Khơi dậy sức mạnh văn hóa

Vốn liếng ví, giặm làm giàu những khúc ca hiện đại

Thí dụ một số ca khúc như “Thương lắm mô tê”, sáng tác: Cao Xuân Dũng và NSND Nguyễn An Ninh, biểu diễn: Hà Myo, Rappo Ramc, NSND Hồng Lựu và tốp múa. Hay “Huyền thoại đất Hồng Lam”, lời: NSND Nguyễn An Ninh, nhạc: NSND Hoàng Thành. Tác phẩm đã gây chú ý trong chương trình Kỷ niệm 10 năm Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh (năm 2024).
Chương trình Kỷ niệm 10 năm Dân ca ví - giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO vinh danh.
Chương trình Kỷ niệm 10 năm Dân ca ví - giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO vinh danh.

Cũng như vậy, với các tác phẩm “Nhớ thương ví, giặm”, “Điệu ví, giặm là em”, hay trước kia là “Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác…”, các nhạc sĩ đã khai thác ví, giặm một cách khéo léo, sử dụng âm nhạc hiện đại với tiết tấu Pop, Rap…, hiệu ứng thiết bị điện tử. Qua đó thu hút sự tò mò và thích thú của khán giả, đặc biệt là giới trẻ.

Cho đến các chương trình nghệ thuật được dàn dựng công phu, như “Về miền ví, giặm”, “Đôi bờ ví, giặm”, “Ví, giặm - Tinh hoa tỏa sáng”, “Nhịp cầu ví, giặm”… với những ca khúc mới, đã tôn vinh giá trị của di sản độc đáo này trong đời sống hôm nay. Dân ca ví, giặm đã được vận dụng uyển chuyển, làm cái gốc cho sự sáng tạo của các thế hệ nhạc sĩ tương lai, để trong hiện đại có truyền thống.

NNƯT Nguyễn Trọng Tuấn truyền dạy dân ca ví, giặm cho học sinh Trường THPT Nghi Xuân, Hà Tĩnh.

NNƯT Nguyễn Trọng Tuấn truyền dạy dân ca ví, giặm cho học sinh Trường THPT Nghi Xuân, Hà Tĩnh.

2/Là người con xứ Nghệ, Thượng tá, nhạc sĩ An Hiếu, Phó Trưởng khoa Quản lý văn hóa, Trường đại học Văn hóa nghệ thuật quân đội nhìn nhận sự lan tỏa của âm hưởng ví, giặm trên các nền tảng âm nhạc số là tín hiệu đáng mừng. Khi đời sống kinh tế phát triển, con người có xu hướng tìm về những giá trị văn hóa truyền thống. Giữa làn sóng âm nhạc hiện đại đầy sôi động, các ca khúc mang âm hưởng, hình bóng, giai điệu dân ca ví, giặm xuất hiện như làn gió mới, đưa người nghe trở về những ký ức xa xưa, gợi lên sự hoài niệm, nhưng với một phong cách âm nhạc mới mẻ đầy cuốn hút.

“Yếu tố quan trọng giúp các ca khúc đó chạm đến trái tim khán giả trẻ chính là sự kết hợp giữa âm nhạc dân gian và hiện đại đã tạo nên sự mới mẻ, hấp dẫn và cá tính trong âm nhạc hiện nay, giúp loại hình này tiếp cận với lớp khán giả trẻ trên các nền tảng số như YouTube, TikTok, Spotify... Sự đổi mới này sẽ góp phần giúp di sản lan tỏa mạnh mẽ hơn trong dòng chảy âm nhạc đương đại”, nhạc sĩ An Hiếu khẳng định.

Nhạc sĩ Vũ Quốc Nam thường vận dụng hơi thở của âm nhạc dân ca ví, giặm vào các ca khúc của mình. Theo đó, khi sáng tác, phải vừa tôn trọng nét đặc trưng của ví, giặm và tìm cách làm mới, kết hợp với âm nhạc hiện đại để tạo ra những tác phẩm vừa mang hơi thở truyền thống, vừa phù hợp với xu hướng ngày nay. Nhạc sĩ cũng nhấn mạnh, đưa âm hưởng dân ca vào ca khúc, đặc biệt là khi kết hợp với âm nhạc hiện đại, chính là sự sáng tạo trên nền tảng giá trị cốt lõi.

Với trường hợp nhạc sĩ Ngọc Thịnh, tác giả ca khúc nổi tiếng “Câu đợi, câu chờ”, thì nhạc sĩ cho rằng, để ví, giặm tồn tại, phát triển lan tỏa trong đời sống hiện đại, người nhạc sĩ và ca sĩ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên diện mạo mới cho di sản. Theo đó, cần có sự sáng tạo trong âm nhạc, cùng cách thể hiện đưa dân ca hòa quyện vào đời sống hiện đại, mà vẫn giữ được nét tinh túy vốn có.

Cuộc sống nhiều thay đổi, nhưng những câu hát mộc mạc của ví, giặm vẫn vang vọng trong đời sống hôm nay, và còn làm giàu cho đời sống âm nhạc hiện đại. Như nhạc sĩ Ngọc Thịnh khẳng định: “Trong không gian hiện tại và sau này, dân ca ví, giặm xứ Nghệ không bao giờ mất đi, mà nó luôn tồn tại với “hơi thở” mới, “sức sống” mới”.

Với những tìm tòi của mình, nhạc sĩ Vũ Quốc Nam chia sẻ: Tôi có sự đổi mới về cung, quãng, tránh sự lặp lại của giai điệu truyền thống. Đồng thời không chỉ giữ lại mô-tuýp quen thuộc của ví, giặm mà còn phát triển chúng theo hướng hiện đại hơn, đôi khi kết hợp với giai điệu bác học của âm nhạc phương Tây để tạo ra sự giao thoa độc đáo.

Có thể bạn quan tâm

Chương trình âm nhạc đánh dấu chặng đường âm nhạc 30 năm của nhạc sĩ Đỗ Bảo.

Nạp năng lượng cho những hành trình lớn

Công nghệ đang mở ra nhiều cánh cửa cho các hoạt động nghệ thuật, đặc biệt là âm nhạc. Nhiều nghệ sĩ trẻ đang xem các nền tảng công nghệ số như một môi trường để chinh phục thử thách bao gồm phát triển sản phẩm và gầy dựng tên tuổi.

Các sự kiện tại triển lãm “Báo xuân tiến bước thời đại số” thu hút sự quan tâm của nhiều người dân và du khách.

Xuân về trên bìa báo

Diễn ra từ ngày 28/1 đến hết ngày 1/2, triển lãm “Báo xuân tiến bước thời đại số” tại Đường sách Thành phố Hồ Chí Minh đã thu hút đông đảo người dân và du khách.

Nghệ nhân Nguyễn Đăng Chế giới thiệu với tác giả bài viết bộ sưu tập tranh dân gian Đông Hồ.

Người đảng viên 70 năm tuổi Đảng giữ nghề làng

Đang hướng dẫn chúng tôi tham quan nhà trưng bày, Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Đăng Chế chợt dừng lại trước một bức ảnh. Ông lặng đi, ánh mắt sáng lên. Lâu sau ông thầm thì: “Bức ảnh này chụp ngày tôi nhận Huy hiệu 65 năm tuổi Đảng.

Còn chút phong hương

Còn chút phong hương

Hơn 250 trang sách trong tập “Còn chút phong hương” (tập ký sự và tạp bút của Yên Mã Sơn, NXB Thuận Hóa), người đọc nghe nồng nàn dư vị, của trời đất và con người quê hương đất nước, của một thời phôi pha.

Nhạc sĩ Quang Long, ca sĩ AnhHi Thanh Cường và NSƯT Nguyễn Quang Hưng tại lễ ra mắt album.

AnhHi Thanh Cường mong truyền tình yêu dân ca tới GenZ

Ca sĩ Thanh Cường nay trở thành AnhHi Thanh Cường vừa ra mắt album mang âm hưởng dân ca gồm 5 sáng tác của nhạc sĩ Nguyễn Quang Long. “Thương câu dân ca” - bài hát chủ đề của album được lựa chọn làm MV với sự giúp sức của AI.

Ra sách về công lao của họ Trịnh

Ra sách về công lao của họ Trịnh

Ấn phẩm “Họ Trịnh trong tiến trình lịch sử Việt Nam” do Hội Khoa học lịch sử Việt Nam, Viện Nhân học Văn hóa cùng Hội đồng họ Trịnh Việt Nam, NXB Hội Nhà văn kết hợp tổ chức bản thảo và in ấn.

Ảnh: ANH QUÂN

Cùng người H’Mông ngắm ngựa đón xuân

Cuối tuần qua, một sự kiện âm nhạc có tầm quốc tế rất cần điểm lại vừa diễn ra tại phường Xuân Hương - Đà Lạt của tỉnh Lâm Đồng là khai trương Dự án âm nhạc Phố bên đồi chào Tết 2026.

"Sắc Việt" quy tụ nhiều gương mặt đang được công chúng yêu mến.

“12 con giáp”: Tết đậm sắc Việt

Đầu xuân tới, chương trình Tết đặc biệt “12 con giáp” chủ đề “Sắc Việt” của VTV sẽ đưa khán giả bước vào hành trình văn hóa giàu cảm xúc, kết hợp nghệ thuật biểu diễn và những câu chuyện Tết Việt.

Việc khai thác kinh tế di sản từ hoạt động ăn uống, biểu diễn trong lòng hang động đặt ra câu hỏi cần lời hồi đáp về tính toàn vẹn của di sản.

Công - tư cùng chung trách nhiệm và lợi ích trong kinh tế di sản

Khi ngân sách dành cho bảo tồn và phát triển hạ tầng của di sản còn hạn chế, mô hình hợp tác công - tư mở ra tiềm năng huy động vốn đầu tư trong phát triển kinh tế di sản. Song hành với quyền lợi, trách nhiệm của mỗi bên cần được cụ thể hóa bằng hệ thống chính sách, quy định pháp lý và chế tài nghiêm khắc.

Hoài niệm. Ảnh: HẢI ANH

Những món đồ ở lại cùng ký ức

Tết lại sắp về. Cái rét cuối năm chưa kịp chạm ngõ đã thấy trong nhà xôn xao chuyện dọn dẹp. Con cháu bảo nhau lau bàn thờ, sắp lại tủ, phân loại đồ đạc: Cái nào dùng, cái nào bỏ, cái nào “cho đi”. Trong danh sách ấy, có rất nhiều thứ mà người trẻ gọi là “đồ cũ”, còn người già thì gọi bằng một cái tên khác: Kỷ niệm.

"Ngựa xuân" chào xuân Bính Ngọ

"Ngựa xuân" chào xuân Bính Ngọ

Đón xuân Bính Ngọ 2026, Báo Nhân Dân tổ chức triển lãm “Ngựa xuân” với sự phối hợp của Ban Chuyên đề và nhiều họa sĩ cộng tác viên thân thiết. Triển lãm diễn ra từ ngày 2 đến 7/2 trong khuôn viên trụ sở Báo Nhân Dân (71 Hàng Trống, phường Hoàn Kiếm, Hà Nội).

Cảnh phim "Mưa đỏ", đạo diễn Đặng Thái Huyền.

Vượt khỏi bóng thị hiếu để tìm lại bản sắc

Năm 2025, điện ảnh Việt dường như không còn cần phải chứng minh cho sự tồn tại của mình. Sự bùng nổ đồng thời về doanh thu và tầm nhìn cho thấy những con số của năm nay đã vượt ra khỏi ý nghĩa của thành tích thương mại, để trở thành dấu hiệu rõ ràng cho một cuộc chuyển mình sâu sắc.

Nhà báo Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam và ông Trương Thành Trung, Tổng Biên tập Báo Đại đoàn kết công bố giải thưởng hạng mục "Tinh hoa cống hiến". Ảnh: BTC cung cấp

Gọi tên những tinh hoa

Từ hơn 70 đề cử tiêu biểu, giải thưởng Tinh hoa Việt 2025 đã chọn lọc, vinh danh các hạng mục đa dạng, phản ánh bức tranh toàn diện của đời sống văn hóa - nghệ thuật nước nhà.

"Cội nguồn tổ tiên của Đại thi hào Nguyễn Du"

"Cội nguồn tổ tiên của Đại thi hào Nguyễn Du"

Chiều 27/1, UBND xã Dân Hòa (Hà Nội) phối hợp Chi hội Kiều học Hà Nội và Trung tâm Hoạt động Văn hóa khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám tổ chức hội thảo khoa học “Cội nguồn tổ tiên Đại thi hào Nguyễn Du”, thu hút đông đảo các nhà nghiên cứu, chuyên gia trong lĩnh vực lịch sử, gia phả và văn hóa tham dự.

Phố đông. Ảnh: NAM NGUYỄN

Bao dung phố mùa đông

Những cơn mưa dầm xuất hiện. Từng cơn gió lạnh ùa khắp các con đường. Mỗi chiều về ngang phố, thoảng nghe tiếng thì thầm của lá, tiếng chim kêu run rẩy. Ở phố, sự có mặt của mùa đông dường như ít nhận ra từ đặc trưng của thiên nhiên mà thường tạo nên bởi rung động, xôn xao của cảm xúc con người.

“Dốc Phiềng Sa”, tác phẩm của họa sĩ Đỗ Đức.

“Tôi tìm chiều sâu, không tìm sự khác lạ”

Họa sĩ Đỗ Đức lần đầu ra mắt công chúng loạt tác phẩm sơn mài “Mùa xuân biên cương” tại Trung tâm Văn hóa Hồ Gươm (Hà Nội). Trưng bày lần này diễn ra đúng dịp xuân Bính Ngọ 2026, đánh dấu một chặng đường sáng tạo bền bỉ, lặng lẽ nhưng giàu chiều sâu của người họa sĩ đã gắn bó trọn đời với miền biên viễn phía bắc.

Minh họa: ĐOÀN ĐỨC HÙNG

Phúc nhà

Mẹ bàn với tôi Tết này xin phép nhà nội, bọn trẻ rồi vợ chồng con cái ở lại ăn Tết với mẹ, có gì để mẹ nói đỡ với ông bà bên ấy một tiếng. Sau bao nhiêu sóng gió vừa xô đến với gia đình tôi, tóc mẹ trắng như cước và lưng mẹ như oằn hẳn xuống.

Đọc và “chơi” với sách

Đọc và “chơi” với sách

Với chủ đề “Thành thị và nông thôn”, Đêm đọc sách 2026 tại Thành phố Hồ Chí Minh đã thu hút nhiều người yêu văn hóa đọc và văn hóa Pháp đến tham gia.

“Khổng tước” đến Hà Nội

“Khổng tước” đến Hà Nội

Vở vũ kịch “Khổng tước” của Dương Lệ Bình, nghệ sĩ múa Trung Quốc huyền thoại được mệnh danh là “Chim công làng múa” sẽ công diễn tại Hà Nội vào tháng 3.

Vui xuân Tổ quốc tại làng văn hóa

Vui xuân Tổ quốc tại làng văn hóa

Sự kiện “Sắc xuân trên mọi miền Tổ quốc” năm 2026 sẽ do Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch chủ trì, phối hợp một số ban, bộ, ngành trung ương và các địa phương.

Một buổi tập đàn tại nhà Chủ nhiệm CLB.

Sắp 70 năm tiếng vĩ cầm làng Then

Năm 2027, làng Then sẽ tròn 70 năm từ ngày tiếng vĩ cầm vang lên và tiếp nối đến bây giờ. Làng thuộc xã Tân Dĩnh, tỉnh Bắc Ninh (trước đây là xã Thái Đào, huyện Lạng Giang, tỉnh Bắc Giang), vốn nổi tiếng là ngôi làng của những người nông dân chơi nhạc… hoàng gia.

Chuyện của một nhà văn yêu màu xanh

Chuyện của một nhà văn yêu màu xanh

Trong tác phẩm văn xuôi thứ năm của mình - “Chuyện cây chuyện đời” (NXB Văn học và Công ty Văn hóa Đông Tây, 2025), nhà văn Trần Thùy Linh vẫn chính bút nghề nghiệp chính chị là một họa sĩ.

Lê Trọng Nghĩa trong một chương trình giao lưu về Tiếng Việt.

Tìm sự giàu đẹp trong từng câu chữ

Ra đời từ năm 2019, trang Tiếng Việt giàu đẹp không chỉ dừng lại ở việc giải thích từ ngữ đơn thuần. Qua từng bài viết, dự án gợi mở một thái độ nghiêm cẩn với Tiếng Việt, coi ngôn ngữ không chỉ là công cụ giao tiếp, mà còn là một phần bản sắc văn hóa dân tộc, củng cố lòng tự hào dân tộc.

Dự án Công viên Thống Nhất tại Khu Di tích quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải (Quảng Trị). Ảnh: ANH QUÂN

Vì sự thanh bình và xanh tươi bền vững

Dự án Công viên Thống Nhất tại Khu Di tích quốc gia đặc biệt Đôi bờ Hiền Lương - Bến Hải (Quảng Trị) đang hoàn thiện tôn tạo tổng thể. Mục quan trọng nhất trong dự án là việc tu bổ cầu Hiền Lương bắc qua sông Bến Hải - một “địa chỉ đỏ” là giới tuyến chia cắt đất nước suốt 21 năm (1954-1975).

Bàn viết với những kỷ vật của nhà văn Tô Hoài.

Kỷ vật của “ông Dế mèn” lên tiếng

Tại ngôi nhà 21B phố Đoàn Nhữ Hài (Hà Nội), nơi nhà văn Tô Hoài từng sống, viết và tiếp bạn văn, không gian văn hóa “Tô Hoài House” vừa được hình thành. Hàng nghìn kỷ vật kể lại câu chuyện đời sống và lao động chữ nghĩa của tác giả “Dế Mèn phiêu lưu ký”.

Lấy văn hóa soi đường cho thắng lợi

Lấy văn hóa soi đường cho thắng lợi

Xây dựng và phát triển văn hóa thật sự trở thành nền tảng, nguồn lực nội sinh, sức mạnh mềm, động lực phát triển đất nước nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Kẻ cắp ở cuối làng

Ở quê tôi ngày ấy, cái nghèo không chỉ là sự thiếu thốn vật chất, mà nó còn tồn tại một thứ định kiến vô hình, tàn nhẫn. Những gia đình sống ở cuối làng, nơi con đường đất cụt ngủn và cỏ dại mọc lút đầu gối, thường mặc nhiên bị coi là "vùng tối" của cả cộng đồng.

Các món chè. Ảnh: NAM NGUYỄN

Nhớ sao vị ngọt ngào thơ ấu

Một sáng cuối tuần, tôi ghé khu chợ nhỏ quen thuộc gần nhà. Đang mải miết suy nghĩ mua nguyên vật liệu gì thì tiếng rao lảnh lót “Ai chè đậu đỏ, đậu đen, đậu xanh, thập cẩm không?” của một người phụ nữ quẩy quang gánh trên vai đã làm tôi khựng lại.