Tạo động lực từ phát triển khoa học-công nghệ

Bài 2: Trợ lực cho khoa học-công nghệ

Mặc dù Thành phố Hồ Chí Minh có nhiều giải pháp nhưng khoa học-công nghệ vẫn chưa theo kịp phát triển kinh tế-xã hội, chưa thật sự trở thành động lực phát triển.

(Tiếp theo và hết) (*)

Các chuyên gia cho rằng, cần tiếp sức, trợ lực để khoa học-công nghệ trở thành khâu đột phá, tạo ra động lực tăng trưởng mới đưa Thành phố Hồ Chí Minh trở thành đô thị thông minh, bắt kịp xu hướng công nghệ 4.0 đang diễn ra mạnh mẽ trên toàn cầu.

Nhiều rào cản cần tháo gỡ

Nhiều hạn chế được các cơ quan chức năng, các chuyên gia đưa ra sau 10 năm Thành phố Hồ Chí Minh thực hiện Nghị quyết số 20-NQ/TW của Ban Chấp hành Trung ương Ðảng khóa XI về phát triển khoa học và công nghệ phục vụ sự nghiệp công nghiệp hóa, hiện đại hóa trong điều kiện kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa và hội nhập quốc tế. Trong đó, vai trò nhận thức của một số cấp ủy đảng, chính quyền, các tổ chức chính trị, xã hội của địa phương, đơn vị chưa quán triệt đầy đủ tầm quan trọng của Nghị quyết số 20-NQ/TW được nhấn mạnh. Vì vậy, nhận thức trong hệ thống chính trị, xã hội về vai trò của khoa học-công nghệ chưa đầy đủ, sâu sắc, dẫn đến sự chuyển biến từ nhận thức thành hành động còn chậm.

Ngoài ra, đầu tư của Nhà nước và xã hội cho khoa học-công nghệ vẫn chưa tương xứng, chưa huy động được nhiều nguồn vốn ngoài ngân sách nhà nước đầu tư cho khoa học-công nghệ. Cơ chế quản lý tuy có đổi mới nhưng chưa theo kịp các đòi hỏi của cơ chế thị trường; chế độ chính sách để thúc đẩy khoa học-công nghệ phát triển còn bất cập, hạn chế, việc đầu tư cho hoạt động sáng tạo còn ít. Cơ sở vật chất phục vụ hoạt động nghiên cứu khoa học-công nghệ và khởi nghiệp đổi mới sáng tạo, nhất là trong lĩnh vực công nghệ cao còn thiếu. Sự phối hợp giữa các cơ quan, ban, ngành trong thúc đẩy hoạt động khoa học-công nghệ và đổi mới sáng tạo chưa đồng bộ và chặt chẽ. Hiệu quả của các đề tài, dự án nghiên cứu khoa học chưa đạt kết quả cao, mối kiên kết trong hoạt động khoa học-công nghệ giữa trường-viện và doanh nghiệp có nhiều chuyển biến tích cực nhưng thiếu chặt chẽ và bền vững. Thị trường khoa học-công nghệ đã hình thành nhưng chậm phát triển, hoạt động mua, bán công nghệ và lưu thông kết quả nghiên cứu khoa học chưa đồng bộ do thiếu tổ chức trung gian, môi giới các quy định pháp lý cần thiết, nhất là hệ thống bảo hộ hữu hiệu quyền sở hữu trí tuệ.

Theo Phó Bí thư Thành ủy Thành phố Hồ Chí Minh Nguyễn Hồ Hải, hoạt động khoa học-công nghệ của thành phố giai đoạn 2012-2021 đã đạt được những thành tựu quan trọng và khá toàn diện, góp phần tạo chuyển biến tích cực phát triển kinh tế-xã hội thành phố. "Lực lượng cán bộ khoa học-công nghệ tăng về số lượng nhưng còn thiếu những chuyên gia đầu ngành, nhất là trong các lĩnh vực trọng điểm như công nghệ sinh học, công nghệ vi mạch, trí tuệ nhân tạo", đồng chí Nguyễn Hồ Hải đánh giá và cho biết thêm, phần lớn các doanh nghiệp trên địa bàn thành phố là vừa và nhỏ, thậm chí là siêu nhỏ, năng lực về tài chính, công nghệ và nguồn nhân lực khoa học-công nghệ của doanh nghiệp còn yếu...

Để khoa học-công nghệ là đòn bẩy

Thời gian tới, Thành phố Hồ Chí Minh tập trung các nguồn lực phát triển khoa học-công nghệ. Ðến năm 2030, thành phố phấn đấu đưa kinh tế số đóng góp khoảng 40% trong GRDP; tỷ trọng đóng góp TFP (chỉ số năng suất yếu tố tổng hợp) vào GRDP của thành phố đạt từ 50% trở lên; chi đầu tư cho khoa học-công nghệ đạt bình quân hơn 1% GRDP trở lên, trong đó chi cho nghiên cứu và phát triển chiếm từ 65% trở lên; tỷ lệ doanh nghiệp có hoạt động đổi mới sáng tạo đạt 40% tổng số doanh nghiệp trên địa bàn thành phố...

Phó Giáo sư, Tiến sĩ Dương Hoa Xô, Phó Chủ tịch Liên hiệp các Hội Khoa học và Kỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: Thành phố đang đẩy mạnh công nghiệp hóa, hiện đại hóa, xây dựng thành phố thông minh đã đặt ra yêu cầu mới đối với đội ngũ trí thức ở lĩnh vực khoa học-công nghệ. Ðể khoa học-công nghệ tiếp tục phát huy hiệu quả, thành phố cần xây dựng đội ngũ tri thức khoa học-công nghệ trẻ, thu hút nhân tài, chuyên gia khoa học hàng đầu. Muốn làm được điều này, thành phố cần mạnh dạn đề xuất, tháo gỡ những vướng mắc về tài chính cho việc triển khai các hoạt động nghiên cứu khoa học. Ðây là những khó khăn trường kỳ, kéo dài nhiều năm mà các nhà khoa học khi tham gia nghiên cứu đều than phiền. Nghị quyết số 20-NQ/TW đã đề cập rất rõ cần tháo gỡ, nhưng cho đến nay những vướng mắc này vẫn tồn tại. Ðồng thời, thành phố cần xây dựng cơ chế thoáng, khuyến khích chuyển giao công nghệ từ kết quả nghiên cứu các đề tài khoa học-công nghệ có nguồn gốc kinh phí từ ngân sách.

Ðồng chí Nguyễn Hồ Hải đề nghị, thành phố cần sớm nghiên cứu, ban hành các cơ chế, chính sách về quản lý, tổ chức, hoạt động khoa học-công nghệ. Trong đó, tập trung đổi mới mạnh mẽ cơ chế quản lý, phương thức đầu tư và cơ chế tài chính, đổi mới hệ thống tổ chức khoa học-công nghệ, thu hút nguồn nhân lực khoa học-công nghệ. Ðồng thời, thành phố cần đề xuất các giải pháp phát triển các doanh nghiệp về khoa học-công nghệ, nghiên cứu áp dụng các mô hình quản lý và khai thác có hiệu quả theo mô hình tiên tiến thế giới; tăng cường hợp tác quốc tế trong nghiên cứu và phát triển, ứng dụng, chuyển giao các sản phẩm khoa học-công nghệ phục vụ phát triển một số ngành công nghiệp nền tảng của thành phố...
---------------------
(*) Xem Trang Thành phố Hồ Chí Minh, Báo Nhân Dân, từ số ra ngày 21/2/2023.

Có thể bạn quan tâm

Long Sơn, kỳ vọng một vùng đất xanh

Long Sơn, kỳ vọng một vùng đất xanh

Từ một xã đảo cách trở giao thông, đời sống người dân khó khăn, ngày nay Long Sơn, Thành phố Hồ Chí Minh đã và đang trở thành vùng đất phát triển năng động với các ngành công nghiệp an toàn, bền vững. Tương lai không xa, Long Sơn còn là trung tâm dự trữ năng lượng của quốc gia, điện khí thân thiện với môi trường.

Hồi sinh những dòng kênh, kiến tạo một thành phố đáng sống

Hồi sinh những dòng kênh, kiến tạo một thành phố đáng sống

Chương trình di dời, giải tỏa nhà trên và ven kênh rạch đang được Thành phố Hồ Chí Minh quyết liệt triển khai. Hành trình hồi sinh những dòng kênh không chỉ làm thay đổi diện mạo đô thị mà còn kiến tạo nền tảng cho một Thành phố Hồ Chí Minh xanh, hiện đại, đáng sống và phát triển bền vững cho các thế hệ mai sau.

Bắt chó thả rông tại phường Đông Hòa, Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: LÊ ĐÌNH THÌN)

Quyết tâm phòng, chống bệnh dại

Sở Y tế Thành phố Hồ Chí Minh và các địa phương đã và đang quyết tâm đẩy lùi bệnh dại. Trong đó, ngành y tế tăng cường tuyên truyền hướng dẫn và cảnh báo với người dân còn chính quyền cũng đang ráo riết bắt chó thả rông.

Cầu Bình Khánh trên tuyến cao tốc Bến Lức-Long Thành đã đón những dòng phương tiện đầu tiên lưu thông ổn định qua sông Soài Rạp.

[Ảnh] Diện mạo mới cầu Bình Khánh sau 4 ngày thông xe

Sau 4 ngày đưa vào khai thác, cầu Bình Khánh trên tuyến cao tốc Bến Lức-Long Thành đã đón những dòng phương tiện đầu tiên lưu thông ổn định qua sông Soài Rạp. Công trình góp phần hoàn thiện tuyến giao thông huyết mạch kết nối khu vực Tây Nam Bộ với Thành phố Hồ Chí Minh và các tỉnh Đông Nam Bộ.

Sản xuất hàng thủ công mỹ nghệ theo mô hình kinh tế xanh. (Ảnh: CAO TÂN)

Kinh tế tuần hoàn, động lực chuyển đổi xanh

Trước yêu cầu thúc đẩy tăng trưởng xanh và giảm phát thải khí nhà kính, kinh tế tuần hoàn đang trở thành một định hướng phát triển có ý nghĩa chiến lược đối với Thành phố Hồ Chí Minh. Không chỉ là giải pháp quản lý môi trường, kinh tế tuần hoàn ngày càng trở thành một yếu tố quan trọng của đổi mới mô hình tăng trưởng đổi xanh.

Hiện trạng nhà của gia đình bà Nguyễn Thị Tố Nga bị bong gạch, sụt lún gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến sinh hoạt của gia đình. (Ảnh: CTV)

Dân kêu cứu vì đường thoát nước gây ngập, sụt lún nền nhà nghiêm trọng

Dưới sàn nhà của người dân xuất hiện đường thoát nước, khi mưa lớn gây xói lở, ngập dãy phòng trọ, sụt lún nền nhà, bong gạch gây ảnh hưởng nghiêm trọng sinh hoạt, thậm chí có nguy cơ sập nhà. Sự việc đã được phản ánh với chính quyền địa phương nhiều lần nhưng vẫn chưa được hỗ trợ giải quyết một cách triệt để.

Tăng trưởng GRDP 9 tháng Thành phố Hồ Chí Minh đạt 9,06% là tốc độ tăng cao nhất trong 15 năm qua. (Ảnh: TÙNG ANH)

Tăng trưởng quý III bứt phá, Thành phố Hồ Chí Minh tạo đà mục tiêu hai con số

Mức tăng trưởng tổng sản phẩm trên địa bàn (GRDP) của Thành phố Hồ Chí Minh trong quý III đạt 9,86% so với cùng kỳ năm trước (nếu loại trừ yếu tố dầu khí tăng 10,08%). Đây là nhịp tăng bứt phá mạnh mẽ nhất của Thành phố trong nhiều năm qua, góp phần đưa tốc độ tăng trưởng GRDP bình quân 9 tháng năm 2026 đạt 9,06%.

Hiện thực hóa chiến lược đưa Thành phố Hồ Chí Minh thành trung tâm trí tuệ nhân tạo

Hiện thực hóa chiến lược đưa Thành phố Hồ Chí Minh thành trung tâm trí tuệ nhân tạo

Thành phố Hồ Chí Minh đang đứng trước bước ngoặt khi bước vào kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo (AI), giai đoạn phát triển dựa trên nền tảng tri thức và đổi mới sáng tạo. Với vị thế là trung tâm tài chính và đổi mới sáng tạo, Thành phố đang tập trung tái cấu trúc từng bước chuyển mình thành một trung tâm AI hàng đầu khu vực.

Mang nghĩa tình ra biển, đảo Tây Nam

Mang nghĩa tình ra biển, đảo Tây Nam

Có những chuyến đi không chỉ được tính bằng quãng đường, mà còn được ghi dấu bằng những cái nắm tay, giọt nước mắt và tình cảm từ đất liền gửi đến những người đang làm nhiệm vụ nơi đầu sóng. Đoàn đại biểu Thành phố Hồ Chí Minh mang theo quà tặng và trở về với những câu chuyện, tình cảm về biển, đảo được ghi sâu trong mỗi người.

Giải bài toán xử lý rác của đô thị Thành phố Hồ Chí Minh

Giải bài toán xử lý rác của đô thị Thành phố Hồ Chí Minh

Sau mở rộng địa giới hành chính, mỗi ngày Thành phố Hồ Chí Minh phát sinh khoảng 14.000 tấn rác sinh hoạt, quy mô lớn nhất cả nước. Khi dân số, đô thị hóa và lượng rác tiếp tục tăng, Thành phố đứng trước yêu cầu không thể chậm trễ: chuyển đổi công nghệ xử lý, biến rác từ gánh nặng môi trường thành nguồn tài nguyên, năng lượng.

Du khách trải nghiệm nghỉ dưỡng tại Minera Hot Springs Bình Châu. (Ảnh: HOÀNG TUYẾT)

Khơi thông “mỏ vàng” du lịch y tế

Thành phố Hồ Chí Minh có nhiều lợi thế để phát triển du lịch y tế. Đây thật sự là “mỏ vàng” trong việc đóng góp vào sự tăng trưởng hai con số của thành phố nếu ngành du lịch có những giải pháp khơi thông, phát huy lợi thế đặc biệt này một cách hiệu quả.

Thành phố Hồ Chí Minh Mở khóa hạ tầng năng lượng

Thành phố Hồ Chí Minh Mở khóa hạ tầng năng lượng

Hạ tầng năng lượng chính là điều kiện quan trọng để phố Hồ Chí Minh tiến nhanh tới mục tiêu Net Zero trong lĩnh vực giao thông vận tải. Do đó song hành với việc hoàn thiện cơ chế chính sách, Thành phố đang nỗ lực trang bị hạ tầng năng lượng vì đây vừa là đòn bẫy phát triển vừa là thước đo năng lực chuyển đổi xanh.

Một góc Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: THẾ ANH)

Thể chế không còn là điểm nghẽn

Trước đây, thể chế từng được xem là một trong những điểm nghẽn cản bước sự phát triển của Thành phố Hồ Chí Minh, thì nay, với việc Luật Phát triển đô thị bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1/10/2026 cùng hàng loạt cơ chế vượt trội được luật hóa, thể chế đang trở thành động lực then chốt, tạo đà cho thành phố tăng tốc và bứt phá.