Còn nhớ vào đầu năm nay, Công ty chứng khoán (CTCK) HSC còn tuyên bố một cách đầy tự hào rằng đã bán bớt danh mục tự doanh chứng khoán cơ sở (CKCS) và đổ tiền vào CKPS để góp phần tạo ra kết quả kinh doanh thuận lợi. Nhưng sang đến quý II và quý III năm nay, không còn thấy CTCK nào nói về chuyện tham gia CKPS nữa. Thống kê từ cơ quan quản lý cho thấy, các NĐT tổ chức cả trong và ngoài nước hiện chỉ chiếm chưa đến 1% thanh khoản của TT, một tỷ lệ cực thấp. CKPS là sản phẩm tài chính cao cấp, để nắm rõ và có thể đầu tư thành công cần có kinh nghiệm, mà đây lại là các lợi thế của NĐT tổ chức. Vậy tại sao khối này lại chưa mặn mà?
Cần biết rằng các quỹ đều có điều lệ đầu tư rõ ràng và việc giải ngân vào CKPS nếu có cần phải được đem ra đại hội của quỹ thảo luận và thông qua. TTCKPS mới chỉ vận hành hơn một năm nên các quỹ nước ngoài nhìn chung vẫn đang ở trạng thái quan sát, mà một trong những điểm mấu chốt chính là thanh khoản. Dẫu biết rằng TTCKPS đã có những thời điểm đạt thanh khoản lên đến hơn 10.000 tỷ đồng/phiên, nhưng sự ổn định nhìn chung vẫn là điều khá xa xỉ. Điều này đúng cho cả quỹ nước ngoài lẫn các quỹ trong nước và cũng nên biết rằng quy mô của các quỹ trong nước cũng đang ngày một lớn hơn nên thanh khoản của TT dù là CKPS hay CKCS phải được chú trọng.
Riêng với các CTCK, tham gia TTCKPS với tư cách NĐT còn phức tạp hơn nhiều do tiềm ẩn rất nhiều mâu thuẫn: Thứ nhất, tham gia CKPS đồng nghĩa CTCK trở lại với hoạt động tự doanh, vốn đã được dẹp bỏ trong chiến lược của nhiều công ty. Thứ hai, NĐT cá nhân có thể giao dịch “một kèo” CKPS hoặc CKCS tùy ý, nhưng với CTCK thì rất khó có việc chỉ giao dịch một trong hai “món”. CKPS được các tổ chức đầu tư xem là công cụ để kiểm soát rủi ro khi đầu tư CKCS. Nghĩa là khi đã quyết dấn thân với CKPS, CTCK sẽ phải thay đổi rất nhiều trong quy trình hoạt động, thậm chí là cả chiến lược.
Ngoài ra, mâu thuẫn kế tiếp mà các CTCK sẽ phải đối mặt chính là tình trạng đối đầu “nội bộ” bao gồm cả với đội ngũ môi giới và khách hàng của mình hay kể cả những rủi ro tiềm tàng. Chẳng hạn, khi môi giới tư vấn cho khách hàng bán ra cắt lỗ mà tự doanh lại tiến hành mua vào CKPS thì lúc này cho dù cả hai bộ phận có độc lập đi chăng nữa vẫn sẽ tồn tại những điểm bất ổn, nhất là nếu tình huống này được người ngoài nắm được. Hoặc khi môi giới khuyến nghị mua vào (long) CKPS mà chỉ ít phút sau tự doanh của CTCK lại “xả” (short) khiến khách hàng bị ảnh hưởng thì “một mất, mười ngờ”, nhiều người sẽ nghĩ rằng CTCK đang gài bẫy. Các CTCK từng có kinh nghiệm khi tự doanh CKCS nên ắt hẳn sẽ phải cân nhắc kỹ chuyện tham gia CKPS. Đó cũng là lý do mà Chủ tịch HĐQT CTCK SSI Nguyễn Duy Hưng đã từng khẳng định sẽ không tham gia tự doanh CKPS dù có lãi thế nào đi nữa vì sẽ tạo thành thế đối đầu với NĐT.
