Đối với khu vực kinh tế tập thể, đặc biệt là các hợp tác xã miền núi, việc ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số có ý nghĩa sống còn. Đó là con đường ngắn nhất để nâng cao năng suất lao động, chất lượng sản phẩm, tối ưu hóa quy trình sản xuất và kinh doanh.
Tỉnh Khánh Hòa hiện có 371 hợp tác xã, 1 liên hiệp hợp tác xã, 7 quỹ tín dụng nhân dân và 1.012 tổ hợp tác hoạt động trong các lĩnh vực nông nghiệp, thủy sản, diêm nghiệp, giao thông vận tải, công nghiệp, xây dựng và tiểu thủ công nghiệp.
Nhiều hợp tác xã đã chủ động ứng dụng công nghệ, chuyển đổi số trong sản xuất, đưa sản phẩm nông sản đặc sản của tỉnh lên sàn thương mại điện tử, kết nối trực tiếp với người tiêu dùng, mở rộng thị trường ngoài tỉnh và hướng đến xuất khẩu.
Tuy nhiên, quá trình thúc đẩy ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số cho hợp tác xã và thành viên dân tộc thiểu số, miền núi vẫn còn đối mặt với nhiều khó khăn, thách thức.
Ông Vạn Quan Phú Đoan, Giám đốc Hợp tác xã sản xuất thương mại và dịch vụ gốm Chăm Bàu Trúc cho biết: Làng gốm Bàu Trúc là một trong những làng gốm cổ xưa nhất khu vực Đông Nam Á, nghệ thuật làm gốm của người Chăm đã được Tổ chức Giáo dục, Khoa học và Văn hóa Liên hợp quốc (UNESCO) ghi danh vào danh sách Di sản văn hóa phi vật thể cần bảo vệ khẩn cấp.
“Các sản phẩm gốm từ khâu lấy đất, chế tác đến nung và hoàn thành đều làm thủ công. Điểm đặc trưng nhất của gốm Chăm Bàu Trúc là màu gốm không phải từ men mà lấy màu từ lá cây, khói nung”.
Hiện nay, Hợp tác xã sản xuất thương mại và dịch vụ gốm Chăm Bàu Trúc có doanh thu gần 1 tỷ đồng/năm, sản phẩm bán ra chủ yếu là trực tiếp theo các tour du lịch, đan xen thêm trên mạng xã hội Facebook, TikTok.
Là một hợp tác xã người dân tộc Chăm đang còn nhiều hạn chế về công nghệ cũng như chuyển đổi số, ông Đoan mong muốn được sự hỗ trợ từ các doanh nghiệp công nghệ và lữ hành, đưa khách du lịch đến với làng nghề để trải nghiệm sản phẩm gốm, văn hóa của đồng bào Chăm.
Ông Trần Công Đức, Chủ nhiệm Hợp tác xã trầm hương Vạn Thắng chia sẻ: Hiện tại hợp tác xã có 7 thành viên, lượng nhân công cố định khoảng 20 người, công nhân thời vụ khoảng 20 người tùy vào từng thời điểm và nguồn hàng. Sản phẩm trầm hương của cơ sở được bán ra thị trường chủ yếu vẫn mang tính đơn lẻ và truyền thống.
Ông Đức mong muốn kết nối với các doanh nghiệp, công ty có nhu cầu liên kết để đẩy mạnh lượng hàng tiêu thụ và giá cả cạnh tranh; đặc biệt, giải quyết được nguồn lao động tại chỗ, tạo thu nhập ổn định cho người dân.
Để hợp tác xã và thành viên dân tộc thiểu số, miền núi vượt qua khó khăn, nắm bắt cơ hội phát triển, cần có chính sách đủ mạnh về nhân lực, tài chính, cơ chế chuyển giao công nghệ; xây dựng mối liên kết chặt chẽ với doanh nghiệp và các tổ chức khoa học, công nghệ nhằm thúc đẩy nghiên cứu và ứng dụng vào thực tiễn, nâng cao hiệu quả hoạt động của hợp tác xã, tổ hợp tác trên địa bàn.
Ông Trịnh Minh Hoàng, Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa cho biết: Trong lĩnh vực hợp tác xã và phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số, miền núi, Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia có ý nghĩa đặc biệt.
Để khoa học, công nghệ trở thành đòn bẩy cho sự phát triển trong giai đoạn mới cần huy động mạnh mẽ nguồn lực xã hội, ngân sách nhà nước đóng vai trò hỗ trợ chương trình, đề án và nhiệm vụ khoa học, công nghệ phù hợp với lợi thế của địa phương.
“Muốn thay đổi cục diện, nâng cao năng suất, chất lượng, giá trị gia tăng của sản phẩm, đồng thời bảo vệ môi trường sống cho hôm nay và các thế hệ sau, chúng ta buộc phải đổi mới tư duy, đổi mới cách làm. Khoa học, công nghệ và chuyển đổi số chính là nền tảng cho sự phát triển bền vững”, ông Hoàng nhấn mạnh.
Ông Phạm Hồng Thái, Phó Chủ tịch Liên minh Hợp tác xã Việt Nam khẳng định, trong kỷ nguyên vươn mình của dân tộc, phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số không chỉ là xu thế tất yếu mà đã trở thành yếu tố quyết định sự phát triển vượt bậc của mỗi quốc gia.
Vì vậy, đổi mới sáng tạo, đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số để phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi là việc làm cấp thiết hiện nay.
Việc đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ cho các hợp tác xã miền núi không chỉ là giải pháp nâng cao hiệu quả kinh tế mà còn góp phần quan trọng vào thực hiện Chương trình Mục tiêu quốc gia về phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, xây dựng nông thôn mới và giảm nghèo bền vững tại tỉnh Khánh Hòa.
Tính đến ngày 30/6/2025, cả nước có 34.848 hợp tác xã, 147 liên hiệp hợp tác xã và 72.747 tổ hợp tác, thu hút hơn 6,17 triệu thành viên. Các hợp tác xã hiện phải đối mặt với 5 khó khăn lớn: hạn chế về tài chính, hạ tầng công nghệ, năng lực quản lý, chiến lược phát triển và khả năng tiếp cận thị trường.
Hiện mức độ chuyển đổi số của các hợp tác xã cả nước đạt trung bình 32%; trong đó, 13,6% số hợp tác xã đã hoàn tất chuyển đổi số, 50% số hợp tác xã đang triển khai và 36,4% số hợp tác xã chưa thực hiện chuyển đổi số. Để tháo gỡ, Liên minh Hợp tác xã Việt Nam đề xuất thiết lập các chương trình hỗ trợ tài chính dài hạn từ Chính phủ, đơn giản hóa thủ tục vay vốn, mở rộng kết nối với các nguồn vốn tư nhân và quốc tế.
