Việc xây dựng và nhân rộng các mô hình xóa bỏ hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu mà các địa phương triển khai đang tạo chuyển biến tích cực trong đời sống đồng bào các dân tộc tỉnh Lai Châu. Đến nay, tỉnh đã xây dựng và duy trì 210 mô hình, góp phần nâng cao nhận thức của người dân, từng bước xóa bỏ nhiều hủ tục lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh gắn với giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc.
Theo báo cáo, trong tổng số 210 mô hình đang được triển khai trên địa bàn tỉnh, có 141 mô hình được duy trì từ những năm trước và 69 mô hình được xây dựng mới trong 6 tháng đầu năm 2026. Các mô hình được triển khai tại nhiều xã, phường, trở thành hạt nhân trong công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện nếp sống văn minh trong việc cưới, việc tang, lễ hội và sinh hoạt hằng ngày; đồng thời từng bước thay đổi nhận thức, hành vi của người dân phù hợp điều kiện thực tế ở từng địa phương.
Cùng với việc nhân rộng các mô hình, công tác tuyên truyền, triển khai Nghị quyết số 15 của Ban Chỉ đạo tỉnh được thực hiện đồng bộ với sự tham gia của cấp ủy, chính quyền, Mặt trận Tổ quốc, các tổ chức chính trị-xã hội, già làng, trưởng bản, người có uy tín, chức sắc tôn giáo và đội ngũ cán bộ cơ sở. Nội dung tuyên truyền tập trung vận động nhân dân từng bước xóa bỏ các hủ tục, phong tục, tập quán lạc hậu, xây dựng nếp sống văn minh trong cộng đồng.
Theo thống kê, đến nay, Lai Châu đã xóa bỏ 26 hủ tục. Trong đó, 18 hủ tục trong việc tang như không đưa người chết vào quan tài để chôn, bắn súng báo tang, hỏa táng bằng củi, chôn cất không theo quy hoạch, bón cơm cho người chết, giữ tro cốt trong nhà, đào thi thể để đốt xác khi cho rằng "trùng tang"... đã được xóa bỏ.
Bên cạnh đó, 6 hủ tục trong lĩnh vực hôn nhân và gia đình như hôn nhân cận huyết thống, không đăng ký kết hôn, cản trở hôn nhân do khác dân tộc, tôn giáo, quan niệm phải có con trai để nối dõi cùng một số tập quán lạc hậu khác cũng không tồn tại.
Hai hủ tục khác là di cư tự do, ở lán nương quanh năm và quan niệm con dâu không được ngồi ghế khi ăn cơm cũng đã được xóa bỏ.
Tuy nhiên, hiện ở một số địa phương vẫn tồn tại một số hủ tục như đám tang kéo dài ngày, tảo hôn, thách cưới cao, cúng bái khi ốm đau, cúng cầu an, giải hạn, nuôi nhốt gia súc dưới gầm sàn, thả rông gia súc... Đây là những nội dung sẽ tiếp tục được các cấp, các ngành và địa phương tập trung tuyên truyền, vận động để từng bước xóa bỏ.
Thời gian tới, Ban Chỉ đạo tỉnh tiếp tục phát huy vai trò tự quản của cộng đồng; nâng cao vai trò nêu gương của cán bộ, đảng viên, già làng, trưởng bản, trưởng dòng họ, người có uy tín và chức sắc tôn giáo; đồng thời tiếp tục nhân rộng các mô hình hiệu quả, góp phần xây dựng đời sống văn hóa tiến bộ, giữ gìn bản sắc tốt đẹp của các dân tộc gắn với phát triển kinh tế-xã hội của tỉnh.
