Những giờ học của học sinh Trường THCS Thành Công (tỉnh Cao Bằng) không chỉ diễn ra trong bốn bức tường lớp học. Trên sân trường, các em được thầy cô hướng dẫn quan sát cây xanh, tìm hiểu vòng tuần hoàn của nước, thảo luận về biến đổi khí hậu và những thay đổi của môi trường sống quanh mình.
Trong ba năm gần đây, tại tỉnh Lào Cai, một số trường học được tham gia chương trình do Quỹ Nhi đồng Liên hợp quốc tại Việt Nam hỗ trợ, mang công nghệ đến gần hơn với học sinh vùng cao. Trong lớp học của cô Hoàng Thị Thu Trang (Trường THCS Dân tộc bán trú số 1, xã Thượng Hà), những chiếc máy tính bảng và màn hình tương tác không đơn thuần giúp bài giảng sinh động hơn, mà còn mở ra cơ hội để học sinh tiếp cận các chủ đề về khoa học, môi trường và kỹ năng của thế kỷ XXI. Trên trang thông tin của UNICEF Việt Nam, cô Trang chia sẻ: Khi được học bằng những phương pháp trực quan, học sinh mạnh dạn trao đổi, chủ động khám phá và hào hứng hơn.
Ở thời điểm trước mưa lũ, trong khu vườn nhỏ của toàn bộ 100% trường học tại xã Mù Cang Chải (tỉnh Lào Cai), những luống rau xanh không chỉ phục vụ bữa ăn bán trú mà còn trở thành “lớp học mở” để học sinh tìm hiểu về đất, nước, vòng đời của cây trồng và cách sử dụng tài nguyên tiết kiệm.
Những câu chuyện ấy phản ánh một chuyển động đáng chú ý trong giáo dục hiện nay. Thay vì truyền đạt kiến thức một chiều, nhà trường đang hướng tới hình thành kỹ năng xanh (green skills) cho học sinh.
Ở vùng Trung du và miền núi phía Bắc, nơi thiên tai, lũ quét, sạt lở đất hay suy giảm tài nguyên rừng diễn ra ngày càng thường xuyên, những kỹ năng ấy càng trở nên thiết thực.
Đặc biệt, những nỗ lực ấy không chỉ đến từ ngành giáo dục. Tại xã Bảo Thắng (tỉnh Lào Cai), Chương trình tăng cường khả năng chống chịu thiên tai do Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh, với sự đồng hành của UNICEF Việt Nam, đã thu hút hàng nghìn học sinh tham gia các cuộc thi vẽ tranh "Góc nhìn của trẻ em về thiên tai", "Rung chuông vàng - Cùng em sẵn sàng trước thiên tai" hay vẽ tranh tường về biến đổi khí hậu. Riêng cuộc thi vẽ tranh đã có hơn 11.000 học sinh của 28 trường tiểu học tham gia, trong khi hoạt động "Rung chuông vàng" quy tụ hơn 1.300 học sinh THCS. Điều đáng chú ý là các hoạt động này không dừng ở tuyên truyền mà giúp học sinh thực hành kỹ năng ứng phó thiên tai ngay trong môi trường học đường.
Có thể thấy, từ những lớp học ở Sa Pa, Bảo Yên, Bảo Thắng,… các sáng kiến tuy khác nhau về cách tiếp cận nhưng đều hướng đến một mục tiêu chung: giúp trẻ em trở thành chủ thể của phát triển bền vững chứ không chỉ là người tiếp nhận kiến thức.
Đầu tư cho giáo dục xanh vì thế không chỉ là đầu tư cho một bài học hay một dự án. Đó là đầu tư cho năng lực của một thế hệ sẽ sống, làm việc và phát triển trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng rõ nét. Và chính từ những lớp học nhỏ nơi miền non cao, những hạt mầm của tương lai bền vững đang từng ngày được gieo xuống.
Theo UNICEF, kỹ năng xanh/ green skill là nhóm năng lực giúp trẻ em hiểu về phát triển bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, sử dụng tài nguyên có trách nhiệm và trở thành những công dân có khả năng dẫn dắt quá trình chuyển đổi xanh trong tương lai.
