Là lễ xuống đồng truyền thống của đồng bào các dân tộc Tày trên địa bàn, lễ hội không chỉ gửi gắm ước vọng về một năm mưa thuận gió hòa, mùa màng bội thu, mà còn cho thấy nỗ lực gìn giữ, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống trong đời sống hôm nay.
1. Lễ hội Lồng Tồng từ lâu đã gắn bó mật thiết với đời sống tinh thần của đồng bào các dân tộc Tày ở Phúc Lộc. Trải qua nhiều thế hệ, lễ hội đã trở thành một sinh hoạt văn hóa cộng đồng có ý nghĩa đặc biệt, được người dân gìn giữ như một phần ký ức và bản sắc của quê hương.
Năm nay, lễ hội Lồng Tồng tại Phúc Lộc được tổ chức gần như sớm nhất trong tỉnh, trong 2 ngày mồng 6, mồng 7 tháng Giêng (tức ngày 21, 22/2), với chương trình được xây dựng khá đầy đủ, kết hợp hài hòa giữa phần lễ truyền thống và phần hội sôi động. Phần lễ được tổ chức với quy mô lớn hơn do phạm vi cộng đồng được mở rộng sau sáp nhập ba xã Hà Hiệu, Bành Trạch và Phúc Lộc, qua đó tạo nên không gian lễ hội chung, phản ánh rõ nét sự gắn kết văn hóa của các khu dân cư trên địa bàn.
Lễ hội được mở đầu bằng các lễ cầu an truyền thống và dâng hương nhà bia. Sau đó là tiết mục múa lân rồng trước khi tiếng trống hội chính thức vang lên khi con còn được tung. Tiếp nối phần lễ là các hoạt động văn hóa, thể thao và trò chơi dân gian diễn ra xuyên suốt trong hai ngày, tạo nên không khí hội xuân rộn ràng. Các hội thi văn nghệ, thi làm bánh dày, khâu còn, cùng những môn thể thao quần chúng như bóng chuyền da, kéo co, châm trại được tổ chức luân phiên, thu hút sự hưởng ứng tích cực của nhiều lứa tuổi.
Mỗi nghi thức đều mang ý nghĩa biểu trưng rõ nét, thể hiện ước vọng về cuộc sống bình yên, mùa màng tươi tốt, con người gắn bó, đoàn kết. Không gian lễ hội được tổ chức ngay tại trung tâm xã, tạo điều kiện để đông đảo người dân cùng tham gia, qua đó tăng cường sự gắn kết cộng đồng.
Theo ông Ma Văn Thuấn, Phó Chủ tịch UBND xã Phúc Lộc, lễ hội tạo không khí vui tươi, phấn khởi, tăng cường tình đoàn kết cho nhân dân, cổ vũ các phong trào lao động sản xuất. Các hoạt động trong chương trình không những tạo sân chơi lành mạnh, bổ ích mà còn góp phần quảng bá hình ảnh của địa phương đến với bạn bè và du khách. Đồng thời cũng là dịp để bảo tồn, tôn vinh và phát huy các văn hóa truyền thống tốt đẹp trên địa bàn toàn xã.
2. Sau phần lễ trang nghiêm là không khí rộn ràng của phần hội. Các trò chơi dân gian như tung còn, kéo co, đẩy gậy, bịt mắt đánh trống thu hút sự tham gia nhiệt tình của người dân ở nhiều lứa tuổi. Những hoạt động này không chỉ tạo không khí vui tươi đầu xuân, mà còn góp phần duy trì các hình thức sinh hoạt văn hóa truyền thống đã gắn bó với cộng đồng từ lâu. Bên cạnh đó, các hoạt động giao lưu văn nghệ dân gian, trình diễn trang phục truyền thống, giới thiệu ẩm thực địa phương đã làm phong phú thêm không gian lễ hội. Qua đó, những giá trị văn hóa đặc trưng của Phúc Lộc được tái hiện sinh động, giúp thế hệ trẻ hiểu hơn về cội nguồn và bản sắc dân tộc mình.
Ông Hoàng Trí Phú, người dân xã Phúc Lộc chia sẻ: “Đối với bà con ở đây, Lồng Tồng là ngày hội không chỉ để vui xuân mà còn để cầu mong một năm làm ăn thuận lợi, gia đình yên ấm. Chúng tôi mong lễ hội này luôn được duy trì để con cháu sau này còn biết đến phong tục của quê hương”. Theo nhiều người dân, việc chính quyền địa phương quan tâm tổ chức lễ hội hằng năm đã tạo thêm niềm tin và sự gắn bó của cộng đồng với các giá trị văn hóa truyền thống.
Trong dòng chảy của cuộc sống hiện đại, lễ hội Lồng Tồng ở xã Phúc Lộc vẫn giữ được vai trò là điểm tựa tinh thần của người dân địa phương. Từ lễ xuống đồng đầu năm, niềm tin vào một mùa vụ mới, một năm mới ấm no, thuận hòa lại được khơi dậy. Câu chuyện từ Phúc Lộc cho thấy, khi cộng đồng được đặt ở vị trí trung tâm, các lễ hội truyền thống không chỉ được bảo tồn, mà còn tiếp tục lan tỏa giá trị trong đời sống hôm nay và mai sau.
Không chỉ có ý nghĩa về mặt tinh thần, lễ hội Lồng Tồng Phúc Lộc còn góp phần quảng bá hình ảnh địa phương, tạo điểm nhấn trong các hoạt động văn hóa đầu xuân của tỉnh Thái Nguyên, trở thành cầu nối giữa bảo tồn văn hóa và phát triển bền vững, khi các giá trị truyền thống được đặt đúng vị trí trong đời sống cộng đồng.
