Khơi dậy sức mạnh văn hóa

Vốn liếng ví, giặm làm giàu những khúc ca hiện đại

Thí dụ một số ca khúc như “Thương lắm mô tê”, sáng tác: Cao Xuân Dũng và NSND Nguyễn An Ninh, biểu diễn: Hà Myo, Rappo Ramc, NSND Hồng Lựu và tốp múa. Hay “Huyền thoại đất Hồng Lam”, lời: NSND Nguyễn An Ninh, nhạc: NSND Hoàng Thành. Tác phẩm đã gây chú ý trong chương trình Kỷ niệm 10 năm Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh (năm 2024).
Chương trình Kỷ niệm 10 năm Dân ca ví - giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO vinh danh.
Chương trình Kỷ niệm 10 năm Dân ca ví - giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO vinh danh.

Cũng như vậy, với các tác phẩm “Nhớ thương ví, giặm”, “Điệu ví, giặm là em”, hay trước kia là “Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác…”, các nhạc sĩ đã khai thác ví, giặm một cách khéo léo, sử dụng âm nhạc hiện đại với tiết tấu Pop, Rap…, hiệu ứng thiết bị điện tử. Qua đó thu hút sự tò mò và thích thú của khán giả, đặc biệt là giới trẻ.

Cho đến các chương trình nghệ thuật được dàn dựng công phu, như “Về miền ví, giặm”, “Đôi bờ ví, giặm”, “Ví, giặm - Tinh hoa tỏa sáng”, “Nhịp cầu ví, giặm”… với những ca khúc mới, đã tôn vinh giá trị của di sản độc đáo này trong đời sống hôm nay. Dân ca ví, giặm đã được vận dụng uyển chuyển, làm cái gốc cho sự sáng tạo của các thế hệ nhạc sĩ tương lai, để trong hiện đại có truyền thống.

NNƯT Nguyễn Trọng Tuấn truyền dạy dân ca ví, giặm cho học sinh Trường THPT Nghi Xuân, Hà Tĩnh.

NNƯT Nguyễn Trọng Tuấn truyền dạy dân ca ví, giặm cho học sinh Trường THPT Nghi Xuân, Hà Tĩnh.

2/Là người con xứ Nghệ, Thượng tá, nhạc sĩ An Hiếu, Phó Trưởng khoa Quản lý văn hóa, Trường đại học Văn hóa nghệ thuật quân đội nhìn nhận sự lan tỏa của âm hưởng ví, giặm trên các nền tảng âm nhạc số là tín hiệu đáng mừng. Khi đời sống kinh tế phát triển, con người có xu hướng tìm về những giá trị văn hóa truyền thống. Giữa làn sóng âm nhạc hiện đại đầy sôi động, các ca khúc mang âm hưởng, hình bóng, giai điệu dân ca ví, giặm xuất hiện như làn gió mới, đưa người nghe trở về những ký ức xa xưa, gợi lên sự hoài niệm, nhưng với một phong cách âm nhạc mới mẻ đầy cuốn hút.

“Yếu tố quan trọng giúp các ca khúc đó chạm đến trái tim khán giả trẻ chính là sự kết hợp giữa âm nhạc dân gian và hiện đại đã tạo nên sự mới mẻ, hấp dẫn và cá tính trong âm nhạc hiện nay, giúp loại hình này tiếp cận với lớp khán giả trẻ trên các nền tảng số như YouTube, TikTok, Spotify... Sự đổi mới này sẽ góp phần giúp di sản lan tỏa mạnh mẽ hơn trong dòng chảy âm nhạc đương đại”, nhạc sĩ An Hiếu khẳng định.

Nhạc sĩ Vũ Quốc Nam thường vận dụng hơi thở của âm nhạc dân ca ví, giặm vào các ca khúc của mình. Theo đó, khi sáng tác, phải vừa tôn trọng nét đặc trưng của ví, giặm và tìm cách làm mới, kết hợp với âm nhạc hiện đại để tạo ra những tác phẩm vừa mang hơi thở truyền thống, vừa phù hợp với xu hướng ngày nay. Nhạc sĩ cũng nhấn mạnh, đưa âm hưởng dân ca vào ca khúc, đặc biệt là khi kết hợp với âm nhạc hiện đại, chính là sự sáng tạo trên nền tảng giá trị cốt lõi.

Với trường hợp nhạc sĩ Ngọc Thịnh, tác giả ca khúc nổi tiếng “Câu đợi, câu chờ”, thì nhạc sĩ cho rằng, để ví, giặm tồn tại, phát triển lan tỏa trong đời sống hiện đại, người nhạc sĩ và ca sĩ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên diện mạo mới cho di sản. Theo đó, cần có sự sáng tạo trong âm nhạc, cùng cách thể hiện đưa dân ca hòa quyện vào đời sống hiện đại, mà vẫn giữ được nét tinh túy vốn có.

Cuộc sống nhiều thay đổi, nhưng những câu hát mộc mạc của ví, giặm vẫn vang vọng trong đời sống hôm nay, và còn làm giàu cho đời sống âm nhạc hiện đại. Như nhạc sĩ Ngọc Thịnh khẳng định: “Trong không gian hiện tại và sau này, dân ca ví, giặm xứ Nghệ không bao giờ mất đi, mà nó luôn tồn tại với “hơi thở” mới, “sức sống” mới”.

Với những tìm tòi của mình, nhạc sĩ Vũ Quốc Nam chia sẻ: Tôi có sự đổi mới về cung, quãng, tránh sự lặp lại của giai điệu truyền thống. Đồng thời không chỉ giữ lại mô-tuýp quen thuộc của ví, giặm mà còn phát triển chúng theo hướng hiện đại hơn, đôi khi kết hợp với giai điệu bác học của âm nhạc phương Tây để tạo ra sự giao thoa độc đáo.

Có thể bạn quan tâm

Viết về chiến tranh để hiểu giá trị của hòa bình

Viết về chiến tranh để hiểu giá trị của hòa bình

Album “Dấu lặng” viết về đề tài chiến tranh, người lính, được nhạc sĩ Trần Lệ Giang phát hành trong những ngày đầu tiên của tháng 7, là nén tâm hương tưởng nhớ các anh hùng liệt sĩ. Ở tận Scotland xa xôi, tác giả “Đất nước tình yêu” chia sẻ về album mới của mình.

Đối mặt để bảo vệ công lý

Đối mặt để bảo vệ công lý

Tiểu thuyết “Đối mặt” (NXB Công an nhân dân) của nhà văn Phạm Quang Long từng giành Giải A cuộc thi tiểu thuyết, truyện và ký về đề tài “Vì an ninh Tổ quốc và bình yên cuộc sống” lần thứ V, do Bộ Công an phối hợp tổ chức. Đây là một tiểu thuyết hình sự đầy đặn, kỳ công.

Một cảnh trong trích đoạn "Ôn Đình chém Tá".

Hát bội đang đến gần công chúng

Sáng Chủ nhật, khu vực đền Hùng trong khuôn viên Bảo tàng Lịch sử TP Hồ Chí Minh (cạnh Thảo Cầm Viên) được trang trí thành một sân khấu rực rỡ, phía dưới trưng bày các tấm poster đầy màu sắc hình nghệ sĩ hóa trang thành các nhân vật tuồng cổ. Khi biết nơi đây chuẩn bị biểu diễn hát bội (còn gọi là hát tuồng) của Nhà hát Nghệ thuật Hát bội thành phố, đông người dân và du khách háo hức chờ xem.

Ảnh: ANH QUÂN

Tạo sức bật mới

Cuối tuần qua, có hai sự kiện văn hóa lớn diễn ra cùng lúc tại Thủ đô và khu vực duyên hải Nam Trung Bộ. Sự kiện đầu tiên là khai mạc Lễ hội Sen Hà Nội 2026 với chủ đề “Sắc sen Hà Nội” tại vườn hoa Lý Tự Trọng (ngày 26/6 ở phường Tây Hồ).

Chị H’Kim Hoa Byă.

Hồi sinh hoa văn cổ Mnông trên thổ cẩm tơ tằm

Với sự phát triển của đời sống, các sản phẩm dệt thủ công đang dần vắng bóng. Những năm gần đây, các nghệ nhân ở Đắk Lắk, trong đó có chị Bya Hoa (nhóm dệt buôn Lê - xã Liên Sơn - tỉnh Đắk Lắk) đã phục hồi hoa văn thổ cẩm của đồng bào.

Lãnh đạo Đảng, Nhà nước, Hội nhà báo Việt Nam tham quan trong không gian chung của Hội báo. Ảnh: THÀNH ĐẠT

Vai trò lớn của báo chí trên mặt trận tuyên truyền

Một trong những việc lớn báo chí đang thực hiện là phản ánh sâu rộng công cuộc đưa Nghị quyết Đại hội Đảng toàn quốc lần thứ XIV vào cuộc sống. Với việc Đảng, Nhà nước, hệ thống chính trị từ trung ương tới địa phương và xã hội nỗ lực hiện thực hóa những mục tiêu trong Nghị quyết, báo chí có một thực tiễn to lớn, sôi nổi để theo sát, tuyên truyền đến bạn đọc rộng rãi.

Phía ngoài cánh cổng trường thi

Sáng cuối cùng của kỳ thi tuyển sinh vào lớp 10, Hà Nội đã nắng từ rất sớm. Trước một điểm thi ở phường Cầu Giấy, một người mẹ kéo chiếc ghế nhựa vào sát gốc cây rồi ngồi xuống. Con trai chị vừa bước qua cổng trường ít phút trước.

Một góc triển lãm.

Phố thị, thiếu nữ và ký ức Á Đông

Diễn ra từ ngày 2/6 đến 15/7 tại không gian nghệ thuật the plARTform, lầu 2 chung cư 54 Ký Con, TP Hồ Chí Minh, đánh dấu cột mốc đặc biệt trong hành trình sáng tạo của họa sĩ Lương Toàn. Đây là triển lãm cá nhân đầu tiên của anh sau nhiều năm theo đuổi nghệ thuật.

Các văn nghệ sĩ Hải Phòng đón nhận những ấn phẩm đặc biệt của Báo Nhân Dân. Ảnh: THỦY NGUYÊN

Dấn thân để được nhiều hơn mất

Nhiều chia sẻ chân thành đã gợi mở suy nghĩ về sự dấn thân trong văn chương, báo chí, về những đắp đổi, nâng đỡ giữa nghiệp văn, nghề báo, về cái được và mất khi bước chân vào nghề viết. Đó là cảm nhận từ cuộc giao lưu giữa những người làm Báo Nhân Dân với các văn nghệ sĩ Hải Phòng, đồng thời cũng là nhà báo, cộng tác viên báo chí. Đây là hoạt động tại gian trưng bày Báo Nhân Dân trong Hội Báo toàn quốc 2026 vừa qua.

Học cách cho đi làm lẽ sống

Học cách cho đi làm lẽ sống

Thêm nhiều tấm gương, việc làm tốt đẹp được phản ánh sẽ làm cho xã hội thêm đẹp, thêm lành mạnh, yên bình, như lời Bác Hồ từng căn dặn: Mỗi người tốt, mỗi việc tốt là một bông hoa đẹp, cả dân tộc ta là một rừng hoa đẹp.

Một số trang Đông Dương tạp chí xưa.

Đông Dương tạp chí: Ánh khai minh còn sáng

Hơn một thế kỷ đã trôi qua kể từ ngày số đầu tiên của Đông Dương tạp chí ra mắt độc giả, nhưng nhiều giá trị mà tạp chí này theo đuổi vẫn còn nguyên tính thời sự. Đông Dương tạp chí lúc ra đời đã mở ra không gian đối thoại giữa truyền thống và hiện đại, giữa tri thức Đông phương và tư duy khoa học phương Tây, góp phần đặt nền móng cho sự hình thành tư duy công dân hiện đại ở Việt Nam.

Đọc niềm tự hào chung của Nhà Búp

Đọc niềm tự hào chung của Nhà Búp

Đây là một tập thơ khá đặc biệt. Vì nó đến từ quá khứ, là tuyển tập văn thơ thiếu nhi Thái Bình 1973-1988, được NXB Văn học xuất bản quý II, năm 2026.

Minh họa: TÙNG NGUYỄN

Tạm biệt Chân Mây

Mây sà rất thấp. Buổi sáng ở ga thường thế. Từ phía Chân Mây, những dải mây trắng bò qua sườn núi, tràn khắp đường ray, phủ lên mái ga bàng bạc. Nhiều hôm, Phước đứng ngoài sân, chỉ còn thấy lờ mờ ánh đèn tín hiệu phía trước, đoàn tàu hiện ra chậm chạp như cũng đến từ cõi mây.