Bảo tồn bền vững di sản Hoàng thành Thăng Long

Năm 2002, khi chuẩn bị xây dựng Nhà Quốc hội mới, giới khoa học đã ngỡ ngàng khi hàng triệu hiện vật khảo cổ thuộc khu di sản Hoàng thành Thăng Long phát lộ. Phát hiện này mở ra một chương mới trong nhận thức về giá trị Hoàng thành Thăng Long, đi cùng với đó là các biện pháp nghiên cứu, bảo tồn, phát huy giá trị. Sau 20 năm kể từ ngày được phát hiện, Hà Nội cũng như cả nước đúc rút được nhiều kinh nghiệm quý trong bảo tồn, phát huy giá trị Hoàng thành Thăng Long, cũng như phương hướng bảo tồn lâu dài di sản này.
Các nhà khoa học khảo sát hố khai quật khảo cổ tại Hoàng thành Thăng Long.
Các nhà khoa học khảo sát hố khai quật khảo cổ tại Hoàng thành Thăng Long.

Năm 2010, tám năm sau khi phát lộ, dù còn rất nhiều bí ẩn chưa được làm rõ, nhưng Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long được UNESCO ghi danh vào Danh mục Di sản văn hóa thế giới. Điều đó cho thấy giá trị to lớn của Hoàng thành Thăng Long. Bởi thế, ngay sau khi được UNESCO ghi danh, cùng với sự phối hợp của Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, Bộ Xây dựng và các cơ quan liên quan, thành phố Hà Nội đã nhanh chóng triển khai 8 cam kết của Thủ tướng Chính phủ với UNESCO để công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị di sản tại đây tiếp tục được triển khai một cách đầy đủ và hiệu quả.

Liên tục trong nhiều năm, mỗi năm thành phố phối hợp Viện Khảo cổ học khai quật khoảng 1.000 m2 để làm rõ những không gian chính của Hoàng thành Thăng Long. Trong đó, khu vực quan trọng nhất là không gian điện Kính Thiên, sân thiết triều về cơ bản đã được làm rõ.

Bên cạnh công tác nghiên cứu, thành phố Hà Nội đã triển khai nhiều đề án, dự án để bảo tồn, phát huy giá trị. Điển hình như thực hiện Đề án nghiên cứu phương án khôi phục không gian điện Kính Thiên và bảo tồn nhà Cục Tác chiến dưới dạng di sản số; hoàn thiện Kế hoạch quản lý di sản giai đoạn 2022-2030, tầm nhìn 2045…

Đối với công tác phát huy giá trị góp phần nhận thức sâu sắc hơn, toàn diện hơn về những giá trị, Trung tâm Bảo tồn Di sản Hoàng thành Thăng Long là đơn vị đầu mối được giao nhiệm vụ trực tiếp khai thác, phát huy giá trị di sản. Đến nay, Hoàng thành Thăng Long đã trở thành một điểm đến du lịch hấp dẫn của Thủ đô. Hằng năm, khu di sản đón hàng trăm nghìn lượt khách. Trung tâm Bảo tồn Di sản Hoàng thành Thăng Long đã xây dựng các tour du lịch, khôi phục các nghi lễ cung đình như: Lễ tiến lịch, Lễ tiến xuân ngưu, Lễ cúng Táo quân, Tết Đoan ngọ… cùng nhiều hoạt động khác khiến di sản trở nên sinh động hơn khi khách du lịch được trải nghiệm các hoạt động văn hóa.

Mặc dù vậy, để bảo tồn, phát huy giá trị di sản Hoàng thành Thăng Long một cách lâu dài còn nhiều khó khăn, thách thức. Đối với phục dựng không gian điện Kính Thiên - mong mỏi của nhân dân cũng như giới khoa học, PGS, TS Bùi Minh Trí chỉ rõ, vấn đề khó khăn lớn nhất trong nghiên cứu phục dựng không gian điện Kính Thiên hiện nay là sự hạn chế tư liệu về diện mạo, quy mô, hình thái nền móng, tức là phần dưới của công trình, bởi khảo cổ chưa khai quật khu vực nền điện Kính Thiên.

Do đó, các cơ quan cần phải có những đầu tư nghiên cứu thật chuyên sâu và mang tính chuyên nghiệp về các loại vật liệu xây dựng kiến trúc cung điện thời Lê sơ dựa trên những phát hiện khảo cổ học để từng bước giải mã về tính chất, chức năng, tên gọi của các loại cấu kiện gỗ và các loại ngói lợp công trình. Ngoài ra, việc khôi phục điện Kính Thiên cũng khiến chúng ta buộc phải bóc dỡ những lớp di tích chồng lấp khác. Do đó, việc phục dựng cần có những tính toán kỹ lưỡng.

Việc bảo tồn bền vững di sản Hoàng thành Thăng Long, theo PGS, TS Đặng Văn Bài, Hội đồng Di sản văn hóa quốc gia, còn một yếu tố quan trọng khác mà chưa nhiều người để ý đến. Nghị định số 109/NĐ-CP về bảo vệ và quản lý các di sản thế giới, tính toàn vẹn của di sản được hiểu là “sự biểu hiện của một cách đầy đủ các yếu tố gốc cấu thành giá trị nổi bật toàn cầu của di sản thế giới”. Kinh thành xưa gồm hai bộ phận cấu thành: Cấm thành (khu trung tâm) và các không gian kiến trúc cảnh quan, gồm khu vực phố nghề, những con sông với chức năng là đường giao thông thủy, hào thành bảo vệ kinh đô, hệ thống La Thành bao quanh kinh thành...

Do sự thay đổi của lịch sử, nhất là do áp lực từ đô thị hóa, chúng ta không thể giữ lại nguyên vẹn hoặc vinh danh tất cả các yếu tố. Nhưng chúng ta có thể lồng ghép vào đó các dấu ấn vật chất được phát hiện qua các nghiên cứu khảo cổ học, khu đô thị cổ Hà Nội, một đoạn La Thành, một số điểm di tích… với tư cách là những cột mốc văn hóa, để từ đó có khả năng xây dựng hồ sơ khoa học trình UNESCO vinh danh lần thứ hai cho Hoàng thành Thăng Long.

Tại Hội thảo khoa học quốc tế “20 năm nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị Di sản Hoàng thành Thăng Long-Hà Nội” do UBND thành phố Hà Nội phối hợp Văn phòng UNESCO Hà Nội và Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam vừa mới tổ chức, ngoài những ý kiến từ giới khoa học trong nước, còn có nhiều ý kiến tâm huyết từ đại biểu nước ngoài.

Trong đó, đại diện Vùng Ile-de-France (Pháp) khẳng định, việc bảo tồn, phát huy Hoàng thành Thăng Long còn gặp nhiều khó khăn về chuyên môn, do đó, Vùng Ile-de-France sẵn sàng tài trợ cho công tác đào tạo để nâng cao trình độ cán bộ. Phó Chủ tịch UBND thành phố Hà Nội Chử Xuân Dũng nhấn mạnh, ý kiến của các nhà khoa học tại Hội thảo sẽ là những căn cứ, định hướng cho công tác nghiên cứu, bảo tồn và phát huy giá trị của di sản thế giới Khu trung tâm Hoàng thành Thăng Long-Hà Nội trong giai đoạn mới. Các giá trị di sản đã được xác định phải đóng vai trò cốt lõi trong việc đánh giá phương án phát triển hài hòa giữa các giá trị truyền thống với các yêu cầu của cuộc sống hiện đại ngày nay ■

Có thể bạn quan tâm

Các hộ dân phường Hồng Hà nhận giấy chứng nhận quyền sử dụng đất.

Hà Nội trao 200 “sổ đỏ” đất tái định cư cho người dân phường Hồng Hà

Ngày 20/6, Ủy ban nhân dân xã Thư Lâm và Ủy ban nhân dân phường Hồng Hà, thành phố Hà Nội tổ chức trao giấy chứng nhận quyền sử dụng đất cho các hộ gia đình, cá nhân bị thu hồi đất phục vụ công tác bồi thường, hỗ trợ, tái định cư thực hiện dự án đầu tư xây dựng cầu Tứ Liên và cầu Trần Hưng Đạo.

Hoạt động đạp xe tuần hành hưởng ứng lối sống xanh. (Ảnh: TÙNG ĐINH)

Phát động chương trình “RE:Earth - Vì Hồ Tây xanh” lan tỏa lối sống xanh

Sáng 20/6, tại Hà Nội, Báo Nông nghiệp và Môi trường phối hợp Tổ chức Quốc tế về bảo tồn thiên nhiên (WWF) Việt Nam và Lotte Mart Hàn Quốc phát động chương trình “RE:Earth - Vì Hồ Tây xanh”, hưởng ứng Tháng hành động vì môi trường năm 2026 và phong trào “Toàn dân chung tay bảo vệ môi trường, vì một Việt Nam xanh-sạch-đẹp”.

Lãnh đạo thành phố Hà Nội chụp ảnh lưu niệm với đại diện các cơ quan báo chí.

Chủ tịch Hà Nội mong báo chí luôn đồng hành cùng thành phố

Chiều 17/6, đồng chí Vũ Đại Thắng, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội đã chủ trì buổi gặp mặt lãnh đạo các cơ quan quản lý báo chí; lãnh đạo, phóng viên các cơ quan báo chí Trung ương và Hà Nội nhân kỷ niệm 101 năm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam (21/6/1925-21/6/2026).

Lễ hội tại phố đi bộ hồ Hoàn Kiếm. (Ảnh: CHÍ DŨNG)

Kinh tế đêm của Hà Nội chính thức “sáng đèn”

Sáng 15/6, tại kỳ họp thứ 4, Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa XVII đã thông qua Nghị quyết Quy định về hoạt động đầu tư kinh doanh sản phẩm, dịch vụ được tổ chức và vận hành trong thời gian ban đêm, nhằm khai thác hiệu quả tiềm năng đô thị, thúc đẩy phát triển kinh tế, văn hóa và du lịch trên địa bàn thành phố Hà Nội.

Thành phố Hà Nội định hướng xây dựng trung tâm văn hóa nghệ thuật, thương mại dịch vụ ở trục cảnh quan sông Hồng trở thành khu kinh tế văn hóa-sáng tạo, điểm đến biểu tượng của Hà Nội. Ảnh: Phối cảnh một công viên văn hóa bên sông Hồng.

Hà Nội triển khai dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng với quyết tâm chính trị cao nhất

Ban Thường vụ Thành ủy Hà Nội yêu cầu tăng cường sự lãnh đạo, chỉ đạo của các cấp ủy Đảng trong triển khai Dự án Trục đại lộ cảnh quan sông Hồng; huy động cả hệ thống chính trị vào cuộc, bảo đảm thực hiện dự án đúng tiến độ, đúng quy định pháp luật, giữ vững an ninh trật tự, tạo đồng thuận xã hội.

Không khí thi công diễn ra hết sức khẩn trương, máy móc nhân công được huy động tối đa "3 ca, 4 kíp" để kịp tiến độ về đích trước ngày 30/6/2026.

Tăng tốc hoàn thành dự án cải tạo kênh Thụy Phương, bổ cập nước sông Tô Lịch

Dự án cải tạo tuyến kênh Thụy Phương kết hợp xây dựng hệ thống cống ngầm bổ cập nước từ sông Hồng, tổng vốn hơn 920 tỷ đồng, đang bước vào giai đoạn nước rút. Công trình nhằm giải quyết tình trạng úng ngập và góp phần cải thiện môi trường, từng bước khôi phục dòng chảy sông Tô Lịch, đem lại diện mạo đô thị xanh, sạch, bền vững.

Hàng loạt hội nghị liên quan tới giải phóng mặt bằng và ổn định đời sống cho người dân liên tục được phường Hồng Hà tổ chức thời gian qua.

Hà Nội: Phường Hồng Hà nêu cao vai trò cán bộ cơ sở

Phường Hồng Hà (Hà Nội) là địa phương đang triển khai nhiều dự án giải phóng mặt bằng lớn của Thủ đô. Thực tiễn cho thấy, việc khó chỉ có thể thành công khi chủ trương được người dân đồng thuận và có đội ngũ cán bộ gần dân, sát dân, vì dân.

Chủ tịch Liên hiệp các tổ chức hữu nghị thành phố Hà Nội Nguyễn Ngọc Kỳ phát biểu tại tọa đàm.

Tăng cường kết nối người Việt Nam ở nước ngoài tham gia xây dựng và phát triển Hà Nội trong giai đoạn mới

Việc xây dựng cơ sở dữ liệu người Việt Nam ở nước ngoài theo hướng đồng bộ, thống nhất, thường xuyên và gắn với cơ chế phối hợp với các cơ quan liên quan là cần thiết. Do đó, các cơ quan liên quan  cần nghiên cứu, học tập kinh nghiệm quốc tế trong thu hút chuyên gia, trí thức, doanh nhân kiều bào tham gia phát triển thủ đô.

Các đối tượng bị bắt.

Hà Nội: Khởi tố Ngọc "sủi" và ổ nhóm lợi dụng danh nghĩa doanh nghiệp cưỡng đoạt tài sản

Việc khởi tố vụ án, khởi tố các bị can thể hiện quyết tâm của Công an Hà Nội trong đấu tranh với các băng nhóm tội phạm có tổ chức, các đối tượng hình sự lợi dụng danh nghĩa doanh nghiệp thực hiện hành vi vi phạm pháp luật, góp phần bảo đảm an ninh trật tự, bảo vệ môi trường đầu tư, kinh doanh lành mạnh trên địa bàn Thủ đô.

[Ảnh] Khẳng định khát vọng và chuẩn mực mới của thị trường bất động sản Việt Nam trong kỷ nguyên mới

[Ảnh] Khẳng định khát vọng và chuẩn mực mới của thị trường bất động sản Việt Nam trong kỷ nguyên mới

Trong bối cảnh Việt Nam đang nỗ lực hiện thực hóa các mục tiêu phát triển nhanh và bền vững, nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia, đẩy mạnh chuyển đổi xanh, chuyển đổi số, thị trường bất động sản nổi lên như một lĩnh vực có ý nghĩa đặc biệt quan trọng đối với nền kinh tế.

Đại biểu Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội thảo luận tại tổ.

Hà Nội chưa xem xét, thông qua Đề án Vùng phát thải thấp trong Vành đai 1

Ngày 2/6, tại kỳ họp chuyên đề, kỳ họp thứ ba của Hội đồng nhân dân thành phố Hà Nội khóa XVII, hai nội dung quan trọng được người dân đặc biệt quan tâm là Đề án vùng phát thải thấp trong Vành đai 1, thành phố Hà Nội và nghị quyết về chính sách hỗ trợ, đầu tư chuyển đổi phương tiện giao thông đã được đưa ra thảo luận tại tổ.

Đồng chí Nguyễn Trọng Đông, Phó Bí thư Thường trực Thành ủy Hà Nội phát biểu chỉ đạo tại hội nghị. (Ảnh: Phạm Hùng)

Hà Nội đầu tư hơn 2.900 tỷ đồng khớp nối hạ tầng kỹ thuật, cảnh quan tại đường Vành đai 1

Dự án xây dựng các công trình khớp nối đồng bộ hạ tầng kỹ thuật, kiến trúc cảnh quan tại phần dải đất giữa đường Vành đai 1 và đường La Thành đoạn Hoàng Cầu đến Láng Hạ, có tổng mức đầu tư hơn 2.921 tỷ đồng từ ngân sách, xây dựng trên diện tích 6.800m2. Sau khi giải phóng mặt bằng, dự án sẽ bắt đầu thi công từ tháng 9/2026.