Ca khúc cho thiếu nhi: Ai viết? Ai hát?

Có một thực tế đáng buồn là tình trạng thưa vắng ca khúc mới dành cho lứa tuổi thiếu nhi tồn tại đã nhiều năm, song, vẫn chưa có dấu hiệu được cải thiện.

Clip ca khúc Mẹ ơi có biết trên kênh 300 bài hát thiếu nhi của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung.
Clip ca khúc Mẹ ơi có biết trên kênh 300 bài hát thiếu nhi của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung.

Ca khúc cho thiếu nhi có lẽ chưa khi nào được nhìn nhận như là sản phẩm thị trường thật sự, có cung-cầu ổn định. Tâm lý "cho đi" với các sản phẩm phục vụ trẻ em vẫn là tâm lý cố hữu của nhiều bên liên quan trong việc sử dụng, dàn dựng, trình diễn ca khúc dành cho thiếu nhi, ngoại trừ một số chương trình truyền hình thực tế có nguồn thu từ quảng cáo... Chính vì thế, số lượng nhạc sĩ viết ca khúc cho trẻ em lâu nay suy giảm và chất lượng, sức hấp dẫn của các ca khúc mới cũng không đủ mạnh để trở nên phổ biến, đi vào tâm hồn người nghe.

Sau các cuộc thi, trại sáng tác, bài hát "đi" đâu?

Hằng năm, có thể không đều đặn, nhưng ở nhiều nơi trên cả nước vẫn diễn ra các cuộc thi, trại sáng tác ca khúc dành cho thiếu nhi, nhất là ở những thành phố lớn, địa phương có hoạt động thanh thiếu niên sôi nổi, như Hà Nội, Đà Nẵng, Hải Phòng, Lâm Đồng, Quảng Trị,…

Những hoạt động như vậy khuấy động phong trào, thu hút sự quan tâm của không chỉ giới sáng tác chuyên nghiệp mà còn cả những người viết nhạc không chuyên, đặc biệt là thầy, cô giáo trong nhà trường phổ thông. Cuộc thi, trại sáng tác nào cũng có tổng kết, trao giải, dàn dựng và biểu diễn một số tiết mục được giải, có khi có cả chương trình tọa đàm, trao đổi chuyên môn kèm theo... Nhưng sau đó, câu hỏi lớn là các ca khúc, nhất là ca khúc đạt giải - có nghĩa là có chất lượng nghệ thuật, "đi" đâu, "về" đâu?

Đầu năm 2021, nhân kỷ niệm 80 năm Ngày thành lập Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh, Ban Bí thư Trung ương Đoàn Thanh niên Cộng sản Hồ Chí Minh đã tổ chức Cuộc thi sáng tác ca khúc dành cho thiếu nhi trên cả nước. Sau một tháng rưỡi kể từ ngày chính thức phát động, Ban tổ chức nhận được hơn 600 ca khúc dự thi của nhiều người sáng tác chuyên nghiệp và không chuyên trên khắp cả nước, trong đó, có nhạc sĩ gửi cùng lúc 22 bản sáng tác. Một giải nhất cùng với hàng chục giải thưởng thuộc các thứ hạng khác đã được trao. Cuốn sách giới thiệu "80 ca khúc mừng sinh nhật Đội TNTP Hồ Chí Minh" đã được xuất bản và phát hành. Một số ca khúc đã được chọn dàn dựng, biểu diễn trong một số chương trình kỷ niệm.

Tuy nhiên, theo thời gian, mọi sự lắng xuống và đến nay, ngay cả với ca khúc đạt giải nhất của cuộc thi quy mô toàn quốc này, việc đưa nó trở nên phổ biến cũng không đơn giản. Theo anh Huỳnh Huệ Minh (bút danh Huỳnh Trà), tác giả ca khúc đạt giải nhất, Tiến bước lên Đoàn, Đội ta sẵn sàng, một trong những lý do khiến ca khúc chưa được nhiều nơi dàn dựng, biểu diễn là do phần lời của ca khúc có câu "Mừng Đội ta tám mươi mùa hoa...", trong khi theo thời gian, số "mùa hoa" của Đội tăng lên, thành ra không phù hợp (!). Anh Minh hiện là Tổng phụ trách Đội Thiếu niên Tiền phong Hồ Chí Minh Trường THCS Lý Tự Trọng, TP Trà Vinh, tỉnh Trà Vinh. Từ thực tế công tác phong trào trong nhà trường, anh Minh cũng có cảm hứng sáng tác nhiều ca khúc cho các em. Tuy nhiên, việc phổ biến luôn gặp nhiều khó khăn, hầu như dừng lại ở một bộ phận đoàn viên, đội viên trong địa phương tỉnh nhà. "Các bài đó chủ yếu là do tôi tự biểu diễn, ai thích thì chia sẻ vì phần lớn chưa được phối nhạc bài bản" - anh Minh bày tỏ. Anh Minh là hội viên chuyên ngành âm nhạc của Hội Văn học Nghệ thuật tỉnh Trà Vinh.

Nỗ lực tự nguyện của riêng người sáng tác chưa thể đủ

Nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung, chủ nhân của 300 bài hát dành cho thiếu nhi, viết trong vòng tám năm qua, cũng xác nhận với chúng tôi về sự khó khăn trong việc tìm kiếm các nguồn hỗ trợ khác, ngoại trừ nỗ lực của cá nhân anh. Sau khi cuốn sách in 100 bài hát thiếu nhi của anh được bán hết, một nhà xuất bản lớn trong nước cũng đã có những động thái bàn bạc cùng anh để tiếp tục xuất bản ấn phẩm in 300 bài, nhưng đã hai năm trôi qua, việc này chưa thể tiến hành.

Không chờ đợi, kết hợp với một số đối tác về trang thiết bị thu âm, ghi hình…, nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung đã chủ động phổ biến ca khúc của mình, tiếp tục theo cách hoàn toàn miễn phí. Cuối tháng 4/2023, anh đăng ký mở một kênh YouTube mang tên 300 bài hát thiếu nhi (có thể tìm kiếm theo tên khác: Cùng con tập hát). Tại thời điểm đăng tải bài viết này, đã có chín ca khúc được phát. Kế hoạch trước mắt của Nguyễn Văn Chung là đăng tải đều đặn mỗi tuần một ca khúc. Anh hy vọng, cùng với tập nhạc được in, kênh YouTube này sẽ hợp thành sự tham khảo bài bản, dễ dàng cho tất cả những đơn vị, cá nhân nào muốn dàn dựng lại cho học sinh, con em của mình…

Chia sẻ với chúng tôi về khả năng và lý do thực hiện kênh này, anh cho biết: "Tôi may mắn có nguồn thu từ tiền tác quyền các ca khúc dành cho người lớn. Đó còn là sự yêu mến từ khán thính giả, công chúng nói chung dành cho tôi, nên tôi thấy bản thân cần tiếp tục dành lại một phần tình cảm ấy sang các em thiếu nhi".

Nhưng có bao nhiêu người có thể làm và bắt tay vào làm thật sự như Nguyễn Văn Chung, trong khi số lượng thiếu niên nhi đồng cả nước là hàng chục triệu em, đồng thời các em cũng như bậc phụ huynh đã, đang và sẽ đứng trước rất nhiều lựa chọn giải trí khác trong bối cảnh xã hội hiện nay?

Được biết, tới đây, nhiều cơ quan đoàn thể cũng "xắn tay" vào việc vận động sáng tác để có thêm về số lượng, đầu tư để nâng cao chất lượng ca khúc cho thiếu nhi, đáp ứng nhu cầu của thế hệ măng non mới. Từ thực tế công việc Tổng phụ trách Đội, anh Huỳnh Huệ Minh cho rằng "lứa tuổi thiếu nhi luôn thích khám phá cái mới, dễ tiếp cận với cái mới mẻ, lạ lẫm. Hiện nay, không thiếu những ca khúc hay dành cho các em nhưng vẫn luôn cần những ca khúc mới, mang hơi thở của thời đại để góp thêm, làm phong phú thêm đời sống tinh thần của các em". Nhưng như thế nào là "mới", là "mang hơi thở thời đại" trong ca khúc cho thiếu nhi, câu trả lời là không đơn giản. Hy vọng rằng, với sự tái lập Ban Âm nhạc thiếu nhi của Hội Nhạc sĩ Việt Nam - như chia sẻ gần đây của đại diện Hội, sẽ góp thêm lực đẩy cho các nhạc sĩ chuyên và không chuyên trên cả nước trong quá trình đầu tư sáng tác ca khúc cho các em.

Có thể bạn quan tâm

Luật Bảo vệ dữ liệu cá nhân là lời cam kết đanh thép, nhằm bảo vệ niềm tin của nhân dân. (Ảnh CMC)

Lời đáp cho niềm tin

Chúng ta, những công dân nước Cộng hòa Xã hội Chủ nghĩa Việt Nam, tự hào khi công ước đầu tiên của Liên hợp quốc về chống tội phạm mạng được mở ký tại Thủ đô Hà Nội (Công ước Hà Nội).

Coolmate đặt mục tiêu tăng gấp năm lần doanh thu và đạt mức định giá 1 tỷ USD trước năm 2030.

Bí quyết tiến chắc, mà vẫn tiến nhanh

“Coolmate là thí dụ tiêu biểu cho thế hệ thương hiệu tiêu dùng mới - xây dựng trên nền tảng số, tích hợp chuỗi cung ứng và có khát vọng vươn ra toàn cầu. Chúng tôi tự hào được đồng hành cùng một start-up Việt mang tầm nhìn và tinh thần vượt giới hạn như vậy”, Tổng Giám đốc Quỹ Vertex Growth Fund James Lee nhận định.

Người dân tìm hiểu mô hình nhà ở xã hội, được xây dựng trên đường Lê Thánh Tông, thành phố Hải Phòng. (Ảnh Thu Hằng)

Tăng cơ hội cho người thu nhập thấp

Chính phủ và Quốc hội đã ban hành hàng loạt chính sách đột phá về quy trình phê duyệt dự án, thủ tục lựa chọn chủ đầu tư, cơ chế xác định giá bán, giá thuê, cũng như việc bố trí quỹ đất và ưu đãi tài chính… cho nhà ở xã hội.

Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Văn Sinh

Tạo “luồng xanh”, rút ngắn quy trình

Trao đổi với Nhân Dân cuối tuần, Thứ trưởng Xây dựng Nguyễn Văn Sinh đã nêu ra nhiều giải pháp thúc đẩy các dự án nhà ở xã hội. Trong đó, tạo “luồng xanh”, “luồng ưu tiên” trong quá trình làm thủ tục được coi là điểm nhấn quan trọng, giúp rút ngắn thời gian triển khai các dự án nhà ở xã hội.

Quy định về việc thành lập, hoạt động của Quỹ nhà ở quốc gia.

Niềm hy vọng mới

Quỹ nhà ở quốc gia được thành lập đã mở ra những hy vọng về việc tăng nguồn cung nhà ở xã hội và góp phần ổn định thị trường bất động sản.

Cần sự bình đẳng về quy hoạch cho các dự án nhà ở xã hội. (Ảnh THÀNH ĐẠT)

Giải bài toán quy hoạch quỹ đất

Vấn đề quy hoạch quỹ đất cho nhà ở xã hội tại nhiều địa phương hiện nay vẫn gặp không ít rào cản. Chủ động phân bổ quỹ đất được kỳ vọng sẽ từng bước tháo gỡ nút thắt cho bài toán an sinh đô thị kéo dài nhiều năm qua.

Các ngân hàng tham gia Chương trình tín dụng dành cho người trẻ dưới 35 tuổi đều cân nhắc gia tăng khả năng tiếp cận nguồn vốn vay giá rẻ cho người mua nhà.

Sẵn vốn ưu đãi, vì sao vẫn chậm giải ngân?

Các gói tín dụng ưu đãi được Chính phủ xác định là giải pháp hữu hiệu thúc đẩy phát triển nhà ở xã hội, mở rộng nguồn cung đáp ứng nhu cầu người dân. Tuy nhiên, so quy mô các chương trình tín dụng ưu đãi cho phân khúc này, doanh số giải ngân vẫn chưa được như kỳ vọng.

Một dự án nhà ở xã hội tại Khu đô thị Pháp Vân-Tứ Hiệp (Hà Nội) bị chậm tiến độ. (Ảnh Văn Học)

Hiện thực hóa giấc mơ an cư

Thực tiễn tại một số dự án cho thấy, yêu cầu xác nhận thu nhập đang trở thành rào cản dai dẳng, khiến nhiều người dân bức xúc.

Con đường xuyên qua khu rừng phòng hộ Mũi Cà Mau vừa được tái sinh. (Ảnh NSNA Phương Bằng)

Tiến tới một Việt Nam Xanh

Định giá carbon và phát triển thị trường carbon là một trong năm giải pháp chính, được Chính phủ đề ra nhằm hiện thực hóa mục tiêu đưa mức phát thải ròng bằng “0” (Net Zero) vào năm 2050, như cam kết tại Hội nghị COP26 (năm 2021).

Trong giai đoạn 2025-2026, các doanh nghiệp thuộc lĩnh vực xi-măng, sắt thép và nhiệt điện sẽ phải kiểm kê, kiểm soát hạn ngạch khí thải để chuẩn bị cho thị trường carbon bắt buộc. (Ảnh Nguyên Nghi)

Hành trình hướng tới thị trường tín chỉ carbon Việt

Thị trường tín chỉ carbon là công cụ chính sách then chốt, góp phần giảm phát thải khí nhà kính theo cơ chế thị trường. Nhưng để doanh nghiệp tham gia thị trường carbon một cách bền vững, các ngành chức năng cần sớm xúc tiến, triển khai các kế hoạch, giải pháp, khung pháp lý liên quan.

PGS, TS Nguyễn Hồng Quân

Sớm hoàn thiện hành lang pháp lý

Việt Nam dự kiến thiết lập, vận hành thí điểm sàn giao dịch tín chỉ carbon, bước đầu hình thành và phát triển thị trường này vào cuối năm 2026.

Tham gia thị trường tín chỉ carbon, Cà Mau ước tính có nguồn thu khoảng hơn 3.500 tỷ đồng mỗi năm từ “kho báu xanh”.

Giữ rừng, giữ sinh kế bền vững

Những ngày đầu năm 2026, nắng như dịu lại khi chúng tôi lạc bước dưới những vòm xanh ngắt của rừng ngập mặn lớn nhất Việt Nam. Với hơn 102.000ha rừng và đất rừng ngập mặn, Cà Mau không chỉ sở hữu một hệ sinh thái đặc thù, mà còn nắm giữ “vận mệnh” sinh kế của hàng chục nghìn hộ dân.

Bộ trưởng Biến đổi Khí hậu Simon Watts (giữa) trong cuộc làm việc tại Vanuatu, New Zealand.

Nghịch lý về thiếu hụt niềm tin

Dù New Zealand cắt giảm mạnh số lượng đơn vị phát thải trong hệ thống mua bán hạn ngạch (ETS) giai đoạn 2025-2029 từ 45 xuống 21 triệu đơn vị, đất nước này vẫn gặp phải tình trạng đấu giá thất bại vì vấn đề dư thừa nguồn cung.

Tham gia Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao giúp nông dân miền Tây có sự chuyển biến mạnh mẽ về tư duy sản xuất. (Ảnh NGUYỄN HỮU TÙNG)

Danh tính mới cho hạt gạo Việt

Sau một năm triển khai Đề án 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh, nông dân Đồng bằng sông Cửu Long đã mạnh dạn thay đổi tư duy sản xuất, để hạt gạo Việt bắt đầu có “danh tính xanh” trên thị trường quốc tế.

Ảnh: Chu Việt Hà

Sống trẻ

Sống thật nhiều, sống trọn vẹn từng khoảnh khắc để không phải hối tiếc khi nhìn lại, nghĩ nhiều đến hơn một cuộc đời khác ngoài bản thân mình và cho đi bất cứ khi nào có thể…

Niềm vui với thành quả sáng tạo như làm bừng sáng gương mặt của nghệ nhân gốm trẻ ở làng nghề truyền thống Phù Lãng, tỉnh Bắc Ninh. (Ảnh Minh Lê)

Sống như tuổi thanh xuân

LTS - Nhân Dân cuối tuần xin gửi tới bạn đọc một mạn đàm quanh chủ đề sống trẻ của nhà văn NGUYỄN TRƯƠNG QUÝ, từ góc nhìn với văn chương, sáng tạo nghệ thuật cùng trải nghiệm đáng giá trên hành trình viết của chính tác giả.

Chị Nguyễn Vân Anh, người sáng lập và có nhiều năm làm giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng khoa học về Giới-Gia đình-Phụ nữ và Vị thành niên (CSAGA)

Nuôi dưỡng một đời sống tinh thần phong phú, sâu sắc

Chung quanh chủ đề sống trẻ, chúng tôi có cuộc trò chuyện với chị Nguyễn Vân Anh, người sáng lập và có nhiều năm làm giám đốc điều hành Trung tâm Nghiên cứu và Ứng dụng khoa học về Giới-Gia đình-Phụ nữ và Vị thành niên (CSAGA).

Đọc sách cùng tác giả đem lại những giây phút vui vẻ cho các em nhỏ. (Ảnh NXB Kim Đồng)

Mơ lớn để sáng tạo nhiều hơn

Cho đến nay, sách dành cho thiếu nhi ở nước ta vẫn chủ yếu có hai dạng: Sách được viết bởi các tác giả trong nước và sách mua bản quyền/ chuyển ngữ từ các đơn vị xuất bản nước ngoài. Nhưng đã bắt đầu có những giấc mơ phát hành ra thế giới những cuốn sách thiếu nhi do tác giả Việt Nam thực hiện.

Những đôi chân có thể không còn nhanh nhẹn và đôi khi lạc nhịp nhưng vẫn luôn cố gắng bắt kịp từng điệu nhảy.

“Trạm kết nối” liên thế hệ

Mô hình Câu lạc bộ Liên thế hệ Tự giúp nhau, là sáng kiến do Hội Người cao tuổi Việt Nam khởi xướng, đến nay được nhân rộng tại nhiều địa phương, đặc biệt có nơi còn được ghi nhận như một “mạng lưới an sinh cộng đồng”.

TS Phan Quang Anh (thứ ba, từ phải sang) tham dự Lễ ra mắt VietNuc tại Đại sứ quán Việt Nam ở Pháp, năm 2025. (Ảnh Minh Duy)

Những cống hiến thầm lặng

Vượt qua khoảng cách địa lý xa xôi, nhiều chuyên gia Việt Nam ở nước ngoài ngày đêm bắc những nhịp cầu tri thức đưa tiến bộ khoa học công nghệ thế giới về Việt Nam. Từ dải đất chữ S, họ tự tin bước ra thế giới và góp phần vào những nỗ lực định danh Việt Nam trên bản đồ tăng trưởng toàn cầu.

CẢI CÁCH, BẢN LĨNH VÀ NHÂN VĂN

CẢI CÁCH, BẢN LĨNH VÀ NHÂN VĂN

Lời tòa soạn - Năm 2025 dần đi đến những ngày cuối cùng, đất nước đang hướng tới một năm mới, một giai đoạn phát triển mới được khai mở từ Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng.

Với sự đóng góp tích cực từ xuất khẩu các mặt hàng chủ lực như: lúa gạo, hải sản... dự kiến tổng kim ngạch xuất nhập khẩu năm 2025 của Việt Nam có thể đạt ngưỡng kỷ lục hơn 900 tỷ USD.

Vị thế, vận hội cho kinh tế Việt Nam cất cánh

Năm 2026 đang đến là thời điểm mà năng lực đổi mới sáng tạo, tri thức và kết nối chuỗi giá trị toàn cầu trở thành trọng tâm, để Việt Nam có thể vươn lên và khẳng định vị thế trên trường quốc tế.

Người dân Hội An (thành phố Đà Nẵng) nỗ lực vượt qua lũ lịch sử. (Ảnh Tùng Lâm)

Nhìn lại một năm thiên tai cực đoan

Năm 2025 có thể được xem là năm có tần suất xảy ra thiên tai nhiều nhất từng được ghi nhận từ xưa đến nay, với phạm vi xảy ra trên diện rộng từ miền bắc vào miền trung, gây ra những thiệt hại trầm trọng về kinh tế và nhân mạng.

Hạ tầng giao thông hiện đại, kết nối đồng bộ sẽ tạo cú hích thu hút FDI vào miền Tây. Ảnh: Phương Bằng

Mảng sáng đồng bằng trên bản đồ quốc gia

Những dự án hạ tầng quy mô lớn đồng loạt về đích cùng các công trình trọng điểm được khởi công dịp cuối năm 2025 đang mở ra những hướng đi mới cho Đồng bằng sông Cửu Long, khẳng định vị thế vùng trên bản đồ phát triển quốc gia.

Phối cảnh Khu đô thị thông minh Tiến Xuân - một mô hình đô thị thông minh thí điểm của Hà Nội, găn kết, hỗ trợ Khu Công nghệ cao Hòa Lạc.

Quản trị đô thị hiện đại, thích ứng biến đổi khí hậu

Quá trình đô thị hóa và chuyển đổi số tại Việt Nam đang diễn ra mạnh mẽ, song điều này cũng kéo theo nhiều thách thức về hạ tầng quá tải, môi trường nhiễm, gia tăng rủi ro thiên tai, biến đổi khí hậu... Điều đó đặt ra yêu cầu cấp bách về đổi mới tư duy, phương thức quy hoạch, quản trị trong phát triển đô thị.