(Tiếp theo và hết)
Như vàng thử trong lửa, Võ Lâm Tân Khánh Bà Trà dù gặp nhiều thăng trầm vẫn luôn xứng danh là một môn võ dân tộc của làng võ cổ truyền Việt Nam. Do các thế hệ võ sư, môn sinh chuyên tâm tập luyện, giành thành tích cao trên đấu trường võ thuật.
Lưu truyền hậu thế
Đến nay, Võ Lâm Tân Khánh Bà Trà đã truyền bảy đời chưởng môn, đời thứ nhất là thế hệ người Việt khai hoang từ thế kỷ 17 đến đầu thế kỷ 19; đời thứ hai là bà Võ Thị Trà (bà Trà) sống vào giữa thế kỷ 19; anh em ông Ất, ông Giá xếp vào hàng tổ sư, đời thứ ba; kế đến Võ Văn Trực (Sáu Trực, học trò giỏi của ông Võ Văn Ất) tổ sư đời thứ tư; Võ Văn Phiên (Bảy Phiên, học trò giỏi của ông Võ Văn Trực) tổ sư đời thứ năm; Hồ Văn Lành (tức võ sư Từ Thiện, học trò giỏi của ông Võ Văn Phiên) tổ sư đời thứ sáu. Đời thứ bảy là võ sư Hồ Văn Tường, con trai võ sư Từ Thiện.
Đặc trưng của Võ Lâm Tân Khánh Bà Trà là lối tấn công phối hợp và liên hoàn. Khởi đầu là môn võ của những người khai hoang mở đất, về sau môn phái này có bốn nét khu biệt so với các môn phái khác trong làng võ cổ truyền Việt Nam và các môn võ ngoại nhập như quyền Anh, Taekwondo, Judo, Karatedo...
Thứ nhất, trước đây vùng Đông Nam Bộ địa hình còn hoang dã, nhiều thú dữ và cả giặc giã nên các bậc tiền bối khi đến nơi này đã hình thành, phối triển các miếng võ với đòn thế phong phú, đa dạng và có độ dài hơn nhiều. Đòn chân, đòn tay, tung theo đường thẳng, làm rối loạn sự phòng ngự của đối phương, giúp cho sự tấn công đạt hiệu quả cao. Thứ hai, đòn thế của môn phái có cả thủ pháp và cước pháp. Các chiêu thế tung ra từ nắm đấm, bàn tay, cánh tay, cạnh bàn tay, cùi chỏ... đến đầu gối, bắp chân, bàn chân, ống chân, gót chân... mà sử dụng thuận nghịch, trên dưới. Quyền cước không cầu kỳ, phù hợp thể tạng người Việt Nam.
Thứ ba, binh khí có đủ thập bát ban võ nghệ nhưng nổi tiếng nhất là trường côn, thứ binh khí làm từ nguyên liệu có sẵn như: tre, tầm vông, căm xe, mật cật... Nhiều bậc tiền bối của môn phái từng nổi danh với những đường roi, đường côn tuyệt kỹ. Ngoài ra còn 12 loại binh khí phụ vốn là những công cụ lao động và vật dụng thường ngày khi hữu sự đã trở thành vũ khí cho thế hệ những người đi khai hoang mở đất, trong đó, quạt được dùng như một binh khí có những đòn thế, cách vận dụng trong chiến đấu, phòng thân hữu hiệu. Thứ tư, là đặc thù trong chiến đấu, trang bị cho môn sinh những kỹ thuật để trường chiến hay cận chiến có thể ứng biến dễ dàng trong bất kỳ trường hợp nào, chiến đấu trong mọi tình huống. Có thể nói, Võ Lâm Tân Khánh Bà Trà (TAKHADO) phát triển song hành cùng cuộc đấu tranh khai hoang, mở cõi về vùng đất phương Nam của dân tộc.
Vào các năm 2013, 2014, 2015 ba bài võ của Võ Lâm Tân Khánh Bà Trà đã đưa vào chương trình huấn luyện và thi đấu toàn quốc của Hội Thể dục Dưỡng sinh Việt Nam, đó là các bài: Bát Tiên quyền, Tứ Linh đao và Tứ Môn côn. Hiện, các tỉnh, thành phố Bình Dương, TP Hồ Chí Minh, Đồng Nai, Bình Phước, Bến Tre, Đồng Tháp, Kiên Giang, Lâm Đồng, Đắk Lắk, Tiền Giang, Tây Ninh… mở lớp huấn luyện Võ Lâm Tân Khánh Bà Trà với số môn sinh lên đến khoảng 5.000 người.
Quảng bá, nâng tầm võ Việt
Lịch sử môn phái TAKHADO ghi nhận sự góp công của hai đời chưởng môn cũng là hai cha con, đó là võ sư Hồ Văn Lành (1914-2005) và võ sư Hồ Văn Tường. Võ sư Hồ Văn Lành được xem là cây đại thụ, người có công rất lớn trong gìn giữ, lưu truyền, quảng bá Võ Lâm Tân Khánh Bà Trà. Thời trẻ, bảy lần ông thượng đài đều chiến thắng. Từ làng quê ông mở võ đường “Từ Thiện” trên đất Sài Gòn, đô thị lớn của vùng Nam Bộ và cả nước, thu phục nhiều giang hồ tứ chiếng. Ông đặt họ Từ cho các môn sinh nam, họ Hồ cho các môn sinh nữ. Năm 2003, ông được Nhà nước trao tặng “Huy chương vì sự nghiệp thể dục thể thao”.
Nhiều môn sinh do võ sư Hồ Văn Lành đào tạo giành các huy chương trên đấu trường võ thuật trong và ngoài nước. Trước 1975, các môn sinh của ông từng tranh giải vô địch Võ Miền Nam Việt Nam, đoạt 2 Huy chương vàng, 5 Huy chương bạc, 2 Huy chương đồng; 3 nam võ sĩ được chọn giao đấu với võ sĩ vô địch các nước Thailand, Lào, Campuchia.
Đặc biệt, Từ Thanh Nghĩa, sau năm 1975, sống ở Pháp đã sử dụng Võ Lâm Tân Khánh Bà Trà đoạt vô địch toàn Pháp, toàn châu Âu và liên lục địa (tương đương vô địch thế giới). Giữa Võ Lâm Tân Khánh Bà Trà và Muay Thai, Kick Boxing, Kun Khmer… có những nét tương đồng, do đó các môn sinh của võ sư Nguyễn Việt Hùng (môn sinh của võ sư Hồ Văn Lành mở võ đường ở thị trấn Thạnh Mỹ, huyện Đơn Dương, tỉnh Lâm Đồng) là Nguyễn Phú Hiển, Trần Thanh Ý… dùng Võ Lâm Tân Khánh Bà Trà thi đấu Muay Thái, Kick Boxing ở Thailand đoạt các huy chương. Hiện, Hiển là huấn luyện viên trưởng đội tuyển Muay Thái và Ý là huấn luyện viên đội tuyển Kick Boxing của TP Hồ Chí Minh. Mới đây, Nguyễn Xuân Bằng (học trò của võ sư Nguyễn Việt Hùng) huấn luyện viên trưởng đội tuyển Muay Thai của tỉnh Bình Dương là thầy dạy trực tiếp võ sĩ Dương Đức Bảo đoạt Huy chương bạc hạng 48 kg môn Kun Khmer tại SEA Games 32.
Võ sư Hồ Văn Tường đã mở lớp Võ Lâm tại Nhà văn hóa Thanh niên TP Hồ Chí Minh (số 4, Phạm Ngọc Thạch, Quận 1) từ năm 1981. Đến năm 1995, cũng tại đây, mở thêm lớp dạy TAKHADO miễn phí cho sinh viên, học sinh, giúp các em nâng cao thể chất, khả năng tự vệ khi gặp tình huống bất trắc.
Ông là tác giả của 20 đầu sách về võ thuật; đưa khoảng 200 bài quyền, thế cước, bài binh khí và các kỹ thuật khác lên kênh YouTube với mong muốn quảng bá, thi triển TAKHADO giúp người ở xa học hỏi và luyện tập. Ông nghĩ, đó là trách nhiệm truyền dạy nhằm bảo tồn, phát triển môn phái cho thế hệ sau. Nhiều môn sinh tham gia lớp võ miễn phí cho sinh viên - học sinh đã đạt đẳng cấp võ sư, huấn luyện viên như Trần Văn Minh, Trần Văn Tuấn, Nguyễn Ngọc Sơn, Nguyễn Hoàng Anh Khoa, Nguyễn Văn Trong, Nguyễn Hoàng Thanh Ái, Lê Minh Quý, Nguyễn Ngọc Tâm, Nguyễn Văn Thắng... Ban ngày đi làm, ban tối họ đến lớp hỗ trợ thầy Tường hướng dẫn, huấn luyện những môn sinh mới nhập môn.
Võ sư Hồ Văn Tường có bằng TS Khoa học xã hội và nhân văn chuyên ngành Văn hóa dân gian Việt Nam. Với kiến thức võ học sâu rộng, ông đã từng bước nghiên cứu để đem đến những cách làm cùng thế võ mới cho ngành võ thuật nước Việt. Năm 1989, ông phối hợp võ sư Lê Văn Vân (môn phái Bình Định Sa Long Cương), dưới sự cố vấn của ông Quách Anh Tú (Chủ tịch Liên đoàn Cờ TP Hồ Chí Minh), hình thành loại hình Cờ người võ thuật, nghĩa là đánh cờ tướng bằng người trên sân lớn, khi quân cờ đi quân hay quân cờ ăn quân thì dùng Võ Lâm Tân Khánh Bà Trà để minh họa đường di chuyển hay giao đấu với nhau. Đội Cờ người võ thuật của Nhà văn hóa Thanh niên Thành phố Hồ Chí Minh đã đi diễn khắp trong nam, ngoài bắc theo lời mời của ban tổ chức các hội thi cờ, các chương trình văn hóa - thể thao.
Nhằm giúp những thế hệ hậu sinh khắc ghi công ơn các vị tiên tổ, hằng năm vào ngày 27/10 (ÂL) lễ giỗ tổ Võ Lâm Tân Khánh Bà Trà tổ chức tưởng niệm công đức của tổ sư, những vị khai sáng ra môn phái; tạo điều kiện cho các môn sinh ở các địa phương về gặp gỡ, ôn lại truyền thống và học hỏi kinh nghiệm của các bậc tiền bối.
Theo nữ võ sư Hồ Thanh Sương: “Những câu chuyện kể trên cho thấy võ cổ truyền Việt Nam gắn liền với tiến trình lịch sử đất nước, đặc biệt trong thời kỳ khai hoang mở cõi. Võ Lâm Tân Khánh Bà Trà cùng các hệ phái võ thuật võ cổ truyền khác đã được các bậc anh hùng dân tộc dùng rèn luyện binh lính, nêu cao sĩ khí làm nên nhiều chiến công vang dội trong công cuộc bảo vệ Tổ quốc, giữ vững giang sơn bờ cõi, đánh bại giặc ngoại xâm”. Võ sư - Chưởng môn Hồ Văn Tường chia sẻ: “Bạn hình dung đến một ngày, võ cổ truyền Việt Nam ghi danh vào Di sản văn hóa phi vật thể của nhân loại. Là minh chứng cho ý chí bất khuất, tinh thần kiên cường, truyền thống thượng võ của nhân dân Việt Nam từ xưa đến nay”.
