Cần nhìn lại cho đến trước năm 2020, chỉ cần GTGD tại sàn HoSE đạt khoảng 5.000 tỷ đồng/phiên cũng đã đem lại sự hứng khởi cho hoạt động của các CTCK. Còn GTGD tại HoSE bây giờ, dù nói là ở mức “1 chữ số” thì thật ra cũng xấp xỉ 10.000 tỷ đồng, tức là còn gấp đôi giá trị “xông xênh” ngày xưa. Ông Lê Anh Trí, Giám đốc Chi nhánh quận 3, CTCK Phú Hưng (PHS) khẳng định: Tại mức 10.000 tỷ đồng, các CTCK vẫn sống tốt. Sự khác biệt giữa GTGD ở mức 20.000 tỷ đồng với 10.000 tỷ đồng sẽ nằm ở việc cạnh tranh để tiêu thụ nguồn vốn của mình. GTGD 20.000 tỷ đồng sẽ giúp CTCK có thể cho vay giao dịch (margin) dễ hơn 10.000 tỷ đồng.
Từ nhận định trên có thể thấy rằng, khi thanh khoản không ở giai đoạn bùng nổ, CTCK nào đa dạng hoạt động, không lệ thuộc quá nhiều vào cho vay margin sẽ có lợi. Trong bảng xếp hạng thị phần sàn HoSE mới đây, VPS tiếp tục dẫn đầu với thị phần xấp xỉ 20%, trong khi SSI vào khoảng 10,6%. Trước khi VPS nổi lên thì một thời gian rất dài SSI dẫn đầu thị phần. Đã từng có những dự báo về một cuộc cạnh tranh giữa những công ty kỳ cựu và VPS cho ngôi vị số 1 thị phần, nhưng thực tế đã không diễn ra. Bởi lẽ, nhìn vào vị thế của SSI sẽ thấy không đơn thuần chỉ có mảng môi giới khi đơn vị này còn có thế mạnh ở các mảng khác như bảo lãnh phát hành, quản lý quỹ… Điều này đồng nghĩa với việc, khi các CTCK đa dạng được hệ sinh thái sẽ có nhiều nguồn để sống, cuộc chiến thị phần không phải tiên quyết nữa.
Một khía cạnh khác cũng cần phải bàn đến là hiệu quả của thị phần. Nhìn vào lịch sử của bảng xếp hạng thị phần trong nhiều năm sẽ thấy có những “ngựa ô” xuất hiện ấn tượng, nhưng sau đó rơi vào quên lãng. Mấu chốt nằm ở cách tạo ra thị phần theo những giải pháp ngắn hạn như giảm lãi cho vay, giảm phí, tăng hoa hồng cho nhân viên môi giới… Tất cả giải pháp ngắn hạn này là phù hợp, nhưng nếu thiếu chiến lược xây dựng cho dài hạn sẽ không tạo nên giá trị bền vững.
Điều dễ thấy là những “ngựa ô” trong tốp đầu thị phần ngày một hiếm, mà chủ yếu là các CTCK đã có thương hiệu, lợi thế cạnh tranh được xây dựng từ rất lâu. Thương hiệu của CTCK không đơn giản có được chỉ từ quảng cáo, hay tăng tương tác trên mạng xã hội mà phải bắt nguồn từ uy tín, hiệu quả kinh doanh, mức độ nhận diện của NĐT theo từng năm. Nói đơn cử như thương hiệu của CTCK HSC được hình thành từ sự nổi trội trong mảng nghiên cứu - phân tích mà đơn vị này đã chứng tỏ trong khoảng 15 năm qua. Việc xây dựng một đội nghiên cứu - phân tích không chỉ là trả lương cao (điều tất nhiên) cho các chuyên viên phân tích giỏi, mà còn phải duy trì và những hoạt động của đội này cần có sự đánh giá từ cả thị trường trong thời gian rất dài. Nói tóm lại, thị phần dù vẫn quan trọng, nhưng thương hiệu, hệ sinh thái của mỗi CTCK cũng quan trọng không kém để duy trì hoạt động ngắn hạn cũng như phát triển trong dài hạn.
