Viêm phổi bệnh viện chiếm 55,4%
Gần đây nhất, bốn trẻ sơ sinh đã tử vong do nhiễm khuẩn bệnh viện (BV), 20 trẻ khác bị bệnh nặng tại BV Sản Nhi Bắc Ninh được chuyển lên BV Nhi, Phụ sản T.Ư và Bạch Mai điều trị gây không ít bàng hoàng trong dư luận. Trước đó, vụ hơn 150 trẻ tử vong do dịch sởi vào năm 2014 là một bài học cho ngành y tế trong việc kiểm soát nhiễm khuẩn kém khiến bệnh nhi bị lây chéo. Nhiều trẻ vào viện khám chỉ vì hắt hơi, sổ mũi, nhưng bị nhiễm khuẩn ở BV và mắc thêm nhiều bệnh nguy hiểm. Trong đó, có những loại vi khuẩn kháng tất cả loại kháng sinh, nên mọi phác đồ điều trị đều không hiệu quả. Tiếp đến là vụ hơn 50 trẻ ở huyện Khoái Châu (Hưng Yên) bị bệnh sùi mào gà do lây chéo vì nhân viên y tế không tuân thủ quy trình vệ sinh khi tiểu phẫu. Dù không để lại hậu quả nặng nề, nhưng thêm một lần cảnh báo cho các đơn vị y tế trong việc phòng, chống nhiễm khuẩn.
Một khảo sát của BV Bệnh nhiệt đới T.Ư trên gần 4.000 bệnh nhân của 15 khoa hồi sức tích cực tại 15 BV trên cả nước cho thấy, tỷ lệ nhiễm khuẩn BV là 27,3%. Các BV tuyến T.Ư có tỷ lệ nhiễm khuẩn BV cao hơn BV tuyến cơ sở. Nguy hiểm là các vi khuẩn kháng nhiều loại kháng sinh đặc trị dao động trong khoảng 50% - 75%. Cục Quản lý Khám chữa bệnh (Bộ Y tế) cũng từng công bố nghiên cứu trên gần 10.000 bệnh nhân của 10 BV, ghi nhận tỷ lệ nhiễm khuẩn BV là 5,8% và viêm phổi BV chiếm tới 55,4%. Đây là những con số báo động về tình trạng nhiễm khuẩn BV.
Nhiễm khuẩn BV là những nhiễm khuẩn không xuất hiện ở bệnh nhân khi nhập viện nhưng phát triển trong quá trình lưu trú tại đây. Nguyên nhân nhiễm khuẩn BV có thể do không khí trong BV bị nhiễm khuẩn, do bệnh nhân thực hiện nhiều thủ thuật xâm nhập (tiêm truyền, phẫu thuật, thở máy, thủ thuật thai sản, ăn xông...), do dụng cụ y tế, thực phẩm, nguồn nước bị nhiễm khuẩn. Ngoài ra, tay nhân viên y tế trước và sau khi chăm sóc bệnh nhân cũng được xem là nguyên nhân quan trọng nhất trong việc phát tán vi khuẩn gây bệnh. Nếu không tuân thủ các quy định về chống nhiễm khuẩn BV, nhân viên có thể “bốc” vi khuẩn từ bệnh nhân này truyền cho bệnh nhân khác. Ngoài ra, nhiễm khuẩn BV có thể do những người nhà thăm, nuôi bệnh nhân. Nguy hiểm hơn là tình trạng sử dụng kháng sinh tràn lan, bừa bãi đang góp phần sinh ra những chủng vi khuẩn kháng thuốc.
Bên cạnh đó, các cơ sở KCB thường xuyên phải đối phó với các bệnh dịch có nguy cơ lây nhiễm cao qua đường máu như HIV, viêm gan B, viêm gan C, hay lây truyền qua đường hô hấp như cúm A, lao phổi và các vi khuẩn đa kháng kháng sinh. NKBV đang là nguy cơ ảnh hưởng nghiêm trọng tới việc phát triển kỹ thuật cao như ghép bộ phận cơ thể người, ghép tế bào gốc… và hậu quả sau cùng làm ảnh hưởng tới chất lượng KCB, sự hài lòng của người bệnh và uy tín của ngành y tế.
Chỉ 35,29% số bệnh viện có giám sát nhiễm khuẩn
Hệ thống tổ chức kiểm soát nhiễm khuẩn đã được thiết lập ở hầu hết các BV trong cả nước (92,23% số BV có hội đồng kiểm soát nhiễm khuẩn; 88,66% số BV có mạng lưới kiểm soát nhiễm khuẩn; 72,27% số BV có khoa kiểm soát nhiễm khuẩn). Tuy nhiên, các BV chưa quan tâm đúng mức công tác giám sát nhiễm khuẩn BV khi chỉ có 35,29% số BV có bộ phận giám sát chuyên trách.
TS Nguyễn Đình Hưng, Giám đốc BV Đa khoa Saint Paul Hà Nội cho rằng nhiễm khuẩn BV có thể kiểm soát thông qua hành vi đơn giản là tuân thủ vệ sinh tay. Theo Tổ chức Y tế Thế giới, cứ 100 người nằm viện thì có khoảng bảy người mắc thêm bệnh nhiễm trùng mới, một phần do chính nhân viên y tế chưa tuân thủ quy định về vệ sinh cá nhân, trong đó có rửa tay trước khi tiếp xúc với người bệnh. Theo nghiên cứu, mỗi centimet vuông trên bàn tay có thể chứa hàng triệu vi khuẩn, trong đó có rất nhiều vi khuẩn gây bệnh truyền nhiễm nguy hiểm.
Thứ trưởng Y tế Nguyễn Viết Tiến chỉ ra, nếu không làm tốt việc kiểm soát nhiễm khuẩn sẽ gây ra những hậu quả rất lớn cho người bệnh: lây chéo, kháng kháng sinh, thậm chí kháng đa kháng sinh. Kiểm soát nhiễm khuẩn có vai trò quan trọng như vậy trong điều trị, song công tác này ở các BV lại đang gặp nhiều khó khăn. Một số người đứng đầu cơ sở KCB chưa thật sự hiểu hết tầm quan trọng của công tác kiểm soát nhiễm khuẩn nên chưa quan tâm đầu tư cả về trang thiết bị lẫn nhân lực cho hoạt động này.
Bộ Y tế đang tập trung đẩy mạnh công tác đào tạo cho đội ngũ làm kiểm soát nhiễm khuẩn chuyên trách, kỹ năng kiểm tra giám sát và quản lý chất lượng. Mục tiêu đặt ra là sẽ có hơn 95% số Sở Y tế có cán bộ chuyên trách hoặc phụ trách công tác kiểm soát nhiễm khuẩn; hơn 60% số BV có bộ phận giám sát chuyên trách đúng quy định và hơn 80% số BV có bộ phận khử khuẩn, tiệt khuẩn đúng quy định; hơn 50% số nhân viên bộ phận khử khuẩn, tiệt khuẩn được đào tạo về khử khuẩn, tiệt khuẩn dụng cụ.
Ngành y tế cũng đặt mục tiêu tăng cường các hoạt động chuyên môn kiểm soát nhiễm khuẩn trong các cơ sở KCB, đặc biệt đẩy mạnh công tác giám sát nhiễm khuẩn BV, giám sát tuân thủ các quy trình kiểm soát nhiễm khuẩn...
