Trong bối cảnh hiện nay, trí tuệ nhân tạo (AI) và chuyển đổi số đã trở thành đòi hỏi thực tiễn để nâng sức cạnh tranh cho ngành du lịch. Từ khâu tìm kiếm thông tin, thiết kế sản phẩm, chăm sóc khách hàng đến quản trị doanh nghiệp… AI đang hiện diện ngày càng sâu vào toàn bộ chuỗi giá trị du lịch. Tuy vậy, để đi nhanh và đi xa hơn, ngành du lịch vẫn cần tháo gỡ những “điểm nghẽn” về hạ tầng dữ liệu, nguồn lực đầu tư và nhân lực số. Phóng viên Thời Nay đã ghi nhận những ý kiến về vấn đề này qua các sự kiện tại Hội chợ Du lịch quốc tế Việt Nam (VITM 2026) đang diễn ra tại Hà Nội.
Động lực mới cho phát triển du lịch
Theo con số thực tế từ các chuyên gia công nghệ và lãnh đạo doanh nghiệp lữ hành, AI đang tạo ra một cuộc cách mạng về năng suất và hành vi tiêu dùng trong ngành du lịch Việt Nam. 80% khách hàng đã sử dụng AI để lên kế hoạch và 89% ưu tiên lựa chọn các trải nghiệm bền vững. Các giải pháp công nghệ số cũng đang phủ sóng rộng khắp, đơn cử như VietSolutions (nhà cung cấp giải pháp toàn diện cho khách sạn và resort) hiện đang phục vụ hơn 600 khách sạn cao cấp tại Việt Nam. Với sự hỗ trợ mạnh mẽ từ dữ liệu và AI, đơn vị này tự tin đặt mục tiêu tăng trưởng doanh thu 30% mỗi năm, tỷ lệ khách quay lại đạt 50%.
AI là giúp giải phóng sức lao động, rút ngắn thời gian xử lý công việc và tối ưu vận hành. TS Phạm Hà, CEO LuxGroup (đơn vị chuyên cung cấp dịch vụ du lịch sang trọng trên biển) cho rằng, ứng dụng AI đúng cách có thể giúp năng suất lao động tăng ít nhất gấp ba lần. Thực tế tại doanh nghiệp cho thấy, với việc áp dụng AI vào mọi bộ phận từ sale, marketing đến kế toán và điều hành, một đơn vị chỉ cần một phần ba số nhân sự nhưng vẫn tạo ra doanh thu và hoạt động hiệu quả hơn.
Thay đổi lớn nhất hiện nay là xu hướng tìm kiếm của khách hàng, đặc biệt là giới trẻ. Thay vì sử dụng Google, người dùng đang dần chuyển sang tra cứu thông tin tour tuyến và khách sạn qua các nền tảng AI. Ông Lương Thành Nam, CEO Viet Solutions, nhận định, AI Search Engine cần có cách nhìn khác. Các doanh nghiệp phải xuất hiện trong "tầm mắt" của các thuật toán AI để không bị bỏ lại phía sau. Bên cạnh đó, AI và robot đang đảm nhận hiệu quả các công việc lặp đi lặp lại. Việc robot tham gia sâu vào vận hành giúp quy trình trở nên dễ dàng và hiệu quả hơn.
Ông Vũ Thế Bình (Chủ tịch Hiệp hội Du lịch Việt Nam) nhấn mạnh, nếu được định hướng đúng, AI còn góp phần tiết kiệm năng lượng, giảm chi phí và nâng cao hiệu quả quản lý điểm đến theo hướng bền vững. Hiện thực hóa mục tiêu này, Vietravel đưa ra bộ sản phẩm gắn với tiêu chí ESG (trách nhiệm môi trường - xã hội - quản trị) và chỉ số cảm xúc (L). Đây cũng được coi là xu hướng tất yếu trong du lịch bền vững, giúp giảm tác động tiêu cực tới môi trường, tôn trọng văn hóa bản địa và nâng cao năng lực cạnh tranh cho doanh nghiệp.
Tại hội nghị "Tổng kết công tác 2025 và triển khai nhiệm vụ năm 2026" của Cục Du lịch Quốc gia: Ngành du lịch đặt mục tiêu đón 25 triệu lượt khách quốc tế và 150 triệu lượt khách nội địa trong năm 2026.
Gỡ nút thắt để mở đường chuyển đổi số
Thực tế chuyển đổi số của toàn ngành mới đạt khoảng 65%, trong khi chuyển đổi xanh mới chỉ ở mức 5%. Theo ông Vũ Thế Bình, chuyển đổi số trong du lịch cần được nhìn nhận như việc xây dựng hệ thống đường giao thông. Nhà nước phải đóng vai trò là người làm "con đường" dữ liệu đầu tiên để nhân dân và doanh nghiệp cùng sử dụng.
Ông bày tỏ nỗi trăn trở khi ngành du lịch hiện nay vẫn còn loay hoay vì thiếu một hệ thống dữ liệu tra cứu bài bản, khiến các nỗ lực tự động hóa trở nên thiếu nền tảng. Sự thành công của các nền tảng xuyên quốc gia như Agoda hay Booking.com nằm ở hệ thống dữ liệu khổng lồ trị giá hàng trăm tỷ USD. Vì vậy, việc xây dựng cơ sở dữ liệu không hề dễ dàng, đòi hỏi sự chuẩn hóa từ tiêu chuẩn thu thập đến trách nhiệm cập nhật và hệ thống lưu trữ.
Đồng quan điểm, TS Phạm Hà cho rằng, du lịch Việt Nam hiện vẫn thiếu một trung tâm dữ liệu chung ở tầm quốc gia. Khi chưa có “nguồn dữ liệu mẹ” đủ mạnh, các doanh nghiệp vẫn phải tự xoay xở với những nguồn thông tin rời rạc, manh mún. Chỉ khi có dữ liệu đủ lớn, doanh nghiệp mới có thể để phân tích hành vi, nhu cầu và thị hiếu của từng thị trường khách...
Với các doanh nghiệp vừa và nhỏ, bài toán chuyển đổi số lại càng cần một lộ trình thực tế. Ông Lương Thành Nam cho rằng, doanh nghiệp trước hết phải nhìn đúng vào năng lực nội tại, thay vì sao chép máy móc mô hình từ bên ngoài. Quá trình này nên bắt đầu từ bốn nội dung: Lựa chọn công nghệ phù hợp; chuẩn bị nguồn nhân lực; đầu tư hạ tầng thiết bị và xây dựng quy trình vận hành nội bộ. Cùng với đó là tư duy mở, sẵn sàng kết nối và chia sẻ nền tảng, thay vì cố gắng tự làm tất cả.
Từ thực tiễn địa phương, bà Nguyễn Thị Hoài, Phó Giám đốc Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Tuyên Quang, đề xuất mở rộng các giải pháp công nghệ từ phạm vi quản trị khách sạn sang quy mô toàn điểm đến. Chẳng hạn, việc tái hiện danh thắng bằng không gian thực tế ảo hay lắp đặt bảng thông tin AI đa ngôn ngữ tại điểm du lịch có thể giúp du khách tiếp cận thông tin thuận tiện hơn, nhất là ở những khu vực vùng cao còn hạn chế về sóng viễn thông.
Tuy nhiên, điều quan trọng là làm sao để công nghệ không làm mờ đi giá trị nhân văn vốn là linh hồn của ngành dịch vụ. Ông Vũ Thế Bình cho rằng, AI và robot chỉ hỗ trợ để công việc nhanh hơn, thuận tiện hơn. Robot có thể mang đồ, phục vụ món ăn, nhưng khó thay được sự tinh tế, sự gần gũi và cảm xúc cá nhân của đội ngũ làm du lịch mang đến cho du khách. Để hệ thống chuyển đổi số vận hành hiệu quả, yếu tố con người vẫn giữ vai trò quyết định.
Việc đưa nội dung AI và chuyển đổi số vào chương trình đào tạo du lịch là yêu cầu cần thiết, để lực lượng lao động tương lai không chỉ vững nghiệp vụ mà còn có khả năng làm chủ công nghệ. Khi những nút thắt về dữ liệu, hạ tầng và nhân lực từng bước được tháo gỡ, du lịch Việt Nam mới có thể thật sự bứt phá theo hướng hiện đại, thông minh, nhưng vẫn giữ được bản sắc và cảm xúc riêng.
