Chiều 3/11, tại Hà Nội, Bộ Khoa học và Công nghệ tổ chức Diễn đàn Công nghệ mở năm 2025 với chủ đề “AI với công nghệ mở và mã nguồn mở”. Diễn đàn là nơi trao đổi, chia sẻ tầm nhìn, kinh nghiệm và đề xuất các giải pháp chiến lược thúc đẩy phát triển trí tuệ nhân tạo (AI) phục vụ chuyển đổi số quốc gia.
Làm chủ AI bằng công nghệ mở
Phát biểu khai mạc diễn đàn, Bộ trưởng Khoa học và Công nghệ Nguyễn Mạnh Hùng cho biết: "Công nghệ số đang thâm nhập vào mọi ngõ ngách của đời sống. Con đường để đạt được điều đó chính là công nghệ mở, bao gồm mã nguồn mở, kiến trúc mở và chuẩn mở, đi cùng với một văn hóa mở - nơi mọi người cùng đóng góp, chia sẻ và sử dụng công nghệ để giá trị được phổ cập toàn dân".
Công nghệ mở là để các quốc gia có thể làm chủ công nghệ mà mình sử dụng. “Hiện nay, nhiều quốc gia đã tuyên bố chỉ mua công nghệ khi công nghệ là mở, nhất là khi các công nghệ đó dùng để xây dựng các hạ tầng nền tảng trọng yếu quốc gia", Bộ trưởng nêu rõ.
Cùng với đó, sự sáng tạo vĩ đại nhất là sự sáng tạo của toàn dân. Không một công ty hay tập đoàn nào, dù lớn đến đâu, có thể giải quyết mọi bài toán của xã hội. Chỉ khi công nghệ là mở, mỗi cá nhân mới có thể đứng trên vai người khác, phát triển những giá trị mới, tạo nên một mặt bằng sáng tạo ngày càng cao hơn.
Việc phát triển phần mềm nguồn mở, mở dữ liệu và khuyến khích cộng đồng cùng tham gia sáng tạo là hướng đi đúng đắn để Việt Nam vừa thừa hưởng tri thức nhân loại, vừa đóng góp cho tri thức nhân loại.
Cũng theo Bộ trưởng Nguyễn Mạnh Hùng, chủ đề của Open Summit năm nay "AI với công nghệ mở và mã nguồn mở" chính là chiến lược để Việt Nam bứt phá, không còn đi sau. Đây là cách để biến người dùng thành người sáng tạo, để AI được phát triển một cách an toàn và tự chủ.
Ba trụ cột phát triển hệ sinh thái AI mở
Theo Tiến sĩ Hồ Đức Thắng, Viện trưởng Viện Công nghệ số và Chuyển đổi số quốc gia (Bộ Khoa học và Công nghệ), Việt Nam đang đứng trước một ngã rẽ quan trọng: "Hoặc phụ thuộc vào “hộp đen” công nghệ đóng, độc quyền, với dữ liệu và quyết định nằm trong tay người khác; hoặc lựa chọn con đường tự chủ, sáng tạo, chủ quyền. Lựa chọn AI mở chính là lựa chọn để kiến tạo chủ quyền số quốc gia".
Theo ông Thắng, để hiện thực hóa tầm nhìn đó, Việt Nam cần đồng bộ phát triển trên 3 trụ cột sức mạnh.
Theo đó, đầu tiên là hạ tầng tính toán quốc gia - xương sống vật lý của trí tuệ Việt. AI tạo sinh đòi hỏi nguồn năng lượng tính toán khổng lồ, do đó cần xây dựng trung tâm dữ liệu và cụm tính toán hiệu năng cao “Make in Vietnam”, an toàn và tự chủ.
Thứ hai, nền tảng dữ liệu mở - huyết mạch nuôi dưỡng AI Việt. Cần khẩn trương hình thành các kho dữ liệu mở quốc gia, chia sẻ an toàn, chuẩn hóa dữ liệu tiếng Việt, để AI “nói bằng ngôn ngữ của chúng ta, hiểu văn hóa của chúng ta và phục vụ người dân của chúng ta”.
Thứ ba, cộng đồng AI mở - bộ óc tập thể của quốc gia. Cần một hệ sinh thái nơi nhà khoa học, kỹ sư, doanh nghiệp và cộng đồng cùng nhau đóng góp, sáng tạo, và đưa trí tuệ Việt vào kho tri thức chung của nhân loại.
Với nhiều hướng phát triển tiềm năng như hạ tầng, dữ liệu, mô hình hay ứng dụng, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Ngô Hồng Sơn, Chủ tịch Câu lạc bộ Phần mềm Tự do Nguồn mở Việt Nam (VFOSSA) cho rằng Việt Nam nên ưu tiên tập trung vào phát triển hạ tầng trước tiên, bởi đây chính là nền móng vững chắc. Khi có nền móng tốt, các yếu tố khác sẽ tự nhiên phát triển theo.
Theo ông Sơn, Việt Nam nên tập trung vào việc xây dựng và phát triển nền tảng AI nội địa. Cùng với đó là việc đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, không chỉ giỏi công nghệ mà còn thành thạo ngoại ngữ và đạo đức nghề nghiệp, để AI Việt Nam có thể “đi xa và đi đúng”.
Trong khuôn khổ diễn đàn, các đại biểu đã có những phiên trao đổi sôi nổi, tập trung vào hai chuyên đề chính: Công nghệ mở, mã nguồn mở và ứng dụng AI; hạ tầng tính toán và an toàn bảo mật phục vụ phát triển AI.
