Khơi dậy sức mạnh văn hóa

Vốn liếng ví, giặm làm giàu những khúc ca hiện đại

Thí dụ một số ca khúc như “Thương lắm mô tê”, sáng tác: Cao Xuân Dũng và NSND Nguyễn An Ninh, biểu diễn: Hà Myo, Rappo Ramc, NSND Hồng Lựu và tốp múa. Hay “Huyền thoại đất Hồng Lam”, lời: NSND Nguyễn An Ninh, nhạc: NSND Hoàng Thành. Tác phẩm đã gây chú ý trong chương trình Kỷ niệm 10 năm Dân ca ví, giặm Nghệ Tĩnh (năm 2024).
Chương trình Kỷ niệm 10 năm Dân ca ví - giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO vinh danh.
Chương trình Kỷ niệm 10 năm Dân ca ví - giặm Nghệ Tĩnh được UNESCO vinh danh.

Cũng như vậy, với các tác phẩm “Nhớ thương ví, giặm”, “Điệu ví, giặm là em”, hay trước kia là “Đêm nghe hát đò đưa nhớ Bác…”, các nhạc sĩ đã khai thác ví, giặm một cách khéo léo, sử dụng âm nhạc hiện đại với tiết tấu Pop, Rap…, hiệu ứng thiết bị điện tử. Qua đó thu hút sự tò mò và thích thú của khán giả, đặc biệt là giới trẻ.

Cho đến các chương trình nghệ thuật được dàn dựng công phu, như “Về miền ví, giặm”, “Đôi bờ ví, giặm”, “Ví, giặm - Tinh hoa tỏa sáng”, “Nhịp cầu ví, giặm”… với những ca khúc mới, đã tôn vinh giá trị của di sản độc đáo này trong đời sống hôm nay. Dân ca ví, giặm đã được vận dụng uyển chuyển, làm cái gốc cho sự sáng tạo của các thế hệ nhạc sĩ tương lai, để trong hiện đại có truyền thống.

NNƯT Nguyễn Trọng Tuấn truyền dạy dân ca ví, giặm cho học sinh Trường THPT Nghi Xuân, Hà Tĩnh.

NNƯT Nguyễn Trọng Tuấn truyền dạy dân ca ví, giặm cho học sinh Trường THPT Nghi Xuân, Hà Tĩnh.

2/Là người con xứ Nghệ, Thượng tá, nhạc sĩ An Hiếu, Phó Trưởng khoa Quản lý văn hóa, Trường đại học Văn hóa nghệ thuật quân đội nhìn nhận sự lan tỏa của âm hưởng ví, giặm trên các nền tảng âm nhạc số là tín hiệu đáng mừng. Khi đời sống kinh tế phát triển, con người có xu hướng tìm về những giá trị văn hóa truyền thống. Giữa làn sóng âm nhạc hiện đại đầy sôi động, các ca khúc mang âm hưởng, hình bóng, giai điệu dân ca ví, giặm xuất hiện như làn gió mới, đưa người nghe trở về những ký ức xa xưa, gợi lên sự hoài niệm, nhưng với một phong cách âm nhạc mới mẻ đầy cuốn hút.

“Yếu tố quan trọng giúp các ca khúc đó chạm đến trái tim khán giả trẻ chính là sự kết hợp giữa âm nhạc dân gian và hiện đại đã tạo nên sự mới mẻ, hấp dẫn và cá tính trong âm nhạc hiện nay, giúp loại hình này tiếp cận với lớp khán giả trẻ trên các nền tảng số như YouTube, TikTok, Spotify... Sự đổi mới này sẽ góp phần giúp di sản lan tỏa mạnh mẽ hơn trong dòng chảy âm nhạc đương đại”, nhạc sĩ An Hiếu khẳng định.

Nhạc sĩ Vũ Quốc Nam thường vận dụng hơi thở của âm nhạc dân ca ví, giặm vào các ca khúc của mình. Theo đó, khi sáng tác, phải vừa tôn trọng nét đặc trưng của ví, giặm và tìm cách làm mới, kết hợp với âm nhạc hiện đại để tạo ra những tác phẩm vừa mang hơi thở truyền thống, vừa phù hợp với xu hướng ngày nay. Nhạc sĩ cũng nhấn mạnh, đưa âm hưởng dân ca vào ca khúc, đặc biệt là khi kết hợp với âm nhạc hiện đại, chính là sự sáng tạo trên nền tảng giá trị cốt lõi.

Với trường hợp nhạc sĩ Ngọc Thịnh, tác giả ca khúc nổi tiếng “Câu đợi, câu chờ”, thì nhạc sĩ cho rằng, để ví, giặm tồn tại, phát triển lan tỏa trong đời sống hiện đại, người nhạc sĩ và ca sĩ đóng vai trò quan trọng trong việc tạo nên diện mạo mới cho di sản. Theo đó, cần có sự sáng tạo trong âm nhạc, cùng cách thể hiện đưa dân ca hòa quyện vào đời sống hiện đại, mà vẫn giữ được nét tinh túy vốn có.

Cuộc sống nhiều thay đổi, nhưng những câu hát mộc mạc của ví, giặm vẫn vang vọng trong đời sống hôm nay, và còn làm giàu cho đời sống âm nhạc hiện đại. Như nhạc sĩ Ngọc Thịnh khẳng định: “Trong không gian hiện tại và sau này, dân ca ví, giặm xứ Nghệ không bao giờ mất đi, mà nó luôn tồn tại với “hơi thở” mới, “sức sống” mới”.

Với những tìm tòi của mình, nhạc sĩ Vũ Quốc Nam chia sẻ: Tôi có sự đổi mới về cung, quãng, tránh sự lặp lại của giai điệu truyền thống. Đồng thời không chỉ giữ lại mô-tuýp quen thuộc của ví, giặm mà còn phát triển chúng theo hướng hiện đại hơn, đôi khi kết hợp với giai điệu bác học của âm nhạc phương Tây để tạo ra sự giao thoa độc đáo.

Có thể bạn quan tâm

Quán trà nhỏ mùa hoa Hà Nội

Tháng ba, Hà Nội bỗng nhẹ tênh như vừa thức dậy sau giấc ngủ dài. Mùa xuân ở đây không ồn ào, cũng chẳng phô trương. Chỉ là một buổi sáng đi qua con phố quen, bỗng thấy những chùm hoa sưa trắng muốt như mây rơi xuống lòng đường.

Một cuộc tọa đàm về việc ứng dụng AI vào giảng dạy tiếng Việt.

AI vào lớp cùng tiếng Việt

Trí tuệ nhân tạo đang thay đổi cách con người học ngôn ngữ. Từ việc phân tích hàng triệu câu văn đến luyện phát âm bằng phần mềm, nhiều công nghệ AI bắt đầu được ứng dụng trong nghiên cứu và giảng dạy tiếng Việt.

Xem “Thầm thì” ở VAC

Xem “Thầm thì” ở VAC

Kỷ niệm ba năm hoạt động, Vietnam Art Collection (VAC) mở ra không gian đối thoại của trưng bày nhóm "Thầm thì".

Những bài học không bao giờ cũ

Những bài học không bao giờ cũ

Giữa bộn bề công việc - Nguyễn Văn Mạnh là Trưởng Ban biên tập tạp chí Diễn đàn Văn nghệ Việt Nam, vậy mà chỉ trong hai năm Nguyễn Văn Mạnh công bố ba tác phẩm: “Miền hoa phượng” - Thơ, NXB Văn học; “Dấu thời gian” - Thơ, NXB Hội nhà văn; “Theo dấu chân cuộc sống” - Tuyển tập phóng sự và bút ký báo chí, NXB Hội nhà văn.

Lan tỏa hành trình tới bình yên

Lan tỏa hành trình tới bình yên

Tại NXB Hội nhà văn, buổi gặp gỡ, chia sẻ “Từng bước đến bình yên” của tác giả Hoàng Oanh đã diễn ra ấm cúng, thu hút người yêu thơ và bạn bè văn chương tham dự.

“Tủ sách Thanh niên” và kỳ vọng chắp cánh

“Tủ sách Thanh niên” và kỳ vọng chắp cánh

Tại Hà Nội, NXB Kim Đồng vừa ra mắt “Tủ sách Thanh niên” và tổ chức tọa đàm “Những trang sách chắp cánh khát vọng tuổi trẻ”, nhân kỷ niệm 95 năm Ngày thành lập Đoàn TNCS Hồ Chí Minh (26/3/1931 - 26/3/2026).

Gia đình Nghệ nhân Ưu tú Nguyễn Hữu Quả là một trong ba gia đình còn duy trì làm tranh dân gian Đông Hồ.

Tranh Đông Hồ trước nguy cơ mai một

Nghề làm tranh dân gian Đông Hồ được UNESCO ghi vào Danh sách di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp. Sự ghi danh ấy là lời nhắc nhở: Nếu không hành động kịp thời, màu dân tộc trên giấy điệp sẽ phai nhạt.

Thương những phận đời trên dòng thác

Thương những phận đời trên dòng thác

Tập truyện ngắn “Bể người thăm thẳm” (NXB Hội Nhà văn) của nhà văn Nguyễn Thị Lê Na chứa gần 10 truyện ngắn. Mỗi truyện ngắn tập trung vào một nội dung, điểm chung là đều xoáy vào những bi kịch, tổn thương, trăn trở của con người, đặc biệt là số phận những nhân vật nữ luôn tự ý thức về bản thân và khát khao hạnh phúc.

Nhà thơ Hoàng Thụy Anh (bên trái) trong lễ trao giải thưởng Hội nhà văn Việt Nam.

Cuộc lội ngược dòng của nội lực và cảm xúc

Hoàng Thụy Anh là một trong số ít tác giả nữ thể hiện dấu ấn rõ nét ở cả hai thể loại: Lý luận - phê bình và thơ ca. Năm 2025, chị được vinh danh tại Giải thưởng Hội Nhà văn Việt Nam ở hạng mục thơ với tác phẩm “Thơm từ nỗi đau” (NXB Hội Nhà văn).

Điểm tựa chữ Tâm, chữ Tình

Điểm tựa chữ Tâm, chữ Tình

Ngày 20/3, tại Văn phòng Hội Nhà văn Việt Nam diễn ra lễ ra mắt tập ký và tùy bút “Chữ Tâm và chữ Tình” (NXB QĐND) của nhà thơ Lê Tuấn Lộc, có sự tham dự của đại diện Hội đồng hương Thanh Hóa cùng đông đảo các nhà văn, nhà thơ, nhà khoa học.

Người cao tuổi Hà Nội lập kỷ lục múa quạt

Người cao tuổi Hà Nội lập kỷ lục múa quạt

Sáng 21/3, tại Hà Nội, gần 3.000 người cao tuổi đến từ các phường, xã đã cùng hội tụ trong Ngày hội xác lập kỷ lục múa quạt dưỡng sinh, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thể thao Việt Nam.

Ảnh: K.MINH

Tôn vinh và... “nhặt sạn”

Sôi nổi một loạt hoạt động theo “kiểu” Festival vừa diễn ra trong tuần qua. Cần điểm lại đầu tiên là Giải đua ngựa xã Phù Lưu (chợ Thụt, tỉnh Tuyên Quang) vừa mở lại ngày 19 và 20/3 vừa qua (sau khi dừng từ năm 2020 do Covid-19).

Tráng bánh phở tại Festival Phở 2026.

Về để đi xa hơn từ cội nguồn phở Vân Cù

Làng Vân Cù thuộc vùng đất cổ Thiên Trường xưa, nay thuộc xã Nam Đồng, tỉnh Ninh Bình được biết đến như một cái nôi của nghề phở. Nhiều thế hệ đã mang bí quyết gia truyền làm nên những bát phở thơm ngon phục vụ ở nhiều miền đất nước và nước ngoài.

Người không đi cùng hôm đó

Tôi đứng trước một nấm mộ nhỏ, bó hoa ly trắng khẽ đung đưa theo gió, mùi hương thoảng. Những đám mây thả nhẹ trên nền trời trong.

Nhớ. Ảnh: NAM NGUYỄN

Vọng cố hương

Ngày nào trong tuần ông cũng ở nhà một mình, như đứa trẻ được con cháu dặn dò đủ thứ cần lưu ý, nhưng tâm trí của ông cứ nhớ nhớ quên quên, vì nay ông đã ngoài tám mươi.

Nhà báo, nhà nghiên cứu Trần Nhật Vy.

Đi tìm ký ức chữ nghĩa

Ông ngồi đó với chiếc pipe cũ. Trông ông dáng vẻ bình dị, ánh mắt vẫn sáng rực như còn giữ nguyên ngọn lửa của thời tuổi trẻ. Được biết, trước năm 1975, ông học đại học Văn khoa Sài Gòn.

Minh họa: NGUYỄN NGHĨA CƯƠNG

Gió phai màu tóc

Bây giờ người ta thấy chú thím Sáu tôi tóc hai màu mà vẫn ríu rít bên nhau thì bảo là sến quá. Gì mà ông chồng phải nhổ tóc sâu cho vợ? Nắng gió đã phai hết màu nước đen óng ả mà sao thím cứ sến súa thả mái tóc muối nhiều hơn tiêu cho chồng chải giúp thật sến súa quá đi.

Nhà thơ Hoài Vũ.

Nhà thơ Hoài Vũ và tôi

Năm 1963, ông cùng các văn nghệ sĩ: Trần Đình Vân, Ngô Y Linh, Kim Chi, Hồng Sến, Thái Ly… đã có mặt ở chiến trường Nam Bộ (B2). Tới năm 1971, tôi mới có mặt ở chiến trường Nam Bộ (B2).

Ảnh: K.MINH

Sáng tác, sưu tầm tôn vinh đường sắt

Cuộc vận động “Viết về những ký ức, kỷ niệm sâu sắc về ngành Đường sắt Việt Nam” vừa được Tổng công ty Đường sắt Việt Nam phát động. Cùng với đó là hoạt động sưu tầm, trưng bày ảnh “Bác Hồ, Lãnh đạo Đảng, Nhà nước với ngành Đường sắt Việt Nam”.

Bức ảnh về người mẹ Pù Luông của Catherine Juillerat chụp năm 2018.

Người mẹ Pù Luông

Sáng sớm mờ sương Pù Luông (Thanh Hóa) ngày cuối tháng 1/2026, nữ họa sĩ Pháp Catherine Juillerat mở điện thoại cho tôi xem lần hai bức ảnh đen trắng thể hiện chân dung một người phụ nữ dân tộc Thái rất gày và già nua, nói rằng đây là một người mẹ sống trong ngôi nhà sàn này.

Một buổi sinh hoạt của câu lạc bộ.

Tiếng hát gửi gắm thanh xuân

Tình cờ qua Facebook, tôi được biết đến Câu lạc bộ ca múa nhạc Hà Nội. Theo chỉ dẫn của chị chủ nhiệm Thu Minh, tôi đã tới đây. Câu lạc bộ nằm trong nhà văn hóa ở ngõ Lệnh Cư, phố Khâm Thiên, phường Văn Miếu Quốc Tử Giám.

Tái hiện hình thức hát canh quan họ tại hội làng Ngang Nội.

Gặp thêm để càng say quan họ

Bên những hội hè đình đám, những sự kiện trình diễn lớn, trong đời sống quan họ còn hiển hiện nhiều lấp lánh của lối chơi, cách chơi, cách sống nghệ sĩ, nghệ nhân, người hát quan họ hôm qua, hôm nay. Có cơ hội bước vào, người ta mới biết quan họ càng hay, càng đắm say, cuốn hút.

Câu chuyện của ký ức và cảm xúc

Câu chuyện của ký ức và cảm xúc

Nhà thơ Hoàng Anh Tuấn vừa tái ngộ độc giả bằng tập tản văn “Về nghe hoa hòe kể chuyện”, do NXB Kim Đồng phát hành. Với 20 bài tản văn và gần 200 trang giấy in, Hoàng Anh Tuấn chứng tỏ mình là người kể chuyện duyên dáng.