Trong đó, nhiều thành phố lớn như Hà Nội, Thành phố Hồ Chí Minh là một trong những địa phương đi đầu trong sự chuyển dịch sang bất động sản xanh bền vững.
Xu thế xanh hóa bất động sản
Theo báo cáo thị trường bất động sản Việt Nam của Savills, thị trường bất động sản có nhiều chỉ báo tăng trưởng, với điểm sáng tích cực đến từ sự chuyển dịch sang các công trình đạt chứng chỉ xanh. Các tòa nhà xanh hoặc được chứng nhận theo các tiêu chuẩn quốc tế như LEED (Leadership in Energy and Environmental Design - một hệ thống đánh giá quốc tế về các công trình xanh), cũng thường có giá trị cho thuê cao hơn 10 - 20% so với các tòa nhà thông thường. Sự thay đổi này xuất phát từ hai động lực song hành là áp lực giảm phát thải khí nhà kính toàn cầu và nhu cầu sống xanh của người tiêu dùng hiện đại.
Ông Trey Archer, Giám đốc Phát triển Kinh doanh GRESB nhấn mạnh, các công trình xanh không chỉ giảm tác động đến môi trường mà còn mang lại hiệu quả kinh tế rõ rệt như giảm 30% chi phí năng lượng, tiết kiệm 20 - 25% lượng nước, giảm 5,5% khí thải nhà kính. Những công trình có chứng nhận xanh thường được định giá cao hơn 5 - 10% và khách thuê sẵn sàng trả giá thuê cao hơn 7 - 15%.
Tại Thành phố Hồ Chí Minh, đi đầu trong phát triển bất động sản đô thị xanh phải kể đến là khu đô thị Phú Mỹ Hưng, Nam Sài Gòn. Thí dụ, trong khi diện tích đất cây xanh sử dụng công cộng chung của Thành phố Hồ Chí Minh chưa đến 1 m2/người thì tỷ lệ này ở Phú Mỹ Hưng là 8,9 m2/người. Khi quy hoạch khu đô thị rộng 433 ha này, phần đất phát triển nhà ở được phân bổ chỉ dành 140 ha, khoảng 15 ha đất dành cho thương mại, dịch vụ; còn lại là phát triển công trình hạ tầng, kỹ thuật và các không gian xanh... Còn khu Nam Sài Gòn cũng tiếp tục có những bước đột phá về hạ tầng, nhiều dự án lớn đang được triển khai trong khi các hướng quy hoạch cho thấy tầm nhìn lạc quan.
Báo cáo từ CBRE Việt Nam cũng chỉ ra rằng, các dự án bất động sản xanh ngày càng được ưa chuộng vì không chỉ mang lại giá trị môi trường mà còn có lợi ích kinh tế lâu dài. Tại Thành phố Hồ Chí Minh, các tòa nhà đạt tiêu chuẩn xanh có mức giá thuê cao hơn 6 - 7% và tỷ lệ lấp đầy vượt 4 - 6% so với công trình thông thường. Đáng chú ý, 80% khách thuê mới tại Thành phố Hồ Chí Minh và Hà Nội ưu tiên lựa chọn tòa nhà xanh, chứng minh đây là xu hướng thị trường chứ không chỉ là nhận thức.
Theo báo cáo của Tổ chức Tài chính quốc tế IFC, tính đến cuối năm 2024, Việt Nam đã có 559 công trình với 13,6 triệu m2 diện tích sàn đạt chứng chỉ công trình xanh, cùng hơn 31.000 căn hộ và 3.200 nhà ở riêng lẻ được chứng nhận xanh. Chỉ riêng năm 2024, cả nước có 163 công trình đạt chứng nhận, nhiều gấp hơn hai lần năm 2023 và gấp ba lần năm 2022. Con số ấy không chỉ thể hiện sự chuyển động nhanh của thị trường, mà còn phản ánh nhận thức đang thay đổi mạnh mẽ trong cộng đồng doanh nghiệp.
Không chỉ các chủ đầu tư mà cả người mua nhà cũng đang dịch chuyển theo xu hướng này. Kết quả khảo sát của batdongsan.com.vn cho thấy, có tới 86% số người tham gia quan tâm đến việc mua một ngôi nhà có yếu tố thân thiện với môi trường và 88% sẵn sàng trả thêm tiền để sở hữu nó. Sự thay đổi hành vi tiêu dùng này tạo ra một “đòn bẩy thị trường” mạnh mẽ, thúc đẩy các doanh nghiệp bất động sản đầu tư vào mô hình phát triển xanh, bền vững và trung hòa carbon.
Phát triển công trình xanh không chỉ mang ý nghĩa môi trường mà còn là chiến lược kinh doanh thông minh. Ông Nguyễn Văn Đính, Chủ tịch Hội Môi giới Bất động sản Việt Nam (VARS) nhận định, so các dự án thông thường, các dự án xanh có khả năng giữ giá tốt hơn trên thị trường thứ cấp.
Theo Hội đồng công trình xanh thế giới, giá trị tài sản của công trình xanh có thể tăng tới 7% trong vòng 5 năm nhờ tiết kiệm năng lượng, chi phí vận hành thấp và khả năng duy trì giá trị bền vững.
Không dừng lại ở đó, chủ đầu tư các dự án xanh còn có thể tiếp cận nguồn vốn ưu đãi thông qua trái phiếu xanh, chương trình tài chính khí hậu hay hỗ trợ kỹ thuật từ các tổ chức quốc tế như IFC, GIZ hoặc AFD. Đây là cơ hội lớn để các doanh nghiệp Việt Nam nâng cao khả năng cạnh tranh và tiếp cận dòng vốn ESG (vốn đầu tư chú trọng đến yếu tố môi trường, xã hội và quản trị bền vững).
Về chính sách, Nhà nước đã đưa “phát triển đô thị xanh, thông minh, phát thải thấp” vào quy hoạch tổng thể quốc gia đến năm 2050. Bộ Xây dựng đã ban hành các quy chuẩn kỹ thuật xây dựng nhà ở xanh, khuyến khích áp dụng các giải pháp công nghệ xanh và vật liệu tái chế trong xây dựng. Ngoài ra, Chính phủ cũng đã tạo ra các cơ chế ưu đãi về thuế, tín dụng để hỗ trợ các nhà đầu tư phát triển các dự án bất động sản xanh.
Cùng với đó, một số địa phương như Hà Nội, Đà Nẵng, Thành phố Hồ Chí Minh đã bước đầu lồng ghép tiêu chí xanh vào xét duyệt quy hoạch, cấp phép xây dựng và ưu tiên dự án sử dụng vật liệu tiết kiệm năng lượng, thích ứng với biến đổi khí hậu.
Những bài toán đặt ra?
Mặc dù vậy, con đường phát triển bất động sản xanh ở Việt Nam vẫn còn nhiều rào cản. Theo ông Tống Văn Nga, Chủ tịch Hội Vật liệu xây dựng Việt Nam, chính sách và quy định về công trình xanh vẫn còn rời rạc, thiếu cơ chế ưu đãi cụ thể. Nhiều doanh nghiệp e ngại chi phí đầu tư cao, trong khi chưa nhìn thấy rõ lợi ích dài hạn về tài chính và thương hiệu.
Một số chuyên gia cho rằng, trở ngại lớn nhất hiện nay không phải là công nghệ hay vốn, mà là “luật chơi” chưa được xác định đầy đủ. Khi khung tiêu chuẩn kỹ thuật, cơ chế khuyến khích và ưu đãi tín dụng còn mờ nhạt, doanh nghiệp rất khó lập kế hoạch tài chính, dẫn đến tâm lý chờ đợi thay vì chủ động đầu tư.
Đưa ra kịch bản phát triển, ông Douglas Snyder, Giám đốc điều hành VGBC cho rằng, hiện tại, thị trường bất động sản Việt Nam có thể áp dụng ba kịch bản đầu tư xanh gồm: Xây dựng công trình mới, cải tạo các tòa nhà hiện có và sáp nhập hoặc phát triển các dự án mới. Các tiêu chuẩn này giúp xác định rõ thế nào là "xanh", từ việc lắp đặt điện mặt trời, hệ thống xử lý nước, đến sử dụng vật liệu thân thiện môi trường. Đồng thời bảo đảm minh bạch trong quản lý dòng tiền và chứng nhận xanh.
Các chuyên gia VARS khuyến nghị, để thúc đẩy làn sóng xanh hóa lan tỏa mạnh mẽ trong lĩnh vực bất động sản, doanh nghiệp phát triển dự án cần chủ động tiếp cận và áp dụng các hệ thống chứng chỉ quốc tế. Mặt khác, cơ quan quản lý cần hoàn thiện hành lang pháp lý, thiết kế các chính sách khuyến khích cụ thể như ưu tiên phê duyệt quy hoạch, giảm thuế sử dụng đất, hoặc ưu đãi tín dụng cho dự án đạt chứng chỉ xanh.
Ông Neil MacGregor, Tổng Giám đốc Savills Việt Nam nhận định, Luật Đất đai mới, Luật Nhà ở mới và Luật Kinh doanh bất động sản mới tạo bộ khung pháp lý cho sự phát triển lành mạnh và bền vững hơn. Đây là tiền đề quan trọng để duy trì tăng trưởng ổn định, kiểm soát tốc độ tăng giá và hướng tới sự phát triển bền vững của thị trường nhà ở Việt Nam. Đồng thời, các xu hướng mới như bất động sản xanh, phát triển bền vững, đô thị thông minh, ứng dụng trí tuệ nhân tạo vào nền tảng công nghệ bất động sản và phát triển bền vững đang dần định hình thị trường.
Theo Hiệp hội Bất động sản Thành phố Hồ Chí Minh, với sự dịch chuyển mạnh mẽ về nhận thức, giai đoạn 2025 - 2030 được kỳ vọng là thời điểm Việt Nam xác lập mô hình đô thị xanh làm chuẩn sống đại diện cho các thành phố hiện đại. Sống xanh không chỉ là xu hướng thị trường mà còn là chuẩn mực phát triển đô thị bền vững, tạo ra các cộng đồng dân cư năng động, khỏe mạnh và gắn kết với thiên nhiên, góp phần nâng cao chất lượng sống và khả năng thích ứng của đô thị trước biến đổi môi trường.
Savills dự báo, trong thập kỷ tới, bất động sản Việt Nam sẽ được định hình bởi ba động lực chính gồm: Khung pháp lý ổn định và minh bạch hóa thông tin; dòng vốn FDI mạnh mẽ, nhờ quy trình phê duyệt hiệu quả hơn; và sự bùng nổ hạ tầng giao thông, mở ra không gian phát triển mới cho vùng ven và thị trường nhà ở vừa túi tiền. Đặc biệt, xu hướng mới như đô thị thông minh, phát triển đô thị xanh sẽ định hình giai đoạn tiếp theo.
