Cuối tháng 8 vừa qua, Tỉnh ủy Thái Nguyên phối hợp Học viện Chính trị quốc gia Hồ Chí Minh, Tạp chí Cộng sản và Liên minh Hợp tác xã Việt Nam tổ chức Hội thảo khoa học “Cơ sở lý luận, thực tiễn và định hướng xây dựng mô hình hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã xã hội chủ nghĩa trên địa bàn tỉnh Thái Nguyên”. Theo đồng chí Trịnh Xuân Trường, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Tỉnh ủy Thái Nguyên, hội thảo nhằm làm rõ những vấn đề lý luận và thực tiễn về mô hình hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã xã hội chủ nghĩa trong giai đoạn phát triển mới; góp phần làm cơ sở để tỉnh hoàn thiện đề án và bộ tiêu chí mô hình hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã xã hội chủ nghĩa và triển khai thí điểm.
Các nhà nghiên cứu, nhà khoa học, cán bộ quản lý dự hội thảo cho rằng, tỉnh Thái Nguyên đạt nhiều thành tựu khá toàn diện về kinh tế, xã hội, trong đó có sự đóng góp đáng kể của khu vực kinh tế tập thể, nòng cốt là hợp tác xã. Thái Nguyên hiện có hơn 1.300 hợp tác xã, 7 liên hiệp hợp tác xã và hơn 5.200 tổ hợp tác với hàng chục nghìn thành viên. Nhiều hợp tác xã chủ động đổi mới phương thức hoạt động, mở rộng sản xuất, liên kết doanh nghiệp, xây dựng thương hiệu, phát triển sản phẩm OCOP và từng bước tiếp cận phương thức sản xuất hiện đại.
Thương hiệu “Chè Thái Nguyên”, với lợi thế vùng nguyên liệu rộng lớn, năm 2025, mang lại giá trị khoảng 15 nghìn tỷ đồng cho tỉnh. Trong đó, các hợp tác xã ngành chè không đơn thuần là tổ chức sản xuất kinh doanh hiệu quả, đóng góp tích cực cho cộng đồng, xã hội mà còn là nơi gìn giữ bản sắc và nâng tầm giá trị cây chè. Do đó, nhiều hợp tác xã đã có tiền đề thuận lợi để nghiên cứu, thí điểm mô hình hợp tác xã xã hội chủ nghĩa. Nhưng vấn đề quan trọng là phải nghiên cứu kỹ cơ sở lý luận; tổng kết thực tiễn, khái quát những giá trị có tính phổ biến, từ đó xây dựng mô hình có cơ sở khoa học, có thể nhận diện, đo lường, kiểm chứng.
Phó Bí thư Thường trực Tỉnh ủy Thái Nguyên Nguyễn Đăng Bình cho biết: “Hội thảo góp phần xác định hợp tác xã xã hội chủ nghĩa với những giá trị cốt lõi, những nguyên tắc mang tính bản chất, những yêu cầu, điều kiện nhận diện các giá trị, những tiêu chí có thể đo lường, kiểm chứng được”.
Nhiều tham luận, ý kiến của nhà nghiên cứu, nhà khoa học cho rằng, với mô hình hợp tác xã xã hội chủ nghĩa, thành viên là trung tâm, chủ thể; hiệu quả kinh tế là nền tảng vật chất; quản trị dân chủ, minh bạch. Lợi ích của thành viên được đặt trong mối quan hệ hài hòa với lợi ích tập thể và cộng đồng; phát triển phải gắn với khoa học-công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và trách nhiệm xã hội. Liên hiệp hợp tác xã là cấp độ liên kết nhằm tập hợp các hợp tác xã, tạo quy mô, chia sẻ nguồn lực, tổ chức các dịch vụ chung, nâng cao sức mạnh và năng lực tham gia chuỗi giá trị; trong đó, hợp tác xã là hạt nhân trực tiếp tổ chức sản xuất, cung ứng dịch vụ và bảo đảm lợi ích của thành viên.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Dương Trung Ý, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Tạp chí Cộng sản cho rằng, hội thảo góp phần cụ thể hóa chủ trương của Đảng về phát triển kinh tế tập thể trong giai đoạn mới; định hướng xây dựng mô hình hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã xã hội chủ nghĩa phù hợp tiềm năng, lợi thế của Thái Nguyên, cung cấp luận cứ khoa học để địa phương hoàn thiện cơ chế, chính sách; khơi dậy tinh thần liên kết, tương trợ, hợp tác, tự lực, tự cường và khát vọng làm giàu chính đáng cho Nhân dân các dân tộc trên địa bàn tỉnh, tạo tiền đề để Thái Nguyên phát triển kinh tế tập thể kiểu mới.
Tỉnh chọn thí điểm mô hình hợp tác xã xã hội chủ nghĩa trong lĩnh vực chè là có cơ sở thực tiễn vững chắc, bởi đây là sản phẩm chủ lực, có thương hiệu, bản sắc văn hóa, hình thành vùng nguyên liệu lớn, đội ngũ nghệ nhân, nhiều hợp tác xã và chuỗi liên kết.
Sau khi hoàn thiện đề án và bộ tiêu chí mô hình hợp tác xã, liên hiệp hợp tác xã xã hội chủ nghĩa, tỉnh sẽ rà soát, lựa chọn một số hợp tác xã đã xây dựng được dữ liệu ban đầu, có năng lực đổi mới, các thành viên có tinh thần trách nhiệm để thí điểm.
Trong quá trình này, các cơ quan chức năng địa phương sẽ định hướng, quan sát, đánh giá độc lập, thường xuyên lấy ý kiến thành viên, người lao động và cộng đồng để so sánh, đối chiếu với bộ tiêu chí với tinh thần vừa làm vừa sơ kết, đánh giá, tổng kết.
