Đây là hoạt động thường niên của Mạng lưới Giáo dục Đại học châu Á-Thái Bình Dương về bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể (APHEN-ICH). Diễn đàn được triển khai với sự hỗ trợ của Trung tâm Thông tin và mạng lưới quốc tế về di sản văn hóa phi vật thể khu vực châu Á-Thái Bình Dương (ICHCAP) trực thuộc UNESCO.
Sự kiện nhằm thúc đẩy việc đào tạo, nghiên cứu, xây dựng năng lực và tăng cường sự tham gia của các cơ sở giáo dục đại học trong vấn đề bảo vệ di sản sống.
Phát biểu khai mạc diễn đàn, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiệu, Hiệu trưởng Trường Khoa học liên ngành và Nghệ thuật (Đại học Quốc gia Hà Nội) chia sẻ: "Sự phát triển nhanh chóng của các ngành công nghiệp văn hóa và sáng tạo đang làm thay đổi phương thức di sản được trao truyền, giới thiệu và trải nghiệm. Nghề thủ công truyền thống ngày càng gắn kết với thiết kế đương đại và thời trang. Nghệ thuật trình diễn kết nối với du lịch, điện ảnh, âm nhạc và truyền thông số. Các công nghệ mới cũng mở ra những cơ hội quan trọng trong việc tư liệu hóa, diễn giải và quảng bá di sản sống".
Những chuyển biến này có thể tạo ra sinh kế bền vững, củng cố kinh tế địa phương, khuyến khích thế hệ trẻ tiếp cận tri thức truyền thống; đồng thời, chuyển hóa các nguồn lực di sản thành những giá trị văn hóa, xã hội và kinh tế.
Theo đó, mối quan hệ giữa di sản văn hóa phi vật thể và các ngành công nghiệp văn hóa cần được xây dựng trên nền tảng sự tham gia của cộng đồng, quyền văn hóa, đổi mới sáng tạo có trách nhiệm, chia sẻ lợi ích công bằng, trao truyền giữa các thế hệ và tính bền vững lâu dài.
"Cộng đồng không chỉ được nhìn nhận như những người cung cấp nguồn lực văn hóa, mà còn phải được tôn trọng với tư cách là chủ thể nắm giữ tri thức và đối tác sáng tạo", Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Văn Hiệu nhận định.
Cùng quan điểm ấy, Giáo sư, Tiến sĩ Eric B. Zerrudo, Chủ tịch Ủy ban Văn hóa và Nghệ thuật quốc gia Philippines kiêm Tổng Thư ký Mạng lưới APHEN-ICH, cộng đồng không thể chỉ đơn thuần là đối tượng nghiên cứu. Hơn hết, cộng đồng phải là một phần của quá trình ra quyết định, họ có tiếng nói trong việc định nghĩa di sản của mình, đại diện cho di sản, phát triển di sản và quyết định cách thức phân chia lợi ích từ các hoạt động văn hóa. Điều này đặc biệt quan trọng khi di sản bước vào nền kinh tế số và kinh tế sáng tạo.
Với chủ đề "Di sản sống và các ngành công nghiệp văn hóa ở châu Á-Thái Bình Dương: Sáng tạo cộng đồng, trao truyền bền vững và đổi mới văn hóa”, diễn đàn đã tập trung thảo luận mối quan hệ giữa bảo vệ di sản văn hóa phi vật thể với sáng tạo cộng đồng, trao truyền giữa các thế hệ, du lịch di sản, phát triển kinh tế địa phương và đổi mới trong môi trường số.
Từ đó, hướng đến mục tiêu tạo không gian đối thoại giữa các nhà nghiên cứu, cơ sở đào tạo, cơ quan văn hóa, nghệ nhân, cộng đồng thực hành. Đồng thời, tìm kiếm những cách tiếp cận vừa phát huy sức sáng tạo, vừa bảo đảm vai trò của chủ thể và tính bền vững của quá trình bảo vệ di sản.