AP ngày 7/2 dẫn báo cáo Giám sát trách nhiệm của doanh nghiệp với biến đổi khí hậu (BĐKH) do Viện Nghiên cứu NewClimate có trụ sở tại Đức công bố, theo đó đánh giá chiến lược khí hậu của 25 công ty lớn trên thế giới đã từng tuyên bố “không phát thải” hoặc đặt “mục tiêu trung hòa carbon”. Tuy nhiên, kết quả không quá ngạc nhiên khi phần lớn doanh nghiệp chỉ nhận được đánh giá kém minh bạch hoặc tính liêm chính rất thấp.
Những năm gần đây, các thuật ngữ như “net zero” (hay “trung hòa carbon”) được nhắc đến ngày càng nhiều trong tuyên bố trách nhiệm của doanh nghiệp, bao gồm các tập đoàn lớn và cả công ty nhỏ, công ty khởi nghiệp. Tuy vậy, các công ty lớn, đa quốc gia với quy mô sản xuất và hoạt động khổng lồ, đóng một vai trò quan trọng trong nỗ lực cắt giảm carbon toàn cầu. Các nhà nghiên cứu đã thống kê và xem xét cách những công ty này thực hiện cũng như báo cáo lượng phát thải khí CO2. Nghiên cứu đánh giá ở các tiêu chí như liệu những doanh nghiệp lớn này có thật sự đặt ra các mục tiêu giảm phát thải hay chỉ dừng ở tuyên bố, những biện pháp mà họ đã thực hiện có hiệu quả đến đâu?…
Dựa trên việc phân tích và đánh giá tính minh bạch và tính liêm chính trong các cam kết về khí hậu, nghiên cứu chia thành năm nhóm, từ “liêm chính rất thấp” cho đến “tính liêm chính cao”. Báo cáo năm nay chỉ ra rằng không có doanh nghiệp nào trong số 25 đối tượng nghiên cứu được xếp loại cao nhất. Các tên tuổi lớn như BMW, Nestlé và Unilever có sản phẩm được sử dụng khắp thế giới, đều lọt nhóm 11 công ty có “mức độ trung thực” thấp nhất. Những “gã khổng lồ” khác là Ikea, Google, Amazon, Walmart và Volkswagen thì chỉ được xếp loại “tính toàn vẹn thấp”, tương đương cam kết và hành động không thực tế. Apple, Sony và Vodafone được xếp ở mức trung bình.
Theo nghiên cứu, tuyên bố của Amazon “không phát thải carbon vào năm 2040” là không có cơ sở. Amazon đã không nói rõ mục tiêu của họ chỉ đề cập đến lượng khí thải CO2 hay tất cả các loại khí nhà kính; doanh nghiệp này cũng không đưa kèm kế hoạch và lộ trình giảm lượng khí thải ở mức độ nào và bản kế hoạch đó phụ thuộc quá lớn vào việc mua “tín dụng carbon” nhằm bù đắp cho lượng phát thải vẫn giữ nguyên của mình. Ngoài ra, một trong số hiếm hoi doanh nghiệp được xếp hạng tốt là công ty vận tải biển Maersk của Đan Mạch, được nhắc đến với chiến lược rõ ràng chuyển đổi sang các loại nhiên liệu thay thế. Theo Bloomberg, Maersk đã hợp tác với một công ty năng lượng tái tạo để thành lập nhà máy sản xuất xăng sinh học phục vụ hoạt động của mình.
Một số doanh nghiệp đã nhanh chóng đưa ra phản hồi về nghiên cứu của NewClimate. Amazon cho hay, họ đã minh bạch về các khoản đầu tư cho những giải pháp bảo vệ môi trường, cũng như đang thực hiện mục tiêu có thể sử dụng 100% năng lượng tái tạo vào năm 2025, trước 5 năm so mục tiêu ban đầu là năm 2030. Ngoài ra, doanh nghiệp này cũng đưa ra sáng kiến triển khai 100.000 xe giao hàng chạy bằng điện vào năm 2030. Tuy vậy, báo cáo lo ngại hai phần ba số công ty chỉ dựa vào việc bù đắp bằng tín chỉ carbon để đạt được cam kết. Việc bù đắp lượng khí thải đang gặp chỉ trích vì các doanh nghiệp có thể trả tiền để mua bán, trao đổi và vô hình trung không còn mặn mà với giải pháp trực tiếp tự cắt giảm khí thải.
Các nhà nghiên cứu cho rằng, doanh nghiệp nên tìm cách ngăn chặn lượng khí thải vào bầu khí quyển ngay từ đầu, thay vì tập trung vào việc bù đắp carbon. Ông Thomas Day, chuyên gia của NewClimate cho rằng, nhiều công ty đề ra mục tiêu và tuyên bố có vẻ đầy tham vọng nhưng lại thiếu nội dung thực tế, có thể gây hiểu lầm cho cả người tiêu dùng và các cơ quan quản lý. “Việc cam kết mập mờ hay phóng đại các hành động của doanh nghiệp chủ yếu phục vụ mục đích marketing. Vì vậy, càng cần phải thông tin minh bạch để khuyến khích những doanh nghiệp thật sự có mục tiêu cốt lõi là bảo vệ môi trường, ngăn chặn BĐKH”, ông chia sẻ.
