Báo chí và mạng xã hội trong xây dựng văn hóa

Những năm gần đây, các cơ quan báo chí, truyền thông trên cả nước đã đẩy mạnh phổ biến tác phẩm văn học, nghệ thuật bằng nhiều hình thức, có chiều sâu các vấn đề về văn hóa, văn nghệ; phổ biến nhiều tác phẩm có giá trị. Tuy nhiên, bên cạnh mặt tích cực, báo chí vẫn còn một số mặt hạn chế, như: Chưa có nhiều ấn phẩm báo chí chuyên sâu tuyên truyền về văn học nghệ thuật; chưa quan tâm đúng mức đến yêu cầu xây dựng con người, phát triển văn hóa.
Ảnh minh họa.
Ảnh minh họa.

Thời gian qua, trong bối cảnh xã hội đang chuyển động mạnh mẽ, đời sống và tâm tư con người trải qua nhiều biến đổi lớn lao, nhưng thực tế hoạt động văn học, nghệ thuật chưa đạt như mong muốn, chưa xuất hiện tác phẩm xuất sắc trực tiếp mổ xẻ, góp phần nêu gương hoặc chặn đứng các hiện tượng xuống cấp của đạo đức xã hội, tham nhũng tràn lan...

Báo chí, xuất bản đóng vai trò hết sức quan trọng trong sự phát triển của xã hội qua các thời kỳ, có tác động sâu sắc đến mỗi cá nhân cũng như cộng đồng xã hội. Là phương tiện thông tin thiết yếu đối với đời sống xã hội, báo chí, xuất bản đồng thời có mối liên hệ mật thiết với văn hóa, vừa là một bộ phận của văn hóa, vừa là phương tiện truyền tải, phổ biến văn hóa tới công chúng, trong đó có các tác phẩm văn học nghệ thuật.

Cuối tuần qua, Ban Tuyên giáo Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh tổ chức tọa đàm "Vai trò của báo chí, xuất bản đối với việc quảng bá các tác phẩm văn học, nghệ thuật và xây dựng Không gian văn hóa Hồ Chí Minh".

Nhiều chuyên gia cho rằng, bên cạnh báo chí, mạng xã hội cũng là một hình thái, một thành tố của truyền thông đương đại. Mạng xã hội (như: Facebook, YouTube, TikTok…), có thời điểm, có nơi, có vụ việc còn lấn át cả báo chí chính thống. Các nền tảng mạng xã hội thu hút lượng người dùng đông đảo - nhất là giới trẻ - nhiều hơn bất kỳ tờ báo nào. Bởi thế, việc sử dụng mạng xã hội để thúc đẩy những nhận thức chung về văn hóa trong bối cảnh hiện nay là điều tất yếu.

Tuy thế, mạng xã hội cũng có mặt trái. Nội dung, hình ảnh tốt-xấu, thật-giả lẫn lộn, bát nháo trên những trang mạng chỉ với một mục đích "câu" view (lượt xem), "câu" like (lượt thích) bằng mọi giá của không ít người dùng là một thực tế không thể phủ nhận. Có điều, chính một vài "quan điểm cấp tiến" vô tình hay cố ý ủng hộ xu hướng thiếu lành mạnh trên mạng xã hội của một số tờ báo điện tử dành cho giới trẻ mới thật đáng sợ.

Xét về bản chất, đó là sự đấu tranh trực diện về quan điểm trên truyền thông, và kết cục là "ai nắm giữ nhiều độc giả hơn, người đó sẽ thắng". Thực tế này đang đòi hỏi các cơ quan có trách nhiệm phải lưu tâm, nếu không, nguy cơ những tiếng nói phản bác lại các quan điểm lệch lạc trên báo chí chính thống trở nên "quá ít" và "quá cô đơn" sẽ trở thành hiện hữu.

Xét về bản chất, đó là sự đấu tranh trực diện về quan điểm trên truyền thông, và kết cục là "ai nắm giữ nhiều độc giả hơn, người đó sẽ thắng". Thực tế này đang đòi hỏi các cơ quan có trách nhiệm phải lưu tâm, nếu không, nguy cơ những tiếng nói phản bác lại các quan điểm lệch lạc trên báo chí chính thống trở nên "quá ít" và "quá cô đơn" sẽ trở thành hiện hữu.

Mới đây, Sở Thông tin và Truyền thông Thành phố Hồ Chí Minh công bố một kết quả thống kê khiến mọi giới phải suy nghĩ sâu sắc hơn về ảnh hưởng của mạng xã hội: Trong 5 TikToker nổi tiếng (người làm clip nội dung trên mạng xã hội TikTok), có lượt theo dõi nhiều nhất tại thành phố hơn 12 triệu dân này, chỉ trong vòng một tháng, lượt xem là 18 triệu, lượt theo dõi là hơn 60,2 triệu.

Nếu biết tận dụng TikToker để chuyển tải thông tin, cùng quảng bá những giá trị tích cực của văn học nghệ thuật thì sẽ đem lại hiệu quả rất lớn; còn nếu để họ phát triển tự phát theo mục tiêu "thương mại hóa" (càng có nhiều lượt xem, lượt theo dõi TikToker càng có thu nhập cao do các mạng xã hội xuyên biên giới chi trả) thì hệ lụy cũng sẽ rất lớn.

Để xã hội, nhất là giới trẻ biết, yêu và gắn trách nhiệm với đất nước thì không gì bằng giúp họ biết, yêu, hiểu đúng về lịch sử văn hóa của dân tộc, của đất nước Việt Nam. Muốn thế, báo chí, xuất bản, hoạt động văn học nghệ thuật, nhất là của giới văn nghệ sĩ cần tâm huyết cống hiến cho sự nghiệp xây dựng, phát triển văn hóa, con người Việt Nam.

Có thể bạn quan tâm

Nghệ nhân làng Chuông hướng dẫn du khách trải nghiệm các công đoạn làm nón tại không gian học tập cộng đồng ở đình làng Chuông.

Khi lớp học trở về làng

Từ xa xưa, nhiều thế hệ người làng Chuông đã biết khâu nón, và những chiếc nón lá được hình thành qua bàn tay khéo léo của các nghệ nhân đã theo chân các bà, các mẹ, các chị đi muôn nơi, góp phần lan tỏa thương hiệu nón làng Chuông nổi tiếng.

Hội thảo lấy ý kiến góp ý dự án Luật Phát triển công nghiệp văn hóa khu vực miền bắc.

Kiến tạo hành lang pháp lý, khơi dòng chảy giá trị văn hóa

Từ ngày 5-24/8, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch tổ chức lấy ý kiến rộng rãi đối với Dự thảo Luật Phát triển công nghiệp văn hóa, hướng tới hoàn thiện những cơ chế, chính sách then chốt và xây dựng khung khổ pháp lý phù hợp cho lĩnh vực này.

Ảnh minh họa. (Ghép ảnh: K.T)

Thi Tài năng Múa học sinh, sinh viên toàn quốc năm 2026

Ngày 14/8, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch cho biết, nhằm phát hiện, tuyển chọn, tôn vinh tài năng trẻ, đồng thời góp phần nâng cao chất lượng đào tạo và phát triển nguồn nhân lực nghệ thuật múa, Bộ đã ban hành kế hoạch tổ chức Cuộc thi Tài năng Múa học sinh, sinh viên toàn quốc năm 2026.

Các chương trình mang đậm bản sắc văn hóa luôn thu hút đông đảo người xem trên nền tảng số. (Ảnh: KHÁNH AN)

Hướng tới nền tảng số mang bản sắc Việt

Các mạng xã hội như Facebook, YouTube, TikTok, Instagram… không chỉ thay đổi cách người dân tiếp cận thông tin, học tập, giao lưu và kết nối mà còn trở thành kênh quảng bá hình ảnh đất nước, con người và bản sắc văn hóa.

Các đồng chí lãnh đạo tỉnh tặng hoa chúc mừng Hội thảo khoa học. (Ảnh: A.T)

Bắc Ninh: Phát huy giá trị hệ thống di tích thuộc phòng tuyến sông Như Nguyệt

Ngày 14/8, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Bắc Ninh tổ chức Hội thảo khoa học về Bảo tồn và phát huy hệ thống di tích thuộc phòng tuyến sông Như Nguyệt. 45 bài tham luận của các nhà nghiên cứu, tiếp cận vấn đề từ nhiều góc độ đã làm rõ và khẳng định giá trị của hệ thống di tích thuộc phòng tuyến sông Như Nguyệt.

Điện ảnh Quân đội nhân dân vinh dự nhận nhiều giải thưởng uy tín. (Nguồn: Điện ảnh Quân đội nhân dân)

Hành trình vẻ vang 66 năm của Điện ảnh Quân đội nhân dân

Kỷ niệm 66 năm Ngày truyền thống Điện ảnh Quân đội nhân dân (17/8/1960-17/8/2026), cán bộ, nghệ sĩ, chiến sĩ của đơn vị có dịp nhìn lại chặng đường vẻ vang và đáng tự hào. Từ chiến trường đến thời bình, đội ngũ làm phim quân đội đã góp phần lưu giữ những giá trị tinh thần đặc biệt quan trọng của đất nước và quân đội.

[Video] Giới thiệu sự kiện “Cùng Việt Nam tiến bước 2026”

[Video] Giới thiệu sự kiện “Cùng Việt Nam tiến bước 2026”

Sự kiện “Cùng Việt Nam tiến bước” tổ chức vào năm 2025 với hàng triệu bước chân đã cùng tạo nên một hành trình đầy tự hào. Hơn 1,1 triệu người tham gia, cùng nhau tích lũy 6 tỷ bước chân – lan tỏa tinh thần đoàn kết, rèn luyện sức khỏe và khát vọng vươn lên. Và hành trình ấy sẽ chính thức trở lại trong mùa thu này.

Công viên Thống Nhất có nhiều tiềm năng phát triển không gian sáng tạo. (Ảnh: Ngọc Liên

Ươm mầm không gian sáng tạo

Với diện tích rộng, hệ thống cây xanh lâu năm và cảnh quan mở, Công viên Thống Nhất (Hà Nội) có nhiều lợi thế trở thành một không gian sáng tạo giữa lòng Thủ đô. Nhiều ý tưởng đang được “ươm mầm” nhằm khai thác tiềm năng sẵn có, tạo nên đời sống sáng tạo thường xuyên phục vụ cộng đồng.

Đại diện các cơ quan tiến hành động thổ bắt đầu khai quật khẩn cấp. (Ảnh: Bảo tàng Nghệ An-Xô Viết Nghệ Tĩnh)

Nghệ An: Khai quật khẩn cấp mộ gạch cổ tại Rú Bụt

Ngày 13/8, thông tin từ Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Nghệ An cho biết, Bảo tàng Nghệ An-Xô Viết Nghệ Tĩnh phối hợp Trường đại học Khoa học Xã hội và Nhân văn, Đại học Quốc gia Hà Nội đang tổ chức khai quật khẩn cấp lăng mộ gạch cổ tại xã Kim Liên. Sau hai ngày khai quật, nhiều hiện vật đã được tìm thấy.

Các nghệ nhân vừa nghe nhạc vừa vẽ tranh. (Ảnh: THÙY VÂN)

Zhostovo - thương hiệu khay vẽ thủ công nổi tiếng của Nga

Phong cách nghệ thuật Zhostovo với những bó hoa rực rỡ đầy biểu cảm và hài hòa khó có thể nhầm lẫn với bất kỳ nghệ thuật nào khác trên thế giới. Đằng sau mỗi chiếc khay được vẽ là lịch sử nghệ thuật dân gian Nga, đã tồn tại qua nhiều thế kỷ, vẫn giữ được giá trị và chỉ cần nhìn thấy là đã cảm nhận được "chất Nga".

Nhà báo Nguyễn Đức Lợi, Phó Chủ tịch Thường trực Hội Nhà báo Việt Nam phát biểu tại sự kiện. (Ảnh: TRẦN HUẤN)

Phát động Giải Báo chí toàn quốc "Vì sự nghiệp phát triển Văn hóa Việt Nam" năm 2026

Giải Báo chí toàn quốc “Vì sự nghiệp phát triển văn hóa Việt Nam” lần thứ tư, năm 2026 được điều chỉnh theo hướng giảm số lượng, nâng cao chất lượng và giá trị tôn vinh. Ban tổ chức bổ sung giải Đặc biệt, trao cho tác phẩm xuất sắc nhất được lựa chọn từ 5 loại hình báo chí, với giá trị 100 triệu đồng và một chuyến du lịch.