Vịnh Hạ Long-Bảo tàng địa chất khổng lồ của nhân loại

Vịnh Hạ Long không chỉ nổi tiếng bởi vẻ đẹp tráng lệ của biển đảo, mà còn là một bảo tàng địa chất khổng lồ, nơi ngưng đọng những dấu tích quan trọng của quá trình hình thành, vận động, phát triển của địa hình vỏ trái đất khu vực này.

Thứ Ba, ngày 31/12/2024 - 08:08

“Kỳ quan đất dựng giữa trời cao”

Vịnh Hạ Long là dạng địa hình đảo xen lẫn các trũng biển, các vùng bãi triều có sú vẹt mọc và các đảo đá vôi vách dựng đứng rất tương phản nhau. Các đảo đá chủ yếu là đảo đá vôi (trên 90%), có độ cao khác nhau (từ 50-200m). Vịnh có diện tích 1.553 km² bao gồm 1.969 hòn đảo (trong đó 980 hòn đảo đã có tên).

Ở Vịnh Hạ Long, bao trùm nhiều giá trị, đó là giá trị về thẩm mỹ, địa chất-địa mạo, đa dạng sinh học, văn hóa-lịch sử. Mà đáng nói, ở khía cạnh nào, cũng thấy được sự xuất sắc, những giá trị đặc biệt.

Hòn cánh buồm - Vịnh Hạ Long.

Với hàng ngàn hòn đảo lớn nhỏ, Vịnh Hạ Long như một công viên địa chất của biển. Hàng ngàn đảo đá dù vô danh hay đã đặt tên đều chứa đựng trong mình những trầm tích của lịch sử. Bởi vậy mà từ xa xưa, đại thi hào dân tộc Nguyễn Trãi đã từng ngợi khen Vịnh Hạ Long là “Kỳ quan đất dựng giữa trời cao” bởi vẻ đẹp vừa hùng vĩ lại vừa nên thơ.

Hàng trăm đảo đá, mỗi đảo mang một hình dáng khác nhau hết sức sinh động. Và những đảo đá tưởng chừng vô hồn ấy đã được đặt tên riêng với: Hòn Đầu Người, hòn Rồng, hòn Yên Ngựa, hòn Cánh Buồm, hòn Gà Chọi, hòn Lư Hương…

Các hình thức đá vôi này là kết quả của sự kiến tạo, biến dạng, nâng cao, ăn mòn, phân hủy và biến đổi mặt biển của Trái đất.

Một góc Vịnh Hạ Long từ trên cao.

Một vùng đá vôi karst trên biển rộng lớn và hùng vĩ

Vịnh Hạ Long đã được UNESCO công nhận là Di sản Thế giới về giá trị địa chất, địa mạo bởi sự phát triển của các hình thức đá vôi Karst trong hàng tỷ năm. Các hình thức đá vôi này là kết quả của sự kiến tạo, biến dạng, nâng cao, ăn mòn, phân hủy và biến đổi mặt biển của Trái đất.

Vịnh Hạ Long cũng là một trong những khu vực có sự biến đổi của mặt biển trong suốt quá trình tiến hóa của Trái đất, từ kỷ Creta tới nay. Vì vậy, Vịnh Hạ Long là một bằng chứng sống cho sự biến đổi khí hậu toàn cầu. Vịnh Hạ Long cũng có sự giao thoa giữa các quá trình địa chất và sinh học, tạo ra một hệ sinh thái phong phú và đa dạng.

Chẳng thế mà nhà nhiếp ảnh người Đức Reisen đã ví Vịnh Hạ Long chính là cách mà thiên nhiên đánh đố con người về kiến tạo địa chất.

Các nhà khoa học đã chứng minh, sự hiện diện của Vịnh Hạ Long và những hòn đảo trên Vịnh, là những minh chứng độc đáo về lịch sử phát triển của Trái đất, bao gồm đặc điểm địa chất và quá trình vận động, phát triển liên tục của dạng địa hình Karst, hệ Fengcong và Fengling. Địa hình đặc biệt của Vịnh Hạ Long có liên quan chặt chẽ tới lịch sử khí hậu và quá trình vận động kiến tạo của Trái đất. Những hòn đảo ở đây là mẫu hình khá lý tưởng về Karst hình thành trong điều kiện nhiệt đới, ẩm.

Toàn bộ khu vực Vịnh Hạ Long là một cảnh quan Karst qua nhiều triệu năm, với các tháp Karst hình chóp, hình tháp, bị bào mòn, tạo nên cảnh đẹp nổi bật, độc đáo toàn thế giới. Hơn nữa, Vịnh Hạ Long còn là một trong những khu vực đá vôi Karst trên biển rộng lớn nhất trên thế giới.

Bình minh trên Vịnh Hạ Long.

Với 1.133 hòn đảo đá vôi muôn hình, muôn vẻ bao gồm 775 đảo đá vôi thuộc vịnh Hạ Long và 358 đảo đá vôi thuộc quần đảo Cát Bà, được bao phủ bởi thảm thực vật phong phú trên mặt nước lấp lánh màu ngọc bích, vịnh Hạ Long - quần đảo Cát Bà hiện lên như một bàn cờ bằng đá quý, nước non trùng điệp, thanh bình, những bãi cát trắng mịn, tinh khôi.

Với những giá trị đặc biệt như vậy, năm 1962, Vịnh Hạ Long được Nhà nước xếp hạng là Di tích danh thắng quốc gia. Trong các năm 1994 và 2000, Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa của Liên hiệp quốc (UNESCO) đã 2 lần công nhận Vịnh Hạ Long là Di sản thiên nhiên Thế giới về giá trị cảnh quan và giá trị địa chất, địa mạo.

Năm 2009, Chính phủ Việt Nam xếp hạng Vịnh Hạ Long là Di tích quốc gia đặc biệt. Và năm 2011, Vịnh Hạ Long được bầu chọn trở thành một trong 7 kỳ quan thiên nhiên mới của thế giới, thêm một lần nữa khẳng định giá trị mang tính toàn cầu của Vịnh Hạ Long.

NGỌC MINH