Bước chuyển biến tích cực của ngành giáo dục

Không lấy điểm số làm mục tiêu, cũng không đặt danh hiệu là đích đến cuối cùng, một thế hệ học sinh mới đang lớn lên với tinh thần học để hiểu, học vì đam mê. Họ là minh chứng sống động cho bước chuyển tích cực của giáo dục Việt Nam, nhưng cũng đặt ra yêu cầu cải tiến không ngừng đối với ngành giáo dục.

Trần Thuận Hiếu (thứ ba, từ phải sang trái) cùng đội Việt Nam nhận Huy chương Bạc tại Olympic Sáng tạo WICO 2025, Hàn Quốc.
Trần Thuận Hiếu (thứ ba, từ phải sang trái) cùng đội Việt Nam nhận Huy chương Bạc tại Olympic Sáng tạo WICO 2025, Hàn Quốc.

Một thế hệ học sinh mới

Trần Thuận Hiếu - học sinh lớp 11 chuyên Tin Trường trung học phổ thông Chuyên Hà Nội-Amsterdam có điểm SAT (bài thi chuẩn hóa được hầu hết các đại học Mỹ sử dụng để xét tuyển) đạt 1.570/1.600 ngay lần thi đầu; đoạt Giải Ba quốc gia môn Tin học; đoạt Huy chương Bạc tại Olympic Sáng tạo và Phát minh thế giới (WICO) và nhiều huy chương trong các kỳ thi Olympic Tin học trong nước...

Hiếu không thuộc khuôn mẫu “học ngày, học đêm”, không thể học liên tục trong thời gian dài, nhưng khi học thì tuyệt đối tập trung. Từ một cậu bé thuộc loại học yếu nhất lớp, Hiếu đã vượt lên chính mình, không phải là người giỏi nhất lớp, nhưng em có thể sẽ là người học bền nhất lớp.

Thầy Nguyễn Thanh Tùng, giáo viên chủ nhiệm lớp 11 chuyên Tin Trường trung học phổ thông Chuyên Hà Nội-Amsterdam nhận xét: “Hiếu không thuộc nhóm học sinh ôm đồm. Con biết chọn đúng thế mạnh để đầu tư. Biết cân bằng giữa học, chơi và nghỉ ngơi. Quan trọng nhất, con luôn đi đúng với tốc độ và cách học của riêng mình”.

Còn cô giáo Nguyễn Thị Hồng Lan (Trường liên cấp tiểu học và trung học cơ sở Ngôi Sao Hà Nội), người từng dạy Hiếu ở cấp trung học cơ sở, vẫn nhớ về cậu học trò “đôi khi hơi ngược dòng”, nhưng lại rất đặc biệt ở sự tự học và nghị lực.

Hiếu không phải là trường hợp cá biệt. Một thế hệ học sinh mới đang dần lớn lên trong một hệ sinh thái giáo dục mới, nơi STEM, nghiên cứu, sáng tạo và học theo dự án không còn là khái niệm xa lạ.

Cũng trong năm 2025, hai học sinh Trường trung học phổ thông Việt Đức (Hà Nội) đã giành Giải Nhì tại cuộc thi Khoa học Kỹ thuật quốc tế ISEF với đề tài tái chế pin lithium - một dự án khởi nguồn từ câu lạc bộ STEM trong trường.

Hay tại Olympic Trí tuệ nhân tạo toàn quốc 2025, TOP 10 học sinh xuất sắc nhất được vinh danh đều là học sinh phổ thông đến từ nhiều vùng miền khác nhau. Họ có điểm chung là được tiếp cận sớm với công nghệ, STEM và các dự án học thuật chuyên sâu.

Đáng chú ý, không ít em đến từ những trường công lập hoặc tư thục ngoài hệ chuyên, một thực tế cho thấy tiềm năng học sinh không phụ thuộc vào danh tiếng ngôi trường, mà nằm ở việc hệ thống có trao cơ hội phát triển đúng hướng hay không.

Ở các kỳ Olympic Tin học quốc tế ba năm gần đây, học sinh Việt Nam liên tục ghi danh trong top đầu với các huy chương Vàng, Bạc. Các cuộc thi sáng tạo trẻ, STEM, trí tuệ nhân tạo (AI) cũng chứng kiến sự bứt phá của hàng trăm học sinh phổ thông từ nhiều vùng miền.

Theo GS, TSKH Nguyễn Đình Đức, Chủ tịch Hội đồng trường, Trường đại học Công nghệ, Việt Nam muốn hội nhập giáo dục, không thể tiếp tục giữ cách đánh giá cũ. Khi thế giới đang chuyển từ “dạy đều, học đủ” sang “dạy sâu, học thật” thì sự đồng đều không còn là lý tưởng cao nhất. Không chạy theo điểm số, không đóng khung trong kỳ vọng số đông, đủ linh hoạt để tạo điều kiện cho từng học sinh phát triển khác biệt mà vẫn bình đẳng về cơ hội, đó mới là tinh thần của giáo dục hiện đại.

822ecc63fb5872062b49-4725.jpg
Trần Thuận Hiếu dạy lập trình cho các em nhỏ ở Mù Cang Chải.

Cần thúc đẩy nhanh hơn các bước chuyển trong giáo dục

Thầy giáo Nguyễn Thanh Tùng nhìn nhận: Nhiều học sinh học vì tò mò, vì đam mê, vì tương lai chứ không phải vì điểm số hay bảng danh dự. Các em biết rõ thế mạnh của mình, chủ động khám phá công nghệ mới, tự tin bước ra thế giới qua những kỳ thi quốc tế. Như vậy, nếu hệ thống giáo dục không kịp chuyển mình, sẽ trở thành điểm nghẽn.

Ở tầm nhìn vĩ mô hơn, Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Kim Sơn từng nhấn mạnh: “Giáo dục và đào tạo đang đứng trước đòi hỏi lớn và vận hội lớn. Sứ mệnh được giao càng lớn, yêu cầu và kỳ vọng càng cao thì càng đòi hỏi giáo dục phải càng cần đổi mới nhanh hơn”.

Cô giáo Nguyễn Thị Hồng Lan cho rằng: Giáo viên bây giờ không chỉ giảng bài mà còn phải là người truyền cảm hứng, là người mở ra không gian để học sinh được thử, được sai, được khám phá chính mình. Thực tế ấy đang đặt ra yêu cầu rõ ràng hơn bao giờ hết: Cần thúc đẩy nhanh hơn các bước chuyển trong giáo dục, từ nội dung chương trình, cách thức đánh giá, phương pháp đào tạo giáo viên đến chính sách học tập linh hoạt. Đây không chỉ là một lộ trình cải cách mang tính kỹ thuật, mà là bước chuyển cần thiết để giáo dục Việt Nam không lỡ nhịp trước thời đại và kịp đồng hành cùng chính thế hệ mà nền giáo dục này đang góp phần hình thành.

Có thể bạn quan tâm

Đồng chí Nguyễn Thị Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội phát biểu chỉ đạo tại Phiên giải trình của Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo. (Ảnh: QUỲNH NGUYỄN)

Năm nhóm vấn đề được tập trung làm rõ tại Phiên giải trình của Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo

Sáng 20/9, tại Phiên giải trình của Bộ trưởng Giáo dục và Đào tạo, đồng chí Nguyễn Thị Thanh, Ủy viên Trung ương Đảng, Phó Chủ tịch Quốc hội đề nghị tập trung làm rõ thực trạng, nguyên nhân, trách nhiệm và hướng xử lý đối với 5 nhóm vấn đề trong thực hiện chính sách, pháp luật trong lĩnh vực giáo dục và đào tạo.

Giờ học tại một trường phổ thông có triển khai chương trình quốc tế. (Ảnh: ĐẠI THẮNG)

Hoàn thiện khung pháp lý quy định về hợp tác, liên kết với nước ngoài trong lĩnh vực giáo dục

Đối với giáo dục mầm non, giáo dục phổ thông, Bộ Giáo dục và Đào tạo dự kiến quy định ba hình thức liên kết giáo dục: thực hiện chương trình giáo dục của Việt Nam; thực hiện chương trình giáo dục tích hợp giữa chương trình của Việt Nam và chương trình nước ngoài; thực hiện chương trình giáo dục của nước ngoài.

In ấn sách giáo khoa. (Ảnh: Nhà xuất bản Giáo dục Việt Nam)

Thủ tướng chỉ đạo huy động tất cả nguồn lực để cung ứng đủ sách giáo khoa

Thủ tướng Chính phủ Lê Minh Hưng yêu cầu Bộ Giáo dục và Đào tạo tập trung huy động tất cả các nguồn lực, điều tiết ngay, in ấn, cung ứng đầy đủ số lượng, bảo đảm chất lượng sách giáo khoa cho các cơ sở giáo dục phổ thông; hoàn thành việc cung ứng sách và báo cáo Thủ tướng Chính phủ trước ngày 22/9. 

Hội thảo Khởi nghiệp Đổi mới sáng tạo trong Giáo dục Đại học là diễn đàn học thuật và thực tiễn quy mô lớn do Đại học Huế chủ trì tổ chức.

Giáo dục đại học - từ đào tạo, nghiên cứu đến trung tâm kiến tạo giá trị

Trước yêu cầu phát triển của tri thức, công nghệ và đổi mới sáng tạo, trường đại học phải chuyển từ mô hình đào tạo, nghiên cứu sang kết nối nguồn lực, thương mại hóa tri thức và tạo giá trị. Từ Huế, một tiếp cận mới được đặt ra: đại học vừa cung cấp nhân lực, vừa dẫn dắt đổi mới sáng tạo, đưa kết quả nghiên cứu vào đời sống.

Lễ ký kết biên bản hợp tác giai đoạn 2026-2030 giữa 20 đơn vị thành viên, nhằm phối hợp, chia sẻ kinh nghiệm phát triển các tạp chí khoa học gia nhập danh mục Scopus và Web of Science. (Ảnh: Khánh Lan)

Nâng cao chất lượng các tạp chí khoa học Việt Nam đáp ứng các tiêu chuẩn quốc tế

Hội thảo hướng tới một mục tiêu có ý nghĩa chiến lược, thúc đẩy các tạp chí khoa học Việt Nam phát triển thực chất, chuyên nghiệp, từng bước được cộng đồng khoa học quốc tế thừa nhận, qua đó nâng cao năng lực nghiên cứu, tự chủ tri thức và vị thế học thuật của các cơ sở giáo dục đại học Việt Nam.

(Ảnh: Báo Nhân Dân)

Đề xuất quy định mới về chế độ phụ cấp chức vụ cho cán bộ quản lý giáo dục

Bộ Giáo dục và Đào tạo đề xuất mức phụ cấp thống nhất đối với các chức vụ tương ứng các cơ sở, loại bỏ sự bất cập của cơ chế phân loại, xếp hạng trường theo quy mô số lớp, cắt giảm triệt để gánh nặng thủ tục hành chính trong việc phải rà soát liên tục hằng năm theo biến động số lượng học sinh để xác định hệ số phụ cấp chức vụ.

Thí sinh trong mùa tuyển sinh đại học, cao đẳng năm 2026. (Ảnh: Tường Vân)

Đề xuất đổi mới tuyển sinh đại học theo hướng công bằng, chuẩn hóa

Vụ trưởng Vụ Giáo dục đại học, Bộ Giáo dục và Đào tạo Nguyễn Tiến Thảo trao đổi, làm rõ về những đề xuất đáng chú ý trong quy định về tuyển sinh và đào tạo cao đẳng, đại học và sau đại học những năm tới như: quy định về phương thức xét tuyển, không sử dụng điểm cộng do cơ sở giáo dục tự quy định, mã hóa các kỳ thi riêng,...

Kiểm tra thực phẩm sử dụng tại trường học. (Ảnh minh họa: Báo Nhân Dân)

Hà Nội: Thành lập 4 Đoàn kiểm tra liên ngành công tác tổ chức bữa ăn bán trú tại các trường học

Các Đoàn kiểm tra liên ngành công tác tổ chức bữa ăn bán trú thực hiện kiểm tra công tác tổ chức bữa ăn bán trú cho học sinh tại các cơ sở giáo dục trên địa bàn thành phố năm học 2026-2027 sẽ tiến hành kiểm tra đột xuất tại các phường, xã trong thời gian từ ngày 20/9/2026 đến hết ngày 31/5/2027.

Nhiều tuyến đường, khu vực trên địa bàn thành phố xuất hiện tình trạng ngập úng. (Ảnh: NGỌC TIẾN)

Nhiều trường đại học chuyển sang học trực tuyến do mưa lớn

Do tình hình mưa lớn gây ngập úng một số khu vực, nhiều trường đại học trên trên địa bàn thành phố Hà Nội đã ra thông báo cho các lớp học chuyển sang hình thức học tập trực tuyến (online) trong chiều nay nhằm bảo đảm an toàn cho giảng viên, sinh viên, đồng thời duy trì kế hoạch đào tạo.