Cần thiết phải chuẩn hóa trong đào tạo-cấp chứng chỉ nghề môi giới bất động sản

Phân tích về hoạt động đào tạo, thi sát hạch, cấp chứng chỉ cho lực lượng môi giới bất động sản, ông Vương Duy Dũng, Phó Cục trưởng Cục quản lý nhà và thị trường bất động sản (Bộ Xây dựng) khẳng định: Bộ luôn coi trọng vai trò của đội ngũ môi giới bất động sản, bởi đây là lực lượng trực tiếp kết nối thị trường, tác động đến niềm tin của khách hàng và tính minh bạch của giao dịch.

Việc chuẩn hóa đào tạo, thi sát hạch và cấp chứng chỉ hành nghề không chỉ là yêu cầu pháp lý, mà còn là nhiệm vụ quan trọng nhằm chuyên nghiệp hóa lực lượng môi giới, bảo vệ quyền lợi của người dân và thúc đẩy sự phát triển ổn định, bền vững của thị trường.

Chuẩn hóa vừa là yêu cầu pháp lý vừa là nhiệm vụ thiết yếu

Khảo sát toàn quốc của Viện Nghiên cứu đánh giá thị trường bất động sản Việt Nam (VARS IRE), đơn vị trực thuộc Hội Môi giới bất động sản Việt Nam cho thấy: 89% môi giới chưa có hoặc đã hết hạn chứng chỉ hành nghề; 51,8% chưa từng tham gia đào tạo chính quy; 93% mong muốn được tham gia kỳ thi sát hạch; và 72,6% chưa biết thế nào là cơ sở đào tạo đạt chuẩn.

Trước thực trạng này, bà Hoàng Thu Hằng, Trưởng phòng Quản lý thị trường bất động sản (Cục Quản lý nhà và thị trường bất động sản, Bộ Xây dựng) cho biết: Theo Nghị định 114 mới ban hành, trách nhiệm tổ chức kỳ thi sát hạch đã được giao trực tiếp cho Sở Xây dựng, tạo tiền đề để kỳ thi được triển khai đồng bộ và hiệu quả hơn. Đối với công tác đào tạo, Thông tư 04/2024/TTBXD quy định rõ: các cơ sở đào tạo phải tuân thủ chương trình khung tối thiểu 74 tiết, có đủ điều kiện pháp lý và tổ chức theo quy định của Luật Giáo dục nghề nghiệp, Luật Giáo dục đại học.

“Nhà nước đã bỏ "giấy phép con", thay bằng cơ chế hậu kiểm. Những đơn vị không đáp ứng quy định sẽ bị xử lý, chứng nhận không được công nhận và học viên không thể tham gia kỳ thi sát hạch. Do đó, người học nên lựa chọn đơn vị đào tạo uy tín để tránh rủi ro pháp lý”, bà Hằng khuyến cáo.

Ở góc độ đơn vị đào tạo, bà Nguyễn Thùy Dương, Giám đốc Công ty cổ phần đào tạo và nghiên cứu xây dựng CTS chia sẻ, khó khăn hiện nay không nằm ở điều kiện giảng dạy như giáo trình, giảng viên hay cơ sở vật chất, mà chủ yếu ở thái độ của học viên. Nhiều người chỉ muốn học nhanh để lấy chứng chỉ, từ đó chọn các đơn vị có học phí rẻ, chương trình bị cắt xén, thiếu thực hành. Bên cạnh đó, việc hậu kiểm cần có thời gian. Vì vậy, một số cơ sở đào tạo tranh thủ để trục lợi, thực hiện không đúng các quy định của pháp luật.

Từ phía doanh nghiệp, ông Nguyễn Thái Bình, Tổng Giám đốc Đông Tây Land bổ sung, nhiều môi giới coi chứng chỉ hành nghề như một ‘giấy thông hành’, không phải minh chứng về năng lực. Doanh nghiệp thường phải tuyển trước, thử việc và đào tạo nội bộ, sau đó mới hỗ trợ nhân sự đi học để lấy chứng chỉ. Hệ quả là đội ngũ nhân viên bước vào nghề thiếu kiến thức nền, coi đây như một trải nghiệm ngắn hạn. Tỷ lệ biến động nhân sự vì thế rất cao, trung bình tới 10% mỗi tháng.

Thực tế chỉ rõ, hệ quả của đào tạo không chuẩn và hành nghề “chui” là vô cùng nghiêm trọng. Luật sư Lê Trọng Thêm, Giám đốc Công ty Luật LTT&Partners cảnh báo hành nghề khi chưa có chứng chỉ hợp lệ có thể bị xử phạt hàng chục triệu đồng, đồng thời kéo theo nguy cơ tranh chấp, kiện tụng, gây thiệt hại trực tiếp cho khách hàng.

“Không chỉ cá nhân, mà cả doanh nghiệp sử dụng môi giới không đủ điều kiện cũng có thể bị thanh tra, xử lý bổ sung. Nguy hiểm hơn, nếu tình trạng đào tạo kém chất lượng, cấp chứng chỉ sai quy định hoặc hành nghề ‘chui’ tiếp tục kéo dài, thị trường sẽ phải đối diện với một vòng luẩn quẩn: chất lượng dịch vụ giảm sút, niềm tin nhà đầu tư sụt giảm, khách hàng thiệt hại, còn cơ quan quản lý mất đi công cụ kiểm soát và sàng lọc lực lượng hành nghề. Đây là rủi ro mang tính hệ thống, cần sớm được chấn chỉnh.”- Luật sư Thêm nhấn mạnh.

Chia sẻ với chúng tôi, ông Trần Minh Hoàng, Phó Chủ tịch Hội môi giới Bất động sản Việt Nam cho biết: Việt Nam có thể tham khảo kinh nghiệm quốc tế để ngày càng chuẩn hoá quá trình đào tạo, thi sát hạch và cấp chứng chỉ hành nghề. Đơn cử như, tại bang California (Mỹ), môi giới phải hoàn thành ít nhất 105 giờ đào tạo mới đủ điều kiện dự thi. Trong khi đó, ở Singapore, Hàn Quốc, kỳ thi được tổ chức ở cấp quốc gia với quy trình minh bạch, có giám sát độc lập. Nhiều nước còn quy định môi giới mới phải hành nghề dưới sự hướng dẫn của môi giới có chứng chỉ trước khi được cấp phép độc lập.

Đồng tình với ông Trần Minh Hoàng, ông Trương Xuân Quang, Giám đốc điều hành (CEO) Học viện chiến lược bất động sản toàn cầu chỉ rõ, Việt Nam cần sớm chuẩn hóa giáo trình, thống nhất quản lý mã số chứng chỉ trên toàn quốc, ban hành ngân hàng câu hỏi quốc gia và tổ chức kỳ thi theo quy chuẩn chung, minh bạch, khách quan, tránh tình trạng cục bộ địa phương.

Chuẩn hóa giúp nâng tầm lực lượng môi giới, minh bạch thị trường

Có thể thấy, chuẩn hóa đào tạo và cấp chứng chỉ hành nghề môi giới là giải pháp then chốt để nâng tầm lực lượng môi giới, góp phần minh bạch hóa thị trường bất động sản. Tiến sĩ Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới bất động sản Việt Nam khẳng định: môi giới là lực lượng giữ vai trò quan trọng, nhưng bản thân mỗi cá nhân phải chủ động trang bị kiến thức và lựa chọn cơ sở đào tạo uy tín.

Tiến sĩ Đính cho biết, hội đã chủ động biên soạn bộ giáo trình chuẩn dựa trên khung nội dung của Bộ Xây dựng, được thẩm định bởi các chuyên gia chuyên ngành uy tín hàng đầu. “Bộ Xây dựng cần có chỉ đạo mạnh mẽ hơn để các địa phương sớm tổ chức kỳ thi sát hạch đồng bộ, tháo gỡ các điểm nghẽn còn tồn tại”, Tiến sĩ Đính khuyến nghị.

Thông tin với Báo Nhân Dân, Tiến sĩ Đính cho biết thêm, Hội môi giới Bất động sản Việt Nam cũng đã xây dựng bộ tiêu chuẩn nghề nghiệp, trong đó nhấn mạnh yếu tố văn hóa và đạo đức hành nghề, dự kiến sẽ trình cơ quan quản lý cho ý kiến để ban hành chính thức.

Cũng từ góc độ doanh nghiệp, bà Trần Thị Cẩm Tú, Giám đốc điều hành (CEO) EximRS đề nghị phải có cơ chế thi sát hạch rõ ràng, vừa đảm bảo chất lượng đầu ra cho thí sinh, vừa đảm bảo sự nghiêm túc của đào tạo. Theo bà, cam kết “học thật” phải trở thành nguyên tắc, và các chủ sàn cần coi trọng tri thức, đạo đức nghề nghiệp để xây dựng đội ngũ môi giới bền vững.

Khi trao đổi với chúng tôi, ông Phạm Lâm, Phó Chủ tịch Hội môi giới Bất động sản Việt Nam kiến nghị xây dựng ngân hàng câu hỏi chung cấp quốc gia, cùng với phương pháp thi và nội dung thống nhất, để tránh sự chênh lệch giữa các địa phương.

Tất cả các thành phần tham gia, từ cơ quan quản lý, hiệp hội nghề nghiệp, cơ sở đào tạo đến chính các môi giới đều phải chung nhận thức và cùng nỗ lực nâng cao chất lượng. Chỉ khi đó, Nhà nước mới có thể đưa ra những điều chỉnh linh hoạt, phù hợp với thị trường. Phó Cục trưởng Vương Duy Dũng nhấn mạnh, tới đây, sẽ cụ thể hóa hơn chương trình đào tạo, nội dung thi, phương thức sát hạch để vừa bảo đảm chất lượng, tạo môi trường thông thoáng, minh bạch cho hoạt động môi giới.

Về dài hạn, yếu tố then chốt trong 3-5 năm tới là xây dựng hệ thống chuẩn hóa toàn diện – từ giáo trình, bộ đề thi, ngân hàng câu hỏi, cơ chế hậu kiểm – song song với việc nâng cao đạo đức và tiêu chuẩn nghề nghiệp, qua đó đưa nghề môi giới Việt Nam hội nhập quốc tế và được xã hội tôn trọng đúng tầm.