Sau khi hợp nhất, An Giang trở thành địa phương có diện tích sản xuất nông nghiệp lớn nhất khu vực Đồng bằng sông Cửu Long và cả nước. Tổng diện tích sản xuất lúa của tỉnh khoảng 1,3 triệu ha, với sản lượng hơn 8,8 triệu tấn mỗi năm, giữ vai trò quan trọng trong cung ứng lúa gạo cho thị trường trong nước và xuất khẩu.
Tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết chuỗi giá trị
Trên cơ sở tiềm năng, lợi thế đó, ngày 13/1/2026, Ủy ban nhân dân tỉnh đã ban hành Quyết định số 157/QĐ-UBND phê duyệt đề án vùng quy hoạch trồng lúa có năng suất, chất lượng cao giai đoạn 2025-2030.
Đề án được xây dựng phù hợp với định hướng tái cơ cấu ngành lúa gạo Việt Nam, quy hoạch vùng Đồng bằng sông Cửu Long, quy hoạch tỉnh và đặc biệt là gắn với đề án “Phát triển bền vững một triệu ha chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030”.
Theo mục tiêu đề ra, đến năm 2030 tỉnh An Giang sẽ xây dựng vùng chuyên canh lúa có năng suất, chất lượng cao với quy mô 354 nghìn ha. Diện tích gieo trồng lúa chất lượng cao hằng năm dự kiến đạt hơn 918 nghìn ha, với sản lượng khoảng 6,11 triệu tấn.
Đây là nền tảng quan trọng để nâng cao chất lượng hạt gạo, tăng khả năng cạnh tranh của lúa gạo An Giang trên thị trường trong nước và quốc tế. Cùng với mở rộng quy mô, tỉnh đặc biệt chú trọng nâng cao chất lượng và hiệu quả sản xuất thông qua việc áp dụng các tiến bộ khoa học kỹ thuật và quy trình canh tác bền vững.
Theo đó, lượng giống gieo sạ sẽ giảm xuống dưới 70 kg/ha; giảm 30% lượng phân bón hóa học và thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc hóa học; đồng thời giảm 20% lượng nước tưới so với phương thức canh tác truyền thống.
Đến năm 2030, 100% diện tích trong vùng chuyên canh sẽ áp dụng ít nhất một quy trình canh tác bền vững như “1 phải 5 giảm”, tiêu chuẩn SRP, kỹ thuật tưới ngập khô xen kẽ hoặc các tiêu chuẩn thực hành nông nghiệp tốt được chứng nhận. Các vùng sản xuất sẽ được cấp mã số vùng trồng, tạo điều kiện thuận lợi cho việc truy xuất nguồn gốc và phục vụ xuất khẩu.
Một điểm nhấn quan trọng của đề án là tổ chức lại sản xuất theo hướng liên kết chuỗi giá trị. Theo kế hoạch, 100% diện tích sản xuất trong vùng chuyên canh lúa chất lượng cao sẽ có sự liên kết giữa doanh nghiệp với tổ hợp tác, hợp tác xã hoặc các tổ chức nông dân trong sản xuất và tiêu thụ sản phẩm. Tỷ lệ cơ giới hóa đồng bộ dự kiến đạt trên 70% diện tích, với hơn 130.000 hộ nông dân áp dụng quy trình canh tác bền vững.
Kỳ vọng tạo bước chuyển mạnh mẽ trong sản xuất lúa gạo của tỉnh
Song song với nâng cao năng suất và chất lượng, tỉnh cũng đặt mục tiêu giảm thiểu tác động đến môi trường, thúc đẩy tăng trưởng xanh trong sản xuất lúa. Tỷ lệ thất thoát sau thu hoạch phấn đấu giảm xuống dưới 8%.
Toàn bộ rơm rạ sau thu hoạch được thu gom khỏi đồng ruộng và tái sử dụng làm nguyên liệu sản xuất, hạn chế tình trạng đốt rơm gây ô nhiễm môi trường. Nhờ áp dụng các biện pháp canh tác tiên tiến, lượng phát thải khí nhà kính từ sản xuất lúa dự kiến giảm hơn 10% so với phương thức canh tác truyền thống.
Vụ đông xuân 2025-2026 tại vùng đầu nguồn sông Tiền được triển khai sớm, đồng loạt và đúng khung thời vụ. Các xã Vĩnh Xương, xã Châu Phong và các phường Tân Châu, Long Phú, nông dân thực hiện nghiêm khung lịch thời vụ, chủ động vận hành hệ thống cống, bửng và trạm bơm nhằm bảo đảm nguồn nước phục vụ sản xuất. Các địa phương tiếp tục duy trì phương châm sản xuất “2 năm 5 vụ”, kết hợp linh hoạt việc xả lũ để đồng ruộng được bồi đắp phù sa, phục hồi độ phì nhiêu của đất.
Tại phường Tân Châu, toàn phường xuống giống 1.022ha lúa, dự kiến năng suất bình quân đạt 7,5 tấn/ha, sản lượng khoảng 7.665 tấn lúa. Năm 2026, Tân Châu triển khai 600ha lúa tham gia Đề án phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp.
Tại xã Châu Phong, vụ đông xuân được triển khai trên diện tích 3.737ha, đạt 100% kế hoạch đề ra. Đây là một trong những vùng sản xuất lúa trọng điểm của khu vực đầu nguồn sông Tiền. Không chỉ chú trọng diện tích và sản lượng, các địa phương đang từng bước chuyển mạnh sang sản xuất lúa chất lượng cao. Tư duy “làm nhiều lúa” trước đây dần được thay thế bằng cách làm chú trọng chất lượng hạt lúa, giảm chi phí đầu vào và gia tăng hiệu quả kinh tế.
Trên diện tích này, các quy trình canh tác tiên tiến được áp dụng đồng bộ, giúp giảm lượng giống, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và nước tưới, đồng thời lợi nhuận của nông dân tăng hơn 40% so với phương thức sản xuất trước đây.
Ông Phan Văn Phú, nông dân xã Châu Phong cho biết: “Trước đây làm lúa chủ yếu chạy theo năng suất, còn bây giờ chú trọng chất lượng và giảm chi phí. Xuống giống đúng lịch, giảm lượng giống và phân bón nên chi phí thấp hơn, nhà nông yên tâm sản xuất”.
Tại xã Châu Phong, định hướng phát triển lúa chất lượng cao tiếp tục được xác định là hướng đi chủ đạo trong cơ cấu sản xuất nông nghiệp. Năm 2026, tổng diện tích gieo trồng lúa của xã đạt khoảng 9.000ha, trong đó giống lúa chất lượng cao chiếm trên 97% diện tích.
Ông Trịnh Văn Dứt, Giám đốc Hợp tác xã Nông nghiệp Tân Phú A1, xã Châu Phong cho biết, hiệu quả của sản xuất lúa hiện nay gắn chặt với mô hình liên kết. “Khi nông dân tham gia hợp tác xã, sản xuất theo quy trình thống nhất và có doanh nghiệp bao tiêu, chi phí giảm rõ rệt, đầu ra ổn định nên hiệu quả kinh tế cao hơn so với sản xuất nhỏ lẻ trước đây”, ông Dứt cho biết.
Để triển khai hiệu quả Đề án, tỉnh An Giang đã phân công nhiệm vụ cụ thể cho các sở, ngành và địa phương. Sở Nông nghiệp và Môi trường được giao chủ trì phối hợp các đơn vị liên quan hướng dẫn tổ chức triển khai đề án; xây dựng kế hoạch thực hiện chi tiết; tổng hợp, báo cáo tình hình thực hiện hằng năm và tổng kết vào năm 2030.
Các địa phương trong vùng quy hoạch có trách nhiệm xây dựng kế hoạch cụ thể triển khai đề án; đầu tư hoàn thiện hệ thống thủy lợi, giao thông nội đồng, trạm bơm điện và hạ tầng phục vụ sản xuất. Đồng thời tăng cường công tác tuyên truyền, tập huấn nhằm nâng cao nhận thức, thay đổi tập quán canh tác của nông dân theo hướng an toàn, chất lượng và bền vững.
Với quy mô lớn, định hướng rõ ràng và sự tham gia đồng bộ của các ngành, các cấp, đề án vùng quy hoạch trồng lúa có năng suất, chất lượng cao giai đoạn 2025-2030 được kỳ vọng sẽ tạo bước chuyển mạnh mẽ trong sản xuất lúa gạo của tỉnh. Từ đó, góp phần nâng cao giá trị hạt gạo Việt Nam, phát triển nông nghiệp bền vững và thúc đẩy tăng trưởng xanh cho vùng Đồng bằng sông Cửu Long.
