Cần bổ sung nội dung quan trọng trong Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi

Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 chính thức có hiệu lực từ 1/1/2016, bên cạnh những kết quả đã đạt được, cũng cho thấy những bất cập, hạn chế cần nghiên cứu hoàn thiện. Vì vậy, năm 2018, Chính phủ đã giao cho Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội nghiên cứu, sửa đổi, bổ sung Luật Bảo hiểm xã hội và các luật có liên quan. 

Truyền thông chính sách bảo hiểm xã hội tới người lao động tự do tại tỉnh Quảng Nam. (Ảnh Trung Tâm)
Truyền thông chính sách bảo hiểm xã hội tới người lao động tự do tại tỉnh Quảng Nam. (Ảnh Trung Tâm)

Sau sáu năm thực thi, Luật Bảo hiểm xã hội 2014 đã bộc lộ nhiều bất cập, như: thời gian đóng bảo hiểm xã hội quá dài, tối thiểu 20 năm mới được hưởng lương hưu tỷ lệ 45% mức bình quân tiền lương tháng đóng bảo hiểm xã hội; nhiều lao động không chờ được, chọn rút bảo hiểm xã hội một lần; chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện chỉ được hưởng chế độ hưu trí, tử tuất, không có ốm đau, thai sản…

Để thể chế hóa các quan điểm, đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước, nhất là các mục tiêu mà Nghị quyết số 28-NQ/TW ngày 23/5/2018 của Hội nghị lần thứ bảy Ban Chấp hành Trung ương Đảng khóa XII về cải cách chính sách bảo hiểm xã hội đặt ra, đòi hỏi Luật Bảo hiểm xã hội năm 2014 phải sớm có những sửa đổi, bổ sung những nội dung quan trọng.

Xây dựng hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng, linh hoạt

Tại hội nghị thông tin về chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế do Bảo hiểm xã hội Việt Nam tổ chức ngày 1/6, Phó Vụ trưởng Bảo hiểm xã hội (Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội) Trần Hải Nam cho biết, xây dựng hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng, linh hoạt được xem là một trong những nội dung trọng tâm trong lần sửa luật này.

Trong đó, dự luật sẽ bổ sung quy định trợ cấp hưu trí xã hội, để hình thành hệ thống bảo hiểm xã hội đa tầng gồm: Tầng trợ cấp hưu trí xã hội (hiện đang được quy định ở Luật Người cao tuổi), bảo hiểm xã hội cơ bản (bao gồm bảo hiểm xã hội bắt buộc và tự nguyện), bảo hiểm hưu trí bổ sung.

Trong đó, tầng hưu trí xã hội, bổ sung quy định trợ cấp đối với trường hợp người lao động có thời gian đóng bảo hiểm xã hội nhưng không đủ điều kiện hưởng lương hưu hằng tháng, nếu không nhận bảo hiểm xã hội một lần sẽ được hưởng trợ cấp hưu trí xã hội sớm hơn và mức trợ cấp hằng tháng cao hơn. Mục đích nhằm tạo sự liên kết, hỗ trợ giữa các tầng, đặc biệt giữa tầng trợ cấp hưu trí xã hội với bảo hiểm xã hội cơ bản.

Thứ hai, mở rộng diện bao phủ đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội. Để thực hiện được nội dung này, dự thảo luật bổ sung quy định về trách nhiệm của cơ quan Bảo hiểm xã hội và các cơ quan liên quan trong việc xác định và quản lý toàn bộ đối tượng thuộc diện tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc theo quy định của pháp luật.

Bổ sung đối tượng tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với đối tượng có điều kiện và khả năng: Chủ hộ kinh doanh; Người quản lý doanh nghiệp, người quản lý điều hành hợp tác xã không hưởng tiền lương; Quy định cụ thể việc tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc đối với người lao động làm việc không trọn thời gian. Đồng thời, sẽ nghiên cứu tăng mức hỗ trợ từ ngân sách nhà nước nhằm tăng tính hấp dẫn, thu hút tạo điều kiện để người dân tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện thông qua việc: Tăng mức hỗ trợ đối với người tham gia bảo hiểm xã hội tự nguyện; và bổ sung chế độ trợ cấp thai sản trong chính sách bảo hiểm xã hội tự nguyện.

Giảm năm đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu xuống 15 năm

Chính sách quan trọng thứ ba được Phó Vụ trưởng Trần Hải Nam đề cập là mở rộng diện bao phủ đối tượng thụ hưởng bảo hiểm xã hội (lương hưu, bảo hiểm xã hội hằng tháng và trợ cấp hưu trí xã hội).

Theo đó, dự luật sẽ sửa đổi điều kiện hưởng chế độ hưu trí theo hướng giảm dần số năm đóng bảo hiểm xã hội tối thiểu để được hưởng chế độ hưu trí từ 20 năm xuống 15 năm, tiến tới còn 10 năm, nhằm tạo điều kiện cho người lao động tham gia bảo hiểm xã hội muộn, có thời gian tham gia bảo hiểm xã hội ngắn được tiếp cận và thụ hưởng quyền lợi bảo hiểm xã hội. Quy định lộ trình giảm dần độ tuổi hưởng trợ cấp hưu trí xã hội phù hợp khả năng của ngân sách. Đồng thời, có chính sách để khuyến khích, tạo điều kiện cho người lao động tham gia đóng góp để hưởng lương hưu thay vì nhận bảo hiểm xã hội một lần, bên cạnh việc cho phép người lao động được tiếp tục hưởng bảo hiểm xã hội một lần nếu có nhu cầu.

Phó Vụ trưởng Trần Hải Nam cho biết, việc sửa luật, rút ngắn thời gian đóng bảo hiểm xã hội nhằm tăng độ bao phủ chính sách an sinh, phù hợp xu hướng chung của thế giới, hiện tại Nhật Bản, Hàn Quốc cũng làm tương tự. Dự luật sẽ thiết kế lại mức hưởng và tỷ lệ hưởng bảo đảm quyền lợi cho lao động, tuy nhiên, dù giảm số năm đóng, cơ quan chuyên môn luôn khuyến khích người lao động đóng thời gian dài vì số năm đóng càng tăng thì tỷ lệ hưởng hưu trí càng cao.

Về tiến độ xây dựng Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi, dự kiến Kỳ họp thứ 3 (tháng 5/2022), Quốc hội xem xét, thông qua Nghị quyết về Chương trình xây dựng luật, pháp lệnh năm 2023, trong đó có dự án Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi. Dự kiến tại Kỳ họp thứ 6 (tháng 10/2023), Quốc hội cho ý kiến về dự án Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi; và tại Kỳ họp thứ 7 (tháng 5/2024), Quốc hội thông qua dự án Luật Bảo hiểm xã hội sửa đổi. Luật Bảo hiểm xã hội (sửa đổi) dự kiến có hiệu lực từ ngày 1/1/2025 ■

Theo thống kê, đến hết năm 2021, cả nước có hơn 16,5 triệu người tham gia bảo hiểm xã hội, bao phủ 33,7% lực lượng lao động trong độ tuổi (15,1 triệu người tham gia bảo hiểm xã hội bắt buộc và 1,45 triệu người tham gia bảo hiểm xã hội nguyện); hơn 4,94 triệu người cao tuổi sau độ tuổi nghỉ hưu hưởng lương hưu, trợ cấp Bảo hiểm xã hội, trợ cấp xã hội hằng tháng. Và hiện vẫn còn hơn chín triệu người sau tuổi nghỉ hưu chưa được hưởng tầng an sinh nào.

Có thể bạn quan tâm

Bảo hiểm xã hội cơ sở Gia Lâm (Hà Nội) truyền thông chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế tại Phiên giao dịch việc làm cụm xã Gia Lâm-Phù Đổng-Thuận An-Bát Tràng năm 2026. (Ảnh: HSS)

Hà Nội xây dựng đơn vị học tập và điểm hỗ trợ kỹ năng số tại bảo hiểm xã hội cơ sở

Một trong những nội dung trọng tâm trong Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm 2026 của Bảo hiểm xã hội Hà Nội là xây dựng mô hình “Đơn vị học tập” và “Điểm hỗ trợ kỹ năng số” tại bảo hiểm xã hội cơ sở. Theo đó, viên chức, người lao động trực tiếp hỗ trợ người dân thực hiện các giao dịch bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế điện tử.

Trạm Y tế xã Hoàng Hoa Thám, tỉnh Hưng Yên khám sức khỏe định kỳ cho học sinh trong xã. (Ảnh: PHẠM HÀ)

Tháo gỡ nhiều vướng mắc về khám sức khỏe miễn phí toàn dân

Bộ Y tế hướng dẫn bác sĩ xem xét nếu tại thời điểm khám sức khỏe định kỳ, các kết quả xét nghiệm, chẩn đoán hình ảnh còn giá trị tham khảo cho chẩn đoán thì không chỉ định thực hiện lại nhằm tránh lãng phí... Đồng thời, cho phép khám tại nhà đối với người cao tuổi, người khuyết tật nặng, người bệnh nặng, người nằm một chỗ.

Tài xế lái xe công nghệ hoạt động trên đường phố Hà Nội. (Ảnh: ĐĂNG ANH)

Mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội với lao động nền tảng số

Sự phát triển của kinh tế số đang tạo ra thị trường việc làm mới với hàng triệu người tham gia thông qua các nền tảng vận tải, giao nhận, thương mại điện tử và dịch vụ… Việc mở rộng diện bao phủ bảo hiểm xã hội đối với lao động nền tảng số đang đặt ra những yêu cầu mới về thiết kế chính sách và phương thức tổ chức thực hiện

Trạm Y tế xã Ô Diên, Hà Nội khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho người dân. (Ảnh: DIỆU THƯƠNG)

Nâng cao chất lượng khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế từ tuyến y tế cơ sở

Bộ Y tế đang tiếp tục rà soát, hoàn thiện các quy định về điều kiện hoạt động khám bệnh, chữa bệnh, danh mục kỹ thuật, thuốc, thiết bị y tế và cơ chế khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế tại Trạm y tế cấp xã. Đồng thời phối hợp các bộ, ngành, địa phương triển khai các giải pháp nâng cao năng lực y tế cơ sở.

Khám, chữa bệnh tại Bệnh viện đa khoa Đống Đa, Hà Nội. (Ảnh LÊ TẤN)

Tám tháng đầu năm 2026, Hà Nội ghi nhận hơn 9,7 triệu lượt khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế

Trong 8 tháng đầu năm 2026, Hà Nội ghi nhận hơn 9,7 triệu lượt khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế, với tổng chi phí bảo hiểm y tế thanh toán hơn 22.000 tỷ đồng. Đáng chú ý, bệnh nhân ngoại tỉnh đến khám, chữa bệnh tại Hà Nội đạt tỷ trọng lớn, chiếm tới 50,9% tổng chi phí khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế toàn thành phố.

Người dân khám, chữa bệnh tại Bệnh viện Hữu Nghị. (Ảnh: THU TRANG)

Tự đi khám bảo hiểm y tế trái tuyến: 50% mức hưởng được tính thế nào, thuốc có được thanh toán?

Sau hơn 2 tháng triển khai chính sách mới, người tự đi khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế ngoại trú vẫn còn băn khoăn về mức quyền lợi được hưởng, đặc biệt là cách tính 50% mức hưởng bảo hiểm y tế. Ngoài khám, xét nghiệm được hưởng trái tuyến theo quy định, thuốc có được hưởng không?

Cán bộ Bảo hiểm xã hội tỉnh Tuyên Quang hướng dẫn người lao động tham gia tại Sàn giao dịch việc làm. (Ảnh: NHẬT ANH).

Chấn chỉnh chi trả lương hưu, trợ cấp bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp qua bưu điện

Bảo hiểm xã hội Việt Nam vừa có công văn yêu cầu Bảo hiểm xã hội các địa phương và Tổng Công ty Bưu điện Việt Nam tăng cường chấn chỉnh, kiểm soát việc chi trả các chế độ bảo hiểm xã hội, trợ cấp thất nghiệp..., khắc phục những vấn đề tồn tại, hạn chế sai sót và nâng cao chất lượng phục vụ người hưởng.

Ê-kíp của Bệnh viện đa khoa Trung ương Cần Thơ nội soi đặt stent LAMS cho bệnh nhân. (Ảnh minh họa: nhandan.vn)

Tám tháng, ghi nhận hơn 130,7 triệu lượt khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế

Đến hết tháng 8/2026, có 130,7 triệu lượt khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế, với tổng chi khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế gần 118.000 tỷ đồng. Công tác khám, chữa bệnh bảo hiểm y tế được triển khai trong điều kiện nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân ngày càng tăng, đi cùng với các quy định, chính sách mới về y tế và bảo hiểm y tế.