Việc triển khai Cổng Dịch vụ công quốc gia do Văn phòng Chính phủ xây dựng, chủ trì và thống nhất quản lý, vận hành đã mở ra một kênh tiếp cận mới. Với người dân vùng sâu, điều đó đồng nghĩa giảm bớt chi phí đi lại, lưu trú, thời gian chờ đợi.
Song, không phải ai cũng sẵn sàng cho “một chạm”. Ở nhiều xã vùng cao của Lào Cai hay Tuyên Quang, tỷ lệ người dân sử dụng điện thoại thông minh tuy tăng nhanh nhưng kỹ năng số còn hạn chế.
Để khắc phục rào cản ấy, một số địa phương đã thành lập tổ công nghệ số cộng đồng, phối hợp cùng Đoàn Thanh niên, Hội Phụ nữ hỗ trợ người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến. Bên cạnh đó, nhiều địa phương còn chủ động triển khai các sáng kiến phù hợp với địa bàn.
Lào Cai mô hình “Ngày thứ Bảy vì dân” được duy trì ở nhiều địa phương, tạo điều kiện cho người dân làm thủ tục ngoài giờ hành chính. Một số xã bố trí cán bộ biết tiếng dân tộc trực tiếp hỗ trợ bà con trong quá trình hoàn thiện hồ sơ. Những điều chỉnh tưởng nhỏ nhưng lại có ý nghĩa lớn trong bối cảnh đa số người dân là đồng bào dân tộc thiểu số.
Hay như Tuyên Quang, từ cuối năm 2024, Sở Nội vụ tỉnh đã tham gia dự án “Cải thiện điều kiện tiếp cận dịch vụ hành chính công cho người dân vùng sâu, vùng xa, vùng đồng bào dân tộc thiểu số tỉnh Tuyên Quang” do Chương trình Phát triển Liên hợp quốc (UNDP) tài trợ, triển khai tại ba xã Đồng Văn, Phố Bảng và Yên Minh, với tổng kinh phí hơn 1,1 tỷ đồng. Sau hơn một năm thực hiện, gần 3.000 hồ sơ, thủ tục hành chính liên quan đến dự án đã được tiếp nhận và giải quyết tại các xã tham gia.
Điểm đáng chú ý, tỷ lệ tiếp nhận trực tuyến tại ba xã đạt mức rất cao: Phố Bảng đạt 99,47%; Đồng Văn 99,87%; Yên Minh 99,35%. Con số này không chỉ phản ánh sự thay đổi trong cách thức xử lý hồ sơ mà còn cho thấy người dân đã từng bước làm quen với việc sử dụng môi trường số để thực hiện thủ tục thiết yếu.
Thành công bước đầu đến từ cách làm “cầm tay chỉ việc”. “Tổ công nghệ số cộng đồng” tại các xã được kiện toàn, tập huấn bài bản, trở thành lực lượng nòng cốt. Hệ thống trang thiết bị do UNDP tài trợ cũng được phân bổ về bộ phận “một cửa” và các điểm truy cập tại thôn, bản, góp phần cải thiện hạ tầng số ở cơ sở.
Tuy nhiên, thực tế triển khai cũng cho thấy nhiều điểm nghẽn cần tháo gỡ. Tại buổi tổng kết dự án, ông Trần Trọng Thủy, Phó Giám đốc Sở Nội vụ tỉnh Tuyên Quang thẳng thắn nêu ra các vấn đề còn tồn tại: Hạ tầng mạng tại một số thôn, bản chưa ổn định, gây gián đoạn khi hướng dẫn người dân thực hiện dịch vụ công trực tuyến; kỹ năng số của người dân còn hạn chế; năng lực giữa các “Tổ công nghệ số cộng đồng” chưa đồng đều. Công tác chỉ đạo, điều phối và quản lý trang thiết bị có thời điểm bị gián đoạn do thay đổi đầu mối phụ trách.
Về phía UNDP, bà Đỗ Thanh Huyền, Chuyên gia Phân tích chính sách, Cán bộ quản lý Chương trình Nghiên cứu Chỉ số Hiệu quả quản trị và Hành chính công cấp tỉnh (PAPI), khẳng định: Thời gian tới, UNDP sẽ tiếp tục đồng hành, mở rộng mô hình ra các xã khó khăn khác của tỉnh.
Thực tế cho thấy, khi thủ tục được công khai minh bạch, thời gian xử lý rút ngắn, người dân sẽ không còn “ngại” mỗi khi nhắc đến thủ tục hành chính.
