Khơi dậy sức mạnh văn hóa

Vốn liếng ví, giặm làm giàu những khúc ca hiện đại

Thí dụ một số ca khúc như “Thương lắm mô tê”, sáng tác: Cao Xuân Dũng và NSND Nguyễn An Ninh, biểu diễn: Hà Myo, Rappo Ramc, NSND Hồng Lựu và tốp múa. Hay “Huyền thoại đất Hồng Lam”, lời: NSND Nguyễn An Ninh, nhạc: NSND Hoàng Thành. Tác phẩm đã gây chú ý trong chương trình Kỷ niệm 10 năm Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh (năm 2024).
Chương trình Kỷ niệm 10 năm Dân ca ví - giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO vinh danh.
Chương trình Kỷ niệm 10 năm Dân ca ví - giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO vinh danh.

Cũng như vậy, với các tác phẩm “Nhớ thương ví, giặm”, “Điệu ví, giặm là em”, hay trước kia là “Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác…”, các nhạc sĩ đã khai thác ví, giặm một cách khéo léo, sử dụng âm nhạc hiện đại với tiết tấu Pop, Rap…, hiệu ứng thiết bị điện tử. Qua đó thu hút sự tò mò và thích thú của khán giả, đặc biệt là giới trẻ.

Cho đến các chương trình nghệ thuật được dàn dựng công phu, như “Về miền ví, giặm”, “Đôi bờ ví, giặm”, “Ví, giặm - Tinh hoa tỏa sáng”, “Nhịp cầu ví, giặm”… với những ca khúc mới, đã tôn vinh giá trị của di sản độc đáo này trong đời sống hôm nay. Dân ca ví, giặm đã được vận dụng uyển chuyển, làm cái gốc cho sự sáng tạo của các thế hệ nhạc sĩ tương lai, để trong hiện đại có truyền thống.

NNƯT Nguyễn Trọng Tuấn truyền dạy dân ca ví, giặm cho học sinh Trường THPT Nghi Xuân, Hà Tĩnh.

NNƯT Nguyễn Trọng Tuấn truyền dạy dân ca ví, giặm cho học sinh Trường THPT Nghi Xuân, Hà Tĩnh.

2/Là người con xứ Nghệ, Thượng tá, nhạc sĩ An Hiếu, Phó Trưởng khoa Quản lý văn hóa, Trường đại học Văn hóa nghệ thuật quân đội nhìn nhận sự lan tỏa của âm hưởng ví, giặm trên các nền tảng âm nhạc số là tín hiệu đáng mừng. Khi đời sống kinh tế phát triển, con người có xu hướng tìm về những giá trị văn hóa truyền thống. Giữa làn sóng âm nhạc hiện đại đầy sôi động, các ca khúc mang âm hưởng, hình bóng, giai điệu dân ca ví, giặm xuất hiện như làn gió mới, đưa người nghe trở về những ký ức xa xưa, gợi lên sự hoài niệm, nhưng với một phong cách âm nhạc mới mẻ đầy cuốn hút.

“Yếu tố quan trọng giúp các ca khúc đó chạm đến trái tim khán giả trẻ chính là sự kết hợp giữa âm nhạc dân gian và hiện đại đã tạo nên sự mới mẻ, hấp dẫn và cá tính trong âm nhạc hiện nay, giúp loại hình này tiếp cận với lớp khán giả trẻ trên các nền tảng số như YouTube, TikTok, Spotify... Sự đổi mới này sẽ góp phần giúp di sản lan tỏa mạnh mẽ hơn trong dòng chảy âm nhạc đương đại”, nhạc sĩ An Hiếu khẳng định.

Nhạc sĩ Vũ Quốc Nam thường vận dụng hơi thở của âm nhạc dân ca ví, giặm vào các ca khúc của mình. Theo đó, khi sáng tác, phải vừa tôn trọng nét đặc trưng của ví, giặm và tìm cách làm mới, kết hợp với âm nhạc hiện đại để tạo ra những tác phẩm vừa mang hơi thở truyền thống, vừa phù hợp với xu hướng ngày nay. Nhạc sĩ cũng nhấn mạnh, đưa âm hưởng dân ca vào ca khúc, đặc biệt là khi kết hợp với âm nhạc hiện đại, chính là sự sáng tạo trên nền tảng giá trị cốt lõi.

Với trường hợp nhạc sĩ Ngọc Thịnh, tác giả ca khúc nổi tiếng “Câu đợi, câu chờ”, thì nhạc sĩ cho rằng, để ví, giặm tồn tại, phát triển lan tỏa trong đời sống hiện đại, người nhạc sĩ và ca sĩ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên diện mạo mới cho di sản. Theo đó, cần có sự sáng tạo trong âm nhạc, cùng cách thể hiện đưa dân ca hòa quyện vào đời sống hiện đại, mà vẫn giữ được nét tinh túy vốn có.

Cuộc sống nhiều thay đổi, nhưng những câu hát mộc mạc của ví, giặm vẫn vang vọng trong đời sống hôm nay, và còn làm giàu cho đời sống âm nhạc hiện đại. Như nhạc sĩ Ngọc Thịnh khẳng định: “Trong không gian hiện tại và sau này, dân ca ví, giặm xứ Nghệ không bao giờ mất đi, mà nó luôn tồn tại với “hơi thở” mới, “sức sống” mới”.

Với những tìm tòi của mình, nhạc sĩ Vũ Quốc Nam chia sẻ: Tôi có sự đổi mới về cung, quãng, tránh sự lặp lại của giai điệu truyền thống. Đồng thời không chỉ giữ lại mô-tuýp quen thuộc của ví, giặm mà còn phát triển chúng theo hướng hiện đại hơn, đôi khi kết hợp với giai điệu bác học của âm nhạc phương Tây để tạo ra sự giao thoa độc đáo.

Có thể bạn quan tâm

Trung úy Trần Việt Hoàng, Chính trị viên Đại đội 14, Trung đoàn 4, Sư đoàn 5, Quân khu 7 lan tỏa giá trị của thơ ca thông qua hoạt cảnh sân khấu.

Trang sách mở đường văn trong quân ngũ

Không ít người lính trở thành nhà văn từ những thói quen rất giản dị: Đọc sách trong thư viện đơn vị, đọc báo ở Phòng Hồ Chí Minh, ghi lại cảm xúc sau chuyến hành quân hay ca trực đêm. Từ trang sách về lịch sử, chiến tranh, con người và cuộc sống quân ngũ, nhiều cán bộ, chiến sĩ dần hình thành nhu cầu suy ngẫm, ghi chép và sáng tạo. Hành trình từ người đọc đến người viết đang góp phần làm giàu đời sống văn hóa quân đội, lan tỏa hình ảnh Bộ đội Cụ Hồ, tiếp nối dòng văn học, báo chí và nghệ thuật quân đội.

Binh nhì Võ Lê Phúc Thịnh, chiến sĩ Đại đội 7, Tiểu đoàn 2, Trung đoàn 4, Sư đoàn 5, Quân khu 7 bên những trang sách cùng gia đình trong buổi thăm thân cuối tuần.

Hệ sinh thái đặc biệt đưa sách đến thao trường

Trong môi trường quân ngũ, mỗi cuốn sách đều trải qua những hành trình đặc biệt trước khi đến tay người lính. Hành trình ấy mang dấu ấn của cơ quan chính trị, đội ngũ cán bộ thư viện, chính trị viên, cán bộ đoàn và nhiều người làm công tác văn hóa ở cơ sở. Qua cống hiến âm thầm mà bền bỉ, họ góp phần kết nối tri thức đồng hành cùng cán bộ, chiến sĩ trong học tập, rèn luyện và thực hiện nhiệm vụ.

Nhà thơ Hoàng Cầm (trái) và nhà văn Kim Lân gặp gỡ trước cổng Hội Nhà văn Việt Nam ngày 23/3/2000. Ảnh: NGUYỄN ĐÌNH TOÁN

Lấy tình yêu nước, dân tộc, con người để làm thơ, viết kịch

Tháng năm nghề viết cho tôi may mắn được có một số lần gặp, hỏi chuyện nhà thơ “Lá diêu bông” Hoàng Cầm (1922-2010). Khi được nghe ông kể chuyện sáng tác kịch thơ “Kiều Loan” hồi đạo diễn Anh Tú dựng tuyệt phẩm này của ông trên sân khấu Nhà hát Tuổi trẻ năm 2025, anh đang là NSƯT. Lần thì ông hồi ức những kỷ niệm với nhà văn Kim Lân, nhà thơ Lê Đạt khi các ông lần lượt tạ thế. Dịp khác, những kỷ niệm trong trẻo hoa niên đi chơi, đi nghe hát quan họ. Và không thể nào không nhớ đến niềm thắm thiết những tình yêu gửi về các chị…

Lễ hội Ẩm thực chay TP Hồ Chí Minh 2026

Lễ hội Ẩm thực chay TP Hồ Chí Minh 2026

Lễ hội sẽ diễn ra từ ngày 24 đến 30/8 tại Công viên Bình Phú, dự kiến thu hút trên 350 nghìn lượt khách. Với chủ đề “Chọn ẩm thực xanh vì tương lai xanh”, Lễ hội lần thứ ba từ một sự kiện giới thiệu văn hóa và món ăn chay sẽ chuyển sang không gian thúc đẩy hệ sinh thái Ẩm thực xanh-Tiêu dùng xanh-Nông nghiệp xanh-Du lịch xanh và Kinh tế xanh.

Cuộc hành quân có một không hai

Cuộc hành quân có một không hai

Cuốn truyện ký “K8 - Cuộc hành quân ngược chiều” (NXB Hội Nhà văn, 2026) của nhà văn Nguyễn Phương Hà ra mắt vào tháng 4/2026. Chiến dịch K8 là một chủ trương lớn của Trung ương Đảng, Chính phủ và Bác Hồ đưa hơn ba vạn học sinh từ vùng tuyến lửa ra hậu phương miền bắc để tiếp tục học tập và cũng là để chuẩn bị lực lượng cho sự nghiệp cách mạng lâu dài.

Nhà thơ Bằng Việt. Ảnh tư liệu

Giữ lửa thơ cháy mãi

Vô hình trung “Bếp lửa” còn trở thành biểu tượng của ngọn lửa thi ca cháy suốt trong cuộc đời nhà thơ.

Ảnh: ANH QUÂN

Những chuỗi hành trình nghệ thuật

Trong hai ngày thứ bảy và chủ nhật cuối tuần qua (15 và 16/8) có một triển lãm ảnh song song với ra mắt sách của nhiếp ảnh gia Nguyễn Á tại Nhà Văn hóa Thanh Niên (số 21 Phạm Ngọc Thạch, phường Xuân Hòa, TP Hồ Chí Minh).

Tái sinh gáo dừa Bối Khê trong vẻ mới

Tái sinh gáo dừa Bối Khê trong vẻ mới

Từng là biểu tượng của sự đơn sơ một thời, chiếc gáo dừa mộc mạc đang được các nghệ nhân làng nghề Bối Khê khoác lên mình “chiếc áo” khảm trai sang trọng.

Tòa thành đất rộng lớn và được coi là cổ nhất khu vực Đông Nam Á.

Nhiều cân nhắc khi sắp làm hồ sơ thế giới thành Cổ Loa

Điều khó nhất với Cổ Loa là khoanh vùng vùng lõi! Đó là lưu ý từ Văn phòng UNESCO tại Việt Nam tại Hội thảo khoa học Nhận diện giá trị nổi bật toàn cầu của Khu di tích Cổ Loa do UBND Thành phố Hà Nội và Hội Khoa học lịch sử Việt Nam tổ chức. Tới đây hồ sơ đề nghị Khu di tích Cổ Loa là Di sản Thế giới sẽ được xây dựng.

Tìm điểm giao thoa truyền thống - hiện đại

Tìm điểm giao thoa truyền thống - hiện đại

Sau hai ngày ra mắt, MV “Thiên đường với người thương” của ca sĩ Phương Mỹ Chi đạt 2 triệu lượt xem, trở thành ca khúc đứng số 1 trên các nền tảng số, nhận nhiều sự quan tâm của công chúng trong nước và quốc tế, đặc biệt là niềm hứng khởi của các bạn trẻ trước các cảnh quay đầy chất điện ảnh cũng như âm nhạc giàu âm hưởng văn hóa Khmer Nam Bộ. Phương Mỹ Chi hạnh phúc chia sẻ ngay sau khi MV cán mốc 2 triệu lượt xem.

Ảnh: HẢI ANH

Ba tình huống

Ngày… năm 200x, tôi cưỡi chiếc xe SH mới mua, phóng nhanh trong phố cổ. Giữa giờ trưa, phố vắng, cưỡi trên con xe mới, nhu cầu được tăng adrenalin trong máu thúc đẩy cậu thanh niên mới lớn vít mạnh tay ga. Xe chạy “rẽ tóc”.

Gìn giữ di sản qua nghệ thuật đương đại

Gìn giữ di sản qua nghệ thuật đương đại

Những album của Hoàng Thùy Linh, hiệu ứng bùng nổ của “Bắc Bling” cùng nhiều sản phẩm lấy cảm hứng từ di sản truyền thống đang cho thấy nghệ thuật dân tộc chưa bao giờ lạc hậu trong đời sống đương đại. Nhiều nghệ sĩ trẻ đang nỗ lực miệt mài nhằm đưa các chất liệu truyền thống bước vào nhịp sống hiện đại. Đó không phải là sự “bắt trend”. Di sản dân tộc chưa bao giờ cần sự “giải cứu” bằng lòng thương cảm hay tiếc nuối. Thay vào đó, những giá trị này cần được thế hệ sau tiếp nhận bằng tinh thần cầu thị, học hỏi và khiêm nhường trước tiền nhân. Thời Nay xin giới thiệu chuyên đề do tác giả Lan Anh thực hiện.

Ca nương Kiều Anh.

Ca nương Kiều Anh: “Điều quan trọng không phải đưa được bao nhiêu biểu tượng”

12 tuổi, Kiều Anh đã là một ca nương triển vọng, với xuất thân trong gia đình 7 đời truyền thống ca trù. Những dự án âm nhạc của cô sau này, đều ít nhiều mang hơi thở của thứ âm nhạc đã ngấm vào máu. Cô không đo thành công bằng doanh thu hay lượt xem, mà kỳ vọng tạo ra những giá trị từ sự kế thừa văn hóa truyền thống.

Bà Quỳnh Phạm - Giám đốc Phát triển đối tác, nghệ thuật trình diễn, Trung tâm đổi mới và Bảo tồn giá trị di sản.

Không thể tiếp cận di sản bằng tâm thế vay mượn hay chiếm dụng bề mặt

“Nhìn vào bức tranh nghệ thuật hiện nay, chúng ta thấy một tín hiệu đáng mừng khi văn hóa truyền thống đang trở thành mối quan tâm của thế hệ trẻ. Rất nhiều chất liệu dân gian đã được đưa vào các sản phẩm giải trí. Tuy nhiên, nếu chúng ta chỉ coi văn hóa truyền thống như một công cụ để tạo ra các xu hướng ngắn hạn nhằm thu hút triệu view, triệu like trên mạng xã hội, thì những hiệu ứng đó sẽ trôi qua rất nhanh.

Bản thảo của nhà văn Nguyễn Thi tại Bảo tàng Văn học Việt Nam. Ảnh: HOÀNG HOA

Phía sau trang văn

Không ít độc giả hình dung nghề văn là một công việc nhẹ nhàng: Người viết ngồi trong phòng điều hòa, đợi cảm hứng tìm đến rồi đặt bút mà thành tác phẩm. Thực ra, phía sau trang văn là những đêm dài mất ngủ, là những tháng năm tích lũy kinh nghiệm sống, không ngừng học hỏi, lao động miệt mài, thể hiện ý thức trách nhiệm và bản lĩnh của mỗi người cầm bút.

Nhà văn Lê Phương Liên (giữa) cùng nhà văn Nguyễn Nhật Ánh, TS giáo dục Thụy Anh trong một cuộc giao lưu của Câu lạc bộ Đọc sách cùng con. Ảnh: QUANG HƯNG

Người đi đường dài cùng trẻ thơ

Hơn nửa thế kỷ cầm bút, nhà văn Lê Phương Liên đã đi trên con đường vun đắp cho văn học thiếu nhi Việt Nam bằng sự bền bỉ hiếm có. Từ những truyện ngắn đầu tay viết cho thiếu nhi, những năm tháng làm biên tập ở NXB Kim Đồng đến cuốn "Bạn văn của tuổi thơ" vừa ra mắt, hành trình ấy không chỉ là hành trình của một người sáng tác, mà còn là hành trình lưu giữ ký ức của văn học thiếu nhi Việt Nam.

Đến thư viện, các em được các cô tận tình chỉ dạy từng nét vẽ.

Hè trong trang sách

Đó là chủ đề được Thư viện tỉnh Lai Châu triển khai hiệu quả trong hè 2026, giúp các bạn nhỏ thoát khỏi sự lệ thuộc vào các thiết bị điện tử như: Ipas, ti vi, điện thoại…

Nhà thơ, nhạc sĩ, họa sĩ Bàng Ái Thơ đón nhận 3 cuốn sách của nữ sĩ Canada Linda Mazur.

Đặc sắc thư viện Đồi Nghệ sĩ

Ẩn mình giữa không gian thanh bình của núi rừng Yên Bài (Hà Nội), Đồi Nghệ sĩ hơn 5 năm qua đã trở thành điểm hẹn văn hóa của nhiều văn nghệ sĩ trong và ngoài nước. Chỉ mới xây dựng từ mùa xuân 2026, Thư viện Đồi Nghệ sĩ ra đời như một bước đi kết nối di sản chữ nghĩa.

Neo lại tình yêu, sự hy sinh

Neo lại tình yêu, sự hy sinh

Viết truyện cho thiếu nhi đã khó, dựng một huyền thoại vừa chân thực vừa sống động trong thế giới của những đứa trẻ càng khó hơn. Nhưng lật từng phần trong tập truyện thiếu nhi “Huyền thoại trên đồi cao” của Lệ Hằng, tôi đã thấy nhà văn thật thành công trong việc không dễ này.

Nhiều biên đạo trẻ dùng chất liệu dân gian để sáng tạo nên những hình thức biểu đạt mới. Ảnh: K.MINH

Nghệ thuật múa tăng sức mạnh mềm hội nhập

Trong nhiều cuộc thảo luận về sức mạnh văn hóa của các quốc gia, các lĩnh vực điện ảnh, âm nhạc, mỹ thuật hay thời trang thường được xem là những lĩnh vực có khả năng lan tỏa mạnh mẽ. Tuy nhiên, ở một góc nhìn khác, nghệ thuật múa - đặc biệt là múa dân tộc đang âm thầm trở thành một trong những phương tiện biểu đạt hiệu quả của sức mạnh mềm văn hóa.