫn còn lo ngại do thông tin về chi phí, biến động giá và cơ chế điều hành chưa thực sự rõ ràng, minh bạch. “Khi các yếu tố thông tin không được công khai, nhà đầu tư khó phân tích, đánh giá để xây dựng kế hoạch và quyết định đầu tư” - ông Sơn chia sẻ.

Theo ông Sơn, thông tin về chi phí, giá cả trong cơ cấu sản xuất, truyền tải và phân phối điện vẫn chưa thực sự tường minh. Do đó, cần xây dựng thị trường điện với hai mục tiêu: Bảo đảm hiệu quả, tối ưu giá trong ngắn hạn, đồng thời tạo động lực và thu hút đầu tư dài hạn.

Câu chuyện bảo đảm an ninh cung ứng điện trong giai đoạn nền kinh tế hướng đến tăng trưởng hai con số càng cho thấy yêu cầu cấp thiết về minh bạch chi phí và giá điện. Đây cũng là yếu tố đầu tiên mà nhà đầu tư quan tâm khi xem xét dự án tại Việt Nam.

Việt Nam đang bước vào giai đoạn phát triển mới với nhiều thay đổi về thể chế, công nghệ và xu thế chuyển dịch năng lượng toàn cầu. Trong nước, Luật Điện lực (sửa đổi năm 2024) cùng các Nghị quyết của Bộ Chính trị, Quốc hội và Chính phủ đã đặt ra yêu cầu hoàn thiện cơ chế thị trường điện, hướng tới thị trường bán lẻ cạnh tranh hoàn chỉnh, phù hợp với mục tiêu bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và phát triển bền vững.

Đặc biệt, Nghị quyết số 70-NQ/TW khẳng định: Phát triển thị trường điện cạnh tranh, cải cách cơ chế giá điện là yêu cầu khách quan, tất yếu và không thể đảo ngược.

Hiện Cục Điều tiết điện lực đang khẩn trương xây dựng Đề án hoàn thiện thị trường bán buôn điện cạnh tranh, dự kiến trình Bộ Công thương trong tháng 12/2025. Theo kế hoạch, thị trường bán buôn điện cạnh tranh hoàn chỉnh sẽ được triển khai chính thức từ 1/1/2027. Việc hoàn thiện thị trường điện cạnh tranh được kỳ vọng sẽ góp phần hiện thực hóa mục tiêu cung cấp đủ điện cho phát triển kinh tế với giá thành hợp lý.

Có thể bạn quan tâm

(Ảnh: THÀNH ĐẠT)

Giá vàng trong nước ngày một tiệm cận giá thế giới, chuyên gia dự đoán giá tiếp tục tăng trong tuần tới

Giá vàng thế giới kết thúc tuần tăng nhẹ ở mức 4.375 USD/ounce khi kỳ vọng về việc Cục Dự trữ Liên bang Mỹ (FED) tăng lãi suất vào tháng 9 giảm dần. Các chuyên gia cho rằng giá kim loại quý này sẽ tiếp tục tăng trong tuần tới. Trong nước, giá vàng miếng SJC không đổi sau 1 tuần, mua vào-bán ra ở mức 141-144 triệu đồng/lượng.

Quang cảnh Hội nghị. (Ảnh: KHÔI MINH)

Hà Nội tăng cường hỗ trợ doanh nghiệp thực hiện quy định mới về hải quan

Ngày 15/8, Trung tâm Xúc tiến đầu tư và Hỗ trợ doanh nghiệp (Sở Tài chính Hà Nội) tổ chức Hội nghị đối thoại “Những điểm mới và giải đáp vướng mắc trong quá trình thực hiện Nghị định số 169/2026/NĐ-CP ngày 15/5/2026 của Chính phủ quy định xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực hải quan”, với sự tham dự của 150 đại biểu.

Đổi mới mô hình phát triển kinh tế

Đổi mới mô hình phát triển kinh tế

Đổi mới mô hình phát triển thực chất là đổi mới cách thức nền kinh tế tạo ra giá trị, năng suất và năng lực cạnh tranh từ mô hình tăng trưởng theo chiều rộng dựa vào gia công, lắp ráp sang tăng trưởng theo chiều sâu nhờ lợi thế cạnh tranh bằng tri thức, công nghệ và năng suất.

[Video] Ngân hàng Nhà nước triển khai 618 cuộc thanh tra, cảnh báo nguy cơ né quy định cấp tín dụng

[Video] Ngân hàng Nhà nước triển khai 618 cuộc thanh tra, cảnh báo nguy cơ né quy định cấp tín dụng

Trong báo cáo tình hình hoạt động ngân hàng 7 tháng đầu năm, định hướng điều hành những tháng cuối năm 2026, Ngân hàng Nhà nước cho biết có một số dấu hiệu lợi dụng kẽ hở, né tránh quy định về giới hạn sở hữu cổ phần và né quy định về giới hạn cấp tín dụng đối với một khách hàng và người có liên quan.

Di sản thiên nhiên thế giới Vịnh Hạ Long là điểm đến du lịch biển hàng đầu của Việt Nam, động lực quan trọng thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh Quảng Ninh.

Mở rộng không gian phát triển mới

Nghị quyết số 19-NQ/TW về đổi mới mô hình phát triển Việt Nam đã mở ra nhiều không gian phát triển mới. Nhưng để chuyển hóa những tiềm năng này thành nền tảng bứt phá cho phát triển kinh tế-xã hội, đòi hỏi cần thay đổi tư duy, nâng cao năng lực quản trị, tăng cường chất lượng thể chế và khả năng làm chủ khoa học, công nghệ.

(Ảnh minh họa: nhandan.vn)

Hoàn thiện cơ chế chính sách về quản lý ngân sách nhà nước phù hợp với mô hình chính quyền địa phương hai cấp

Kho bạc Nhà nước đã triển khai cơ chế chính sách về quản lý ngân sách theo hướng phân cấp, phân quyền, đẩy mạnh cải cách thủ tục và ứng dụng công nghệ thông tin. Qua đó, thời gian thanh toán được rút ngắn cho các đơn vị giao dịch, đẩy nhanh tiến độ giải ngân vốn đầu tư công và nâng cao hiệu quả sử dụng nguồn vốn nhà nước.

Sản phẩm SIM du lịch Pottel dành cho khách quốc tế của Vietnam Post.

Vietnam Post chính thức gia nhập thị trường viễn thông

Tổng công ty Bưu điện Việt Nam (Vietnam Post) công bố chính thức gia nhập thị trường viễn thông di động theo mô hình mạng di động ảo (MVNO), đồng thời lựa chọn Tập đoàn Bưu chính Viễn thông Việt Nam (VNPT) làm đối tác hạ tầng cho thương hiệu viễn thông.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc cùng lãnh đạo các bộ, ngành, tỉnh Quảng Ngãi và nhà đầu tư thực hiện nghi thức khởi công dự án Nhà máy sản xuất bồn chứa độc lập thân thiện với môi trường.

Phó Thủ tướng Thường trực Phạm Gia Túc dự Lễ khởi công Nhà máy sản xuất bồn chứa độc lập thân thiện với môi trường

Sáng 15/8, Công ty trách nhiệm hữu hạn HD Hyundai Eco Vina tổ chức Lễ khởi công dự án Nhà máy sản xuất bồn chứa độc lập thân thiện với môi trường tại Khu kinh tế Dung Quất, tỉnh Quảng Ngãi. Ủy viên Bộ Chính trị, Phó Thủ tướng Thường trực Chính phủ Phạm Gia Túc dự và thực hiện nghi thức khởi công dự án.

(Ảnh minh họa: FXEmpire)

Ngày 15/8, giá bạc quay đầu tăng nhẹ

Sáng 15/8, giá bạc quay đầu tăng nhẹ sau nhiều phiên giảm. Tại thị trường thế giới, giá bạc tăng 0,36%, giao dịch quanh mức 64,58 USD/ounce. Giới phân tích cho rằng, bạc vẫn còn dư địa tăng nếu vượt thành công vùng kháng cự 65-66 USD/ounce.

Dự án nâng cấp Cảng hàng không Cà Mau đang được đẩy nhanh tiến độ để kịp hoàn thành theo kế hoạch trong năm 2026.

Cà Mau: Khơi thông dòng vốn đầu tư công

Trước yêu cầu tăng tốc phát triển để phục vụ mục tiêu tăng trưởng hai con số trong giai đoạn 2026-2030, cấp ủy, chính quyền tỉnh Cà Mau đang tập trung chỉ đạo quyết liệt giải quyết dứt điểm các vướng mắc trong công tác giải phóng mặt bằng và đơn thư khiếu nại, tố cáo.

Dự án Trung tâm hội nghị và triển lãm APEC tại Phú Quốc, tỉnh An Giang đang được đẩy nhanh tiến độ. (Ảnh: NGUYỄN THƯƠNG)

Chủ động kịch bản ứng phó biến động kinh tế

Trước những biến số đầu vào thay đổi, các bộ, ngành, địa phương đang rà soát, cập nhật kịch bản tăng trưởng những tháng cuối năm với các giải pháp điều hành chủ động, linh hoạt thích ứng với tình hình mới, quyết tâm hoàn thành mục tiêu tăng trưởng năm 2026.

Đánh bắt cá trên sông Vàm Nao. (Ảnh: THANH DŨNG)

Kỳ lạ loài cá ngựa sông

Tháng 8, mùa nước nổi tràn về vùng châu thổ, các ngư dân vùng đầu nguồn sông Tiền, sông Hậu, tỉnh An Giang lại nhớ về loài cá ngựa sông. Khi trước, nước nổi vào đồng là cá ngựa theo bờ kênh, rạch, bờ sông phóng vào đồng sinh sản.

Chế biến trứng gà ăn liền tại Dabaco Group.

Bài 2: Mở rộng mô hình sản xuất theo chuỗi khép kín

Với hơn 48.000 trang trại và gần 7 triệu hộ chăn nuôi, ngành chăn nuôi gia cầm ở nước ta vẫn cơ bản phân tán. Các mô hình chăn nuôi theo chuỗi giá trị, từ con giống đến chế biến chủ yếu mới có ở các tập đoàn lớn. Để ngành chăn nuôi gia cầm phát triển bền vững, cần nhân rộng mô hình theo chuỗi, xây dựng vùng nuôi tập trung…

Phần đầu tiên của CEO Bootcamp chính thức diễn ra ngày 10-11/8 (Ảnh: VPbank)

VPBank SME CEO Bootcamp: Từ chiến lược hay đến tăng trưởng thực chất

Trong hai ngày của học phần đầu tiên CEO Bootcamp do VPBank SME tổ chức, các nhà lãnh đạo doanh nghiệp liên tục đặt chiến lược của mình dưới ba phép thử: Có tạo ra lợi thế đủ khác biệt, có khiến khách hàng sẵn sàng trả tiền và tổ chức có đủ năng lực biến lời hứa đó thành kết quả hay không.