Khơi dậy sức mạnh văn hóa

Vốn liếng ví, giặm làm giàu những khúc ca hiện đại

Thí dụ một số ca khúc như “Thương lắm mô tê”, sáng tác: Cao Xuân Dũng và NSND Nguyễn An Ninh, biểu diễn: Hà Myo, Rappo Ramc, NSND Hồng Lựu và tốp múa. Hay “Huyền thoại đất Hồng Lam”, lời: NSND Nguyễn An Ninh, nhạc: NSND Hoàng Thành. Tác phẩm đã gây chú ý trong chương trình Kỷ niệm 10 năm Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh (năm 2024).
Chương trình Kỷ niệm 10 năm Dân ca ví - giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO vinh danh.
Chương trình Kỷ niệm 10 năm Dân ca ví - giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO vinh danh.

Cũng như vậy, với các tác phẩm “Nhớ thương ví, giặm”, “Điệu ví, giặm là em”, hay trước kia là “Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác…”, các nhạc sĩ đã khai thác ví, giặm một cách khéo léo, sử dụng âm nhạc hiện đại với tiết tấu Pop, Rap…, hiệu ứng thiết bị điện tử. Qua đó thu hút sự tò mò và thích thú của khán giả, đặc biệt là giới trẻ.

Cho đến các chương trình nghệ thuật được dàn dựng công phu, như “Về miền ví, giặm”, “Đôi bờ ví, giặm”, “Ví, giặm - Tinh hoa tỏa sáng”, “Nhịp cầu ví, giặm”… với những ca khúc mới, đã tôn vinh giá trị của di sản độc đáo này trong đời sống hôm nay. Dân ca ví, giặm đã được vận dụng uyển chuyển, làm cái gốc cho sự sáng tạo của các thế hệ nhạc sĩ tương lai, để trong hiện đại có truyền thống.

NNƯT Nguyễn Trọng Tuấn truyền dạy dân ca ví, giặm cho học sinh Trường THPT Nghi Xuân, Hà Tĩnh.

NNƯT Nguyễn Trọng Tuấn truyền dạy dân ca ví, giặm cho học sinh Trường THPT Nghi Xuân, Hà Tĩnh.

2/Là người con xứ Nghệ, Thượng tá, nhạc sĩ An Hiếu, Phó Trưởng khoa Quản lý văn hóa, Trường đại học Văn hóa nghệ thuật quân đội nhìn nhận sự lan tỏa của âm hưởng ví, giặm trên các nền tảng âm nhạc số là tín hiệu đáng mừng. Khi đời sống kinh tế phát triển, con người có xu hướng tìm về những giá trị văn hóa truyền thống. Giữa làn sóng âm nhạc hiện đại đầy sôi động, các ca khúc mang âm hưởng, hình bóng, giai điệu dân ca ví, giặm xuất hiện như làn gió mới, đưa người nghe trở về những ký ức xa xưa, gợi lên sự hoài niệm, nhưng với một phong cách âm nhạc mới mẻ đầy cuốn hút.

“Yếu tố quan trọng giúp các ca khúc đó chạm đến trái tim khán giả trẻ chính là sự kết hợp giữa âm nhạc dân gian và hiện đại đã tạo nên sự mới mẻ, hấp dẫn và cá tính trong âm nhạc hiện nay, giúp loại hình này tiếp cận với lớp khán giả trẻ trên các nền tảng số như YouTube, TikTok, Spotify... Sự đổi mới này sẽ góp phần giúp di sản lan tỏa mạnh mẽ hơn trong dòng chảy âm nhạc đương đại”, nhạc sĩ An Hiếu khẳng định.

Nhạc sĩ Vũ Quốc Nam thường vận dụng hơi thở của âm nhạc dân ca ví, giặm vào các ca khúc của mình. Theo đó, khi sáng tác, phải vừa tôn trọng nét đặc trưng của ví, giặm và tìm cách làm mới, kết hợp với âm nhạc hiện đại để tạo ra những tác phẩm vừa mang hơi thở truyền thống, vừa phù hợp với xu hướng ngày nay. Nhạc sĩ cũng nhấn mạnh, đưa âm hưởng dân ca vào ca khúc, đặc biệt là khi kết hợp với âm nhạc hiện đại, chính là sự sáng tạo trên nền tảng giá trị cốt lõi.

Với trường hợp nhạc sĩ Ngọc Thịnh, tác giả ca khúc nổi tiếng “Câu đợi, câu chờ”, thì nhạc sĩ cho rằng, để ví, giặm tồn tại, phát triển lan tỏa trong đời sống hiện đại, người nhạc sĩ và ca sĩ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên diện mạo mới cho di sản. Theo đó, cần có sự sáng tạo trong âm nhạc, cùng cách thể hiện đưa dân ca hòa quyện vào đời sống hiện đại, mà vẫn giữ được nét tinh túy vốn có.

Cuộc sống nhiều thay đổi, nhưng những câu hát mộc mạc của ví, giặm vẫn vang vọng trong đời sống hôm nay, và còn làm giàu cho đời sống âm nhạc hiện đại. Như nhạc sĩ Ngọc Thịnh khẳng định: “Trong không gian hiện tại và sau này, dân ca ví, giặm xứ Nghệ không bao giờ mất đi, mà nó luôn tồn tại với “hơi thở” mới, “sức sống” mới”.

Với những tìm tòi của mình, nhạc sĩ Vũ Quốc Nam chia sẻ: Tôi có sự đổi mới về cung, quãng, tránh sự lặp lại của giai điệu truyền thống. Đồng thời không chỉ giữ lại mô-tuýp quen thuộc của ví, giặm mà còn phát triển chúng theo hướng hiện đại hơn, đôi khi kết hợp với giai điệu bác học của âm nhạc phương Tây để tạo ra sự giao thoa độc đáo.

Có thể bạn quan tâm

“Ru Cảnh 20”, 120 cm x 150 cm.

Lụa “Ru Cảnh” và cách tân mới lạ

Tại Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam vừa diễn ra triển lãm cá nhân tranh lụa rất đặc sắc của nữ họa sĩ Phan Minh Bạch. Với 33 bức tranh khổ lớn (từ 70 x 90cm đến 120 x 240cm), có lẽ nhiều chục năm qua, mới có những cách tân “có một không hai” cả về tinh thần sáng tạo và thủ pháp thực hành, được đưa vào một thể loại tranh cổ điển.

Tác phẩm “Nguồn sáng” của Vũ Xuân Đông (70cm x 70cm x 65cm), treo dưới đèn mái vòm của tòa nhà số 19 Lê Thánh Tông.

Tầm vóc lớn của di sản văn hóa, giáo dục

Trong ngày thứ bảy (16/5) vừa qua, đã diễn ra Hội nghị tổng kết kinh nghiệm công tác xây dựng Hồ sơ khoa học Quần thể di tích và danh thắng Yên Tử - Vĩnh Nghiêm - Côn Sơn, Kiếp Bạc trình UNESCO công nhận là Di sản thế giới.

Ảnh: TỐNG NGỌC

Những ngã ba đời

Tôi tới căn nhà anh thuê ngay đầu phố Lý Nam Đế (Hà Nội) bởi một sự tình cờ. Ngồi lại lai rai vài ly cũng chẳng phải có hẹn mà nên. Nhưng tôi cứ nhớ mãi cái khung hình có dòng chữ mà một lãnh đạo của Đảng, Nhà nước viết tặng anh “ai cũng có rất nhiều chỗ để đi, nhưng chỉ có một chốn để trở về”.

Văn hóa kiến tạo thương hiệu Việt

Văn hóa kiến tạo thương hiệu Việt

Ngày 15/5 tại Hà Nội, Diễn đàn quốc gia “Văn hóa kiến tạo thương hiệu Việt trong kỷ nguyên hội nhập” đã diễn ra tại Học viện Phụ nữ Việt Nam, do Hiệp hội Phát triển Công nghiệp văn hóa Việt Nam phối hợp Hội Chống hàng giả và Bảo vệ thương hiệu TP Hà Nội tổ chức.

Những đóa sen bất khuất

Những đóa sen bất khuất

Lấy hình tượng hoa sen làm mạch dẫn xuyên suốt, triển lãm chuyên đề “Sen trong đá” kể câu chuyện về vẻ đẹp của người phụ nữ Việt Nam giữa chiến tranh và lao tù vừa được khai mạc tại Bảo tàng Côn Đảo (đặc khu Côn Đảo, TP Hồ Chí Minh).

Nhớ phiên chợ Mộc

Nhớ phiên chợ Mộc

Ở xã Nghi Thái, huyện Nghi Lộc cũ (nay là phường Vinh Lộc, Nghệ An) quê tôi, cạnh gốc đa cổ thụ và cái nền đình xưa của làng là ngôi chợ mang tên chợ Mộc. Chợ Mộc làng tôi to lắm, “to” chứ không phải “lớn” đâu nhé.

Tìm dấu xưa trí tuệ nước Nam

Tìm dấu xưa trí tuệ nước Nam

Cuốn sách “Lược sử khoa học và kỹ thuật Việt Nam tiền hiện đại” của nhóm tác giả Trần Trọng Dương, Phạm Vũ Lộc và Nguyễn Ngọc Phương Đông vừa được NXB Đại học Sư phạm (Hà Nội) ấn hành, đã gợi nên một mạch trầm sâu lắng.

Văn sĩ Lê Đức Dương tặng sách và giao lưu với các em. Ảnh: NHÂN VẬT CUNG CẤP

Từ gió biển đến thảo nguyên ký ức

Ông lắng nghe biển gọi, lắng nghe gió, lắng nghe những lớp trầm tích lặng lẽ tích tụ qua từng năm tháng. Đó là Lê Đức Dương, một văn sĩ miền biển chuyên viết cho thiếu nhi với một tâm thế hiếm gặp “văn chương trong trẻo, chiêm nghiệm, giản dị, sâu xa”.

Tri ân, tôn vinh bằng đương đại

Cuối tuần qua, ở đền thờ nhà sử học Lê Văn Hưu tại xã Thiệu Trung, tỉnh Thanh Hóa (được xếp hạng Di tích lịch sử văn hóa quốc gia từ năm 1990) vừa diễn ra lễ hội nhân kỷ niệm 704 năm ngày mất của ông (1322-2026).

Các công trình kiến trúc đặc sắc tạo nên giá trị cho không gian văn hóa, xã hội, lịch sử. Ảnh: HOÀNG HOA

Xây "nền móng" kiến trúc cho công nghiệp văn hóa

Trải qua nhiều thập niên, đặc biệt là sau 40 năm đổi mới, vai trò của kiến trúc, của kiến trúc sư (KTS) càng được khẳng định trong công cuộc xây dựng, kiến tạo đất nước với diện mạo kiến trúc đô thị-nông thôn ngày càng phát triển theo hướng văn minh, hiện đại và bản sắc.

Vá lưới. Ảnh: NAM NGUYỄN

Gió ở lại lòng người

Tôi đến Phú Hài, một làng chài ven biển của Phan Thiết, vào buổi sớm khi gió còn mềm. Biển khi ấy lặng, như vừa thức giấc sau một đêm dài. Không có những sắc màu rực rỡ hay ồn ào của một điểm đến du lịch, Phú Hài mở ra bằng nhịp sống chậm rãi, đủ để người mới ghé qua kịp nhận ra sự bình yên của làng.

Minh họa: NGUYỄN VĂN ĐỨC

Tình yêu của mẹ

Ở ngoại ô thành phố có một bà cụ đã mất. Chồng bà là một công nhân 70 tuổi đã nghỉ hưu. Cụ ông đến bưu điện để gửi sáu bức điện tín đến các vùng khác nhau của nước cộng hòa, tất cả đều có chung một nội dung: “Mẹ mất rồi các con về đi! Bố”.

Ca sĩ Minh Châu trong không gian hội họa của mình.

“Dấu ấn thời gian” - Minh Châu mimosa trở lại

Giới học sinh, sinh viên Hà Nội những năm 80, đầu 90 phần lớn đều biết đến ca sĩ Minh Châu - một giọng hát nổi đình nổi đám lúc bấy giờ. Rồi bẵng đi, từ nửa sau thập niên 90 không còn thấy chị xuất hiện.

Giàn mướp. Ảnh: SONG ANH

Nhớ mùa hoa mướp vàng

Khi cái nắng đầu hè rực lên ánh ỏi thì giàn mướp trước sân nhà tôi cũng nở hoa vàng rực. Từng đốm hoa thắp nắng giữa giàn lá xanh um, bầy ong dập dìu bay qua bay lại.

"Mật mã Đông Dương"

"Mật mã Đông Dương"

Đây là tên bộ phim lấy cảm hứng từ nhiều hồ sơ chuyên án của các chiến sĩ tình báo Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến bảo vệ độc lập dân tộc, thống nhất đất nước.

Sách cho bạn trẻ

Sách cho bạn trẻ

Chương trình giao lưu “Người viết trẻ và những câu chuyện đi cùng trang sách” do Khoa Ngữ văn, Trường đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh và NXB Kim Đồng tổ chức đã mở ra không gian đối thoại cởi mở giữa các cây bút nhiều thế hệ, người làm sách và bạn đọc trẻ.

Thêm lý giải về lo âu

Thêm lý giải về lo âu

Nhận diện được khủng hoảng hiện sinh của con người thời đại mới, nhà văn Phùng Văn Khai đã lựa chọn trực tiếp lý giải những lo âu, ám ảnh đồng thời đưa ra lối thoát cho con người thông qua bộ đôi tiểu thuyết “Hư thực” và “Hồ đồ” (NXB Văn học).

Việc kết hợp âm hưởng hiện đại và chất liệu dân gian tạo ra những trải nghiệm mới mẻ với khán giả.

Xưa và nay góp mặt trong “Việt Nam mình đẹp lắm”

Với nhạc sĩ-ca sĩ Lưu Minh Quang Ngọc, dự án “Việt Nam mình đẹp lắm” là minh chứng sống động cho cách kể chuyện bằng giai điệu, nơi anh biến những lát cắt đời thường, ký ức và văn hóa vùng miền thành tác phẩm độc bản, vừa mang dấu ấn cá nhân, vừa truyền cảm hứng về vẻ đẹp đất nước và con người Việt Nam.

Đa sắc với "Màu Nắng"

Đa sắc với "Màu Nắng"

Từ ngày 10 đến 19/5, nhóm nghệ sĩ Màu Nắng sẽ giới thiệu những sáng tác mới nhất sau 3 năm hội ngộ tại Nhà triển lãm 16 Ngô Quyền (Hà Nội).

Lưu Hồng Quang biểu diễn nhạc Franz Liszt

Lưu Hồng Quang biểu diễn nhạc Franz Liszt

Vào 20 giờ ngày thứ Sáu, 8/5 tới, tại Phòng Hòa Nhạc Lớn, Học viện Âm nhạc Quốc gia Việt Nam, 77 Hào Nam, Đống Đa, Hà Nội sẽ diễn ra đêm độc tấu piano "Thanh âm vượt tầng" (Transcendental) của nghệ sĩ Lưu Hồng Quang.

Ảnh: ANH QUÂN

Nghệ thuật chào tháng 5

Trong những ngày đầu tháng 5, một loạt các sự kiện văn hóa kỷ niệm những ngày lễ lớn đã và sẽ lần lượt diễn ra trong cả tháng.

Du khách nước ngoài thích thú với trải nghiệm ăn cỗ Bát Tràng. Nguồn ảnh: Gia đình nghệ nhân Nguyễn Thị Lâm

Ước mơ tái định vị ẩm thực tinh hoa

Bên cạnh sức sống sôi động của ẩm thực đường phố, các kinh đô lâu đời của Việt Nam còn lưu giữ dòng ẩm thực tinh hoa. Tuy nhiên, dòng ẩm thực này dường như chưa được định vị xứng tầm với giá trị vốn có.

Nhà phê bình Hoàng Ngọc Hiến (bên phải) và nhà văn Nguyễn Huy Thiệp năm 2008. Ảnh: QUANG HƯNG

Nhìn lại một hiện tượng văn chương

Trong Hội sách Nhã Nam chào Hè 2026, Công ty Nhã Nam cùng gia đình văn gia Nguyễn Huy Thiệp (1950-2021) đã tổ chức triển lãm “Bản thảo, gốm và tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp”.

Thả lưới. Ảnh: SONG ANH

Mênh mang sông Đầm

Chiếc ghe đưa chúng tôi rời khỏi bến sông Đầm trong cái nắng đầu ngày. Chú Ba, người đồng hành cùng nhóm đã sống ở xứ này hơn sáu mươi năm.