Đến nay, Việt Nam có khoảng 50 đảo yến. Riêng Khánh Hòa có 33 đảo, với 173 hang có chim yến sinh sống, làm tổ. Sản lượng yến sào đảo thiên nhiên Khánh Hòa chiếm hơn 70% tổng sản lượng của cả nước. Từ năm 1990, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa giao nhiệm vụ quản lý và khai thác tài nguyên yến sào cho Công ty Yến sào Khánh Hòa. Nhờ được bảo vệ nghiêm ngặt và có những giải pháp tái tạo, nhân đàn, di đàn hiệu quả, nguồn tài nguyên yến sào Khánh Hòa có bước phát triển vững chắc.
Cho đến nay, Công ty Yến sào Khánh Hòa là đơn vị duy nhất tại Việt Nam triển khai mô hình sản xuất khép kín đạt chuẩn quốc tế trong lĩnh vực yến sào - từ khai thác tổ yến tại các hang đảo tự nhiên; xây dựng hệ thống nhà yến, đến sơ chế, chế biến, đóng gói và phân phối ra thị trường. Từng công đoạn đều được kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt. Đặc biệt, mỗi lô hàng đều có hồ sơ sản xuất riêng biệt, liên kết với hệ thống dữ liệu truy xuất trung tâm, bảo đảm tính minh bạch và kiểm soát toàn diện từ nguyên liệu đến sản phẩm cuối cùng. Đó chính là sự khác biệt rõ nét về chất lượng và uy tín của Yến sào Khánh Hòa so với các sản phẩm trôi nổi, không rõ nguồn gốc.
Xác định yến sào là đặc sản của vùng đất Nha Trang, Khánh Hòa, có giá trị kinh tế, văn hóa cao, Công ty Yến sào Khánh Hòa chú trọng xây dựng và bảo hộ thương hiệu Yến sào Khánh Hòa. Những thương hiệu như Sanest, Sanvinest, Sanna, Sanest Foods, Sanest Tourist, Sanatech, Sanatech Land, Fishsan... đã tạo thành một hệ thống thương hiệu phổ dụng của Yến sào Khánh Hòa.
Để chủ động phòng ngừa và ngăn chặn tình trạng xâm phạm thương hiệu, Công ty Yến sào Khánh Hòa đã thành lập bộ phận pháp chế và bộ phận sở hữu trí tuệ nhằm phát hiện, xử lý các hành vi vi phạm. Đồng thời, tất cả sản phẩm chính hãng đều có tem chống hàng giả, tích hợp mã QR truy xuất nguồn gốc, bao bì được thiết kế mang tính nhận diện độc quyền, đậm bản sắc Thương hiệu Quốc gia Yến sào Khánh Hòa.
Tuy nhiên, thời gian gần đây, trên thị trường xuất hiện tràn lan các sản phẩm giả, nhái thương hiệu Yến sào Khánh Hòa. Nhiều sản phẩm được quảng cáo chứa đến 30% tinh chất yến sào nhưng giá bán chỉ 15.000 đồng/lọ, mức giá hoàn toàn không tương xứng với giá trị thật của 30% tổ yến có trong sản phẩm được quảng cáo. Tổ yến không rõ nguồn gốc, giá rẻ cũng được rao bán ồ ạt trên mạng xã hội, sàn thương mại điện tử, qua các buổi livestream... để đưa sản phẩm ra thị trường mà gần như không có kiểm soát. Bao bì sản phẩm thiếu minh bạch, hàm lượng yến công bố tùy tiện, không có kiểm định hay chứng nhận từ cơ quan chức năng.
Các nguyên liệu thay thế như gelatin, đường hóa học, hương liệu tổng hợp… trong sản phẩm giả, kém chất lượng có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, đặc biệt đối với trẻ em và người cao tuổi.
Chỉ tính từ đầu năm 2025 đến nay, Công ty Yến sào Khánh Hòa đã phát hiện hơn 30 đơn vị có hành vi sử dụng tên gọi, thành phần, hình ảnh sản phẩm tương tự hoặc sao chép thương hiệu của Công ty. Nhiều website giả mạo sử dụng cụm từ “yensaokhanhhoa” cũng đã được phát hiện.
Tổng Giám đốc Công ty Yến sào Khánh Hòa Nguyễn Thanh Hải bức xúc: “Nhiều đơn vị lợi dụng uy tín thương hiệu Yến sào Khánh Hòa để làm nhái, làm giả. Họ ngang nhiên sử dụng hình ảnh, bao bì giống hệt sản phẩm của chúng tôi, khiến người tiêu dùng bị đánh lừa. Công ty đã gửi khiếu nại đến các cơ quan chức năng, một số cá nhân, tổ chức vi phạm đã bị xử phạt, nhưng mức phạt hiện nay chưa đủ sức răn đe nên tình trạng vi phạm này vẫn cứ diễn ra, ngày càng gia tăng”.
Theo các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh mặt hàng yến sào, nguyên nhân sâu xa khiến sản phẩm “vàng trắng” bị làm giả, làm nhái là do hiện nay, Việt Nam chưa có bộ Tiêu chuẩn Quốc gia mang tính pháp lý rõ ràng và bắt buộc áp dụng cho sản phẩm yến tổ, nước yến và các chế phẩm từ tổ yến. Khoảng trống pháp lý này khiến thị trường yến sào trở nên phức tạp, hàng giả, kém chất lượng lẫn lộn với hàng thật, người tiêu dùng không thể phân biệt. Một nguyên nhân khác khiến hàng giả tràn lan là tâm lý ưa chuộng hàng rẻ của người tiêu dùng.
Chủ tịch Hội đồng thành viên Công ty Yến sào Khánh Hòa Trịnh Thị Hồng Vân cho rằng: “Chúng tôi đã nhiều lần kiến nghị nhà nước cần có bộ tiêu chuẩn bắt buộc để cơ quan chức năng có căn cứ xử lý vi phạm. Nếu không kiểm soát tốt từ gốc, ngành yến sào sẽ rất khó bảo vệ được thương hiệu quốc gia Yến sào Khánh Hòa. Từ thực tiễn hoạt động của Công ty Yến sào Khánh Hòa và qua quá trình theo dõi, tổng hợp, chúng tôi kiến nghị cần triển khai đồng bộ các nhóm giải pháp, bao gồm: hoàn thiện hành lang pháp lý; tăng cường kiểm tra, giám sát thị trường; áp dụng công nghệ trong quản lý truy xuất, xây dựng cơ sở dữ liệu ngành; đẩy mạnh tuyên truyền, liên kết cộng đồng doanh nghiệp, và đặc biệt là xây dựng và ban hành bộ Tiêu chuẩn quốc gia (TCVN) về yến sào”.
Theo các doanh nghiệp sản xuất, kinh doanh mặt hàng yến sào, dù sản xuất, kinh doanh minh bạch, đúng pháp luật, họ vẫn khó tự bảo vệ mình nếu thiếu sự vào cuộc quyết liệt từ các cơ quan, lực lượng chức năng và sự đồng hành hiệu quả của người tiêu dùng. Đây là những nhân tố thiết yếu để xây dựng hệ sinh thái thị trường lành mạnh, thúc đẩy phát triển bền vững ngành nghề yến sào Việt Nam.
