Yên Châu phát triển sản phẩm OCOP, tạo động lực xây dựng nông thôn mới

Kinh tế tập thể phát triển, diện mạo nông thôn đổi thay rõ rệt, góp phần đưa Yên Châu từng bước trở thành vùng sản xuất hàng hóa lớn của huyện.

Xã Yên Châu sau sáp nhập có diện tích trồng cây ăn quả lớn, trong đó nổi bật là xoài, nhãn, mận hậu và một số loại cây đặc sản khác. Đây là những loại cây có giá trị kinh tế cao, thích hợp với điều kiện khí hậu, thổ nhưỡng của khu vực. Tuy nhiên, trước đây việc sản xuất của người dân chủ yếu theo phương thức nhỏ lẻ, phụ thuộc thị trường, thiếu liên kết và ít áp dụng kỹ thuật tiên tiến.

Từ khi triển khai chương trình OCOP, xã Yên Châu đã chủ động phối hợp với các hợp tác xã, doanh nghiệp và cơ quan chuyên môn của huyện để hướng dẫn người dân sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, hữu cơ; xây dựng mã vùng trồng; áp dụng truy xuất nguồn gốc; từng bước đưa nông sản đạt tiêu chuẩn tham gia OCOP cấp huyện và cấp tỉnh.

Đến nay nhiều sản phẩm đã được chuẩn hóa, nâng cao giá trị và mở rộng thị trường. Xoài sấy dẻo, mận sấy dẻo, dâu tây hữu cơ, một số sản phẩm chế biến từ tỏi, nhãn… đã trở thành những sản phẩm tiêu biểu của địa phương, được xếp hạng OCOP 3 sao và 4 sao, tạo điểm nhấn cho thương hiệu nông sản Yên Châu.

Ông Nguyễn Văn Hưởng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Yên Châu, cho biết: Hiện nay, trên địa bàn huyện Yên Châu có 3 sản phẩm OCOP 4 sao và 13 sản phẩm OCOP 3 sao. Việc đa dạng hóa sản phẩm OCOP đã góp phần nâng cao giá trị nông sản, thúc đẩy kinh tế hợp tác và tạo việc làm ổn định cho người dân, trở thành động lực quan trọng trong xây dựng nông thôn mới tại xã Yên Châu.

Với 16 sản phẩm OCOP, trong đó phần lớn là các sản phẩm nông sản được chế biến từ vùng cây ăn quả đặc trưng của xã Yên Châu, như xoài, mận, chuối, nhãn và hoa đu đủ đực.

Các sản phẩm tiêu biểu gồm: Trà hoa đu đủ đực Yên Châu, thịt trâu gác bếp Bà Bỉnh, tỏi đen Diệp Bách, xoài sấy dẻo, mận hậu sấy dẻo, chè shan tuyết Ôn Ốc… Nhiều sản phẩm do các hợp tác xã và các đơn vị kinh tế tập thể sản xuất, đã tạo chuỗi giá trị bền vững, nâng cao thu nhập cho người dân và góp phần quan trọng vào xây dựng nông thôn mới của xã.

Sự đồng bộ giữa phát triển vùng nguyên liệu, xây dựng thương hiệu và mở rộng kênh tiêu thụ đã giúp nông sản xã Yên Châu nâng cao sức cạnh tranh. Nhiều hộ dân từ chỗ chỉ bán sản phẩm tươi theo hình thức truyền thống nay đã biết tham gia chuỗi sản xuất-tiêu thụ thông qua hợp tác xã, thương mại điện tử, nền tảng mạng xã hội. Điều này không chỉ giúp ổn định đầu ra mà còn tạo thói quen sản xuất hàng hóa quy mô lớn, đáp ứng nhu cầu thị trường.

Để phát triển sản phẩm OCOP bền vững, xã Yên Châu coi phát triển kinh tế tập thể là trọng tâm. Nhiều hợp tác xã trên địa bàn xã đã tham gia sâu vào quá trình sản xuất, liên kết và chế biến sản phẩm OCOP.

Các hợp tác xã nông nghiệp tại xã Yên Châu đang liên kết với hàng trăm hộ dân để tổ chức sản xuất trên vùng nguyên liệu lớn với hàng nghìn héc-ta xoài, mận, nhãn. Thông qua hợp tác xã, người dân được tập huấn kỹ thuật, hướng dẫn quy trình chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, thu hoạch và bảo quản theo tiêu chuẩn. Hợp tác xã cũng là đơn vị thu mua, sơ chế, đóng gói, kết nối thị trường, giúp bà con yên tâm sản xuất.

Bà Lò Thị Lưa, thành viên Hợp tác xã Tây Bắc, xã Yên Châu, cho biết: "Từ khi tham gia hợp tác xã, tôi được hướng dẫn sử dụng điện thoại thông minh, máy tính để kết nối mạng, tìm hiểu thông tin về giống, thời điểm thu hoạch, cách sơ chế, bảo quản. Nhờ có hợp tác xã, nông sản của người dân trong bản được thu mua, không phải lo đầu ra, thu nhập tăng lên rõ rệt và cuộc sống cũng ổn định hơn".

Một số hợp tác xã đã mạnh dạn đầu tư dây chuyền sơ chế, sấy khô, chế biến sâu để nâng cao giá trị nông sản. Các sản phẩm xoài sấy dẻo, mận sấy dẻo, nước ép xoài, bột trái cây… được sản xuất ổn định, đóng góp lớn vào doanh thu của đơn vị và thu nhập của thành viên.

Điểm đáng chú ý là nhiều lao động nông thôn, đặc biệt là phụ nữ và thanh niên, được tạo việc làm ổn định thông qua hoạt động của hợp tác xã. Thu nhập bình quân từ 5 triệu đồng đến 7 triệu đồng/tháng cho lao động thường xuyên và cao hơn vào mùa thu hoạch. Đây là nguồn thu quan trọng giúp nhiều gia đình cải thiện điều kiện sống, giảm nghèo bền vững.

Một trong những thành công lớn nhất của xã Yên Châu khi phát triển OCOP gắn với xây dựng nông thôn mới là thay đổi được tư duy sản xuất của người dân. Từ chỗ quen canh tác theo kinh nghiệm, nay bà con chú trọng hơn đến chất lượng, an toàn thực phẩm và truy xuất nguồn gốc.

Chị Vì Thị Hoa, hộ trồng xoài, xã Yên Châu, chia sẻ: "Trước kia, xoài đến vụ chỉ bán cho thương lái, giá lên xuống thất thường. Từ khi tham gia tổ hợp tác và được hướng dẫn sản xuất theo tiêu chuẩn, gia đình tôi bán được ổn định hơn, xoài được hợp tác xã thu mua với giá tốt, còn có thể bán thêm qua mạng".

Phát triển sản phẩm OCOP đã trở thành động lực rõ rệt giúp xã Yên Châu thực hiện hiệu quả các tiêu chí nông thôn mới. Trong đó, nhờ tăng giá trị nông sản và mở rộng chế biến, thu nhập của người dân tại nhiều bản đã cải thiện rõ rệt. Nhiều hợp tác xã hoạt động hiệu quả, liên kết ngày càng chặt chẽ với người dân, tạo ra chuỗi giá trị bền vững.

Khi người dân có thu nhập tốt hơn, họ tích cực tham gia xây dựng đường giao thông, kiên cố hóa kênh mương, tu sửa nhà văn hóa, trường học. Nhiều diện tích đất được chuyển đổi sang cây ăn quả lâu năm, giảm thiểu nương rẫy, tạo cảnh quan xanh, sạch, đẹp.

Đến nay, diện mạo nông thôn ở xã Yên Châu đã đổi thay từng ngày. Đường làng, ngõ xóm được bê-tông hóa; khu dân cư được chỉnh trang; đời sống văn hóa, tinh thần của người dân được nâng lên. Những đổi thay này đều có sự đóng góp của chương trình OCOP.

Ông Nguyễn Văn Hưởng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Yên Châu, thông tin thêm: Để tiếp tục phát huy lợi thế sau sáp nhập, xã Yên Châu đặt ra các định hướng lớn trong giai đoạn tới. Trong đó, xã sẽ quy hoạch vùng sản xuất tập trung cho xoài, mận, nhãn; mở rộng diện tích đạt chứng nhận VietGAP, hữu cơ; hoàn thiện hệ thống mã vùng trồng nhằm đáp ứng nhu cầu thị trường, đặc biệt là xuất khẩu.

Yên Châu cũng sẽ khuyến khích hợp tác xã nghiên cứu, chế biến sâu; xây dựng thêm các sản phẩm từ xoài, nhãn, chanh leo. Đẩy mạnh cải tiến bao bì, nhãn mác bảo đảm tính nhận diện và tiêu chuẩn chất lượng.

Xã định hướng xây dựng các điểm trải nghiệm tham quan vườn xoài, mận, nhãn; phát triển dịch vụ du lịch cộng đồng ở các bản có điều kiện. Du lịch sẽ trở thành kênh quảng bá hiệu quả cho sản phẩm OCOP địa phương.

Với hướng đi đúng và sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị, xã Yên Châu đang từng ngày khẳng định vị thế mới trên bản đồ kinh tế nông nghiệp của tỉnh Sơn La. OCOP không chỉ tạo ra sản phẩm chất lượng cao mà còn là đòn bẩy để địa phương hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới, nâng cao đời sống vật chất, tinh thần cho người dân.

Từ nền tảng vững chắc sau sáp nhập và những thành quả bước đầu trong phát triển sản phẩm OCOP, xã Yên Châu đang hướng tới mục tiêu trở thành vùng sản xuất nông nghiệp hàng hóa lớn, hiện đại, gắn với chế biến và du lịch. Đồng thời, giữ gìn bản sắc văn hóa, xây dựng nông thôn mới văn minh, xanh, sạch, đẹp.