Ứng dụng công nghệ phát huy giá trị bảo tàng

Khi công nghệ phát triển mạnh mẽ, việc ứng dụng vào giới thiệu, trưng bày, phát huy giá trị bảo tàng là một xu hướng tất yếu. Công nghệ góp phần giúp hoạt động bảo tàng trở nên sinh động, hấp dẫn, tăng khả năng tiếp cận công chúng. Không chỉ trên thế giới mà các bảo tàng ở Việt Nam cũng đang có những thay đổi mang tính cách mạng, nhờ phát huy hiệu quả từ các ứng dụng công nghệ.
Ứng dụng công nghệ tương tác 3D để giới thiệu, trưng bày chuyên đề Di sản văn hóa Phật giáo Việt Nam.
Ứng dụng công nghệ tương tác 3D để giới thiệu, trưng bày chuyên đề Di sản văn hóa Phật giáo Việt Nam.

Cuối năm 2024, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam lần thứ 2 nhận giải thưởng Chuyển đổi số quốc gia (Vietnam Digital Awards) của Hội Truyền thông số Việt Nam và Tạp chí điện tử VietTimes, với Giải pháp Không gian triển lãm mỹ thuật trực tuyến VAES đã tạo ra các giá trị vượt trội, xuất sắc, giàu sáng tạo trong giải pháp chuyển đổi số.

Không gian VAES là không gian triển lãm trực tuyến đầu tiên tại Việt Nam được Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam và Vietsoftpro xây dựng gồm hai hạng mục lớn là tòa nhà hình hoa sen cách điệu và các không gian triển lãm bên trong đẹp mắt được xây dựng với lộ trình và thiết kế phù hợp với từng nội dung.

Không gian số này được dựng bằng công nghệ 3D, mô tả không gian thực tế, từ đó người nghệ sĩ có thể tìm cho mình một giải pháp trưng bày phù hợp nhu cầu, tính sáng tạo, đồng thời khách tham quan có thể tiếp cận các tác phẩm mọi nơi, mọi lúc thông qua website hoặc ứng dụng di động.

Đến hết tháng 2, Không gian Triển lãm mỹ thuật trực tuyến VAES có 300 nghìn lượt truy cập và hiện đang diễn ra 15 triển lãm trực tuyến thu hút sự quan tâm của công chúng và người yêu hội họa. Trước đó, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam cũng ứng dụng thuyết minh đa phương tiện iMuseum VFA mang đến nhiều trải nghiệm thú vị cho khách tham quan và giành giải thưởng Chuyển đổi số quốc gia năm 2021.

Bà Thu Hương, Trưởng phòng Truyền thông-đối ngoại, Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam

Không chỉ Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam, hiện có rất nhiều bảo tàng mạnh dạn đưa công nghệ tiên tiến vào hoạt động trưng bày như công nghệ thực tế ảo (Virtual Realyti-VR), nhất là công nghệ 3D. Thí dụ, Bảo tàng Lịch sử quốc gia sử dụng công nghệ 3D từ rất sớm cả trong công tác trưng bày và lưu trữ hiện vật.

Giờ đây, chỉ cần vào trang web của bảo tàng này, khách tham quan có thể tùy chọn các chủ đề để khám phá như “Việt Nam thời tiền sử”, “Văn hóa Ðông Sơn”, “Văn hóa Óc Eo-Phù Nam”, “Di sản Văn hóa Phật giáo”, “Linh vật Việt Nam”…

Bảo tàng Phụ nữ Nam Bộ là bảo tàng đầu tiên ở Thành phố Hồ Chí Minh sử dụng công nghệ trình chiếu Hologram 3D kết hợp công nghệ thực tế ảo VR thu hút khách tham quan khi tạo ra những hình ảnh hiện vật như trong không gian thực với nhiều góc độ khác nhau.

Bảo tàng Lịch sử Thành phố Hồ Chí Minh cũng sớm triển khai dự án Bảo tàng tương tác thông minh 3D/360 và gần đây đã thử nghiệm mô hình Robot Sanbot ứng dụng trí tuệ nhân tạo AI nhằm hướng dẫn khách tham quan với các tính năng như: Trình chiếu hình ảnh, video giới thiệu bảo tàng, giới thiệu các hiện vật, phòng trưng bày…

Bảo tàng Lịch sử Quân sự Việt Nam ứng dụng hệ thống chiếu 3D, màn hình cảm ứng, công nghệ thực tế ảo VR để tái hiện không gian Chiến dịch 12 ngày đêm Ðiện Biên Phủ trên không năm 1972.

Ở không gian tái hiện sự kiện xe tăng của quân giải phóng húc đổ Dinh Ðộc Lập ngày 30/4/1975, người xem khi mang kính trải nghiệm thực tế ảo có được cảm giác như đang di chuyển cùng chiếc xe tăng lịch sử trong giờ phút thiêng liêng của ngày thống nhất đất nước.

Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam hiện đang ứng dụng công nghệ thực tế ảo VR để tạo ra các tour tham quan trải nghiệm kết nối di sản. Khi tham gia VR tour, khách tham quan được khám phá văn hóa của các dân tộc Việt Nam một cách đầy đủ, sinh động.

Bảo tàng hiện cũng ứng dụng công nghệ trình chiếu, âm thanh thuyết minh tự động cùng nhiều màn hình cảm ứng... tăng tính hấp dẫn trong trải nghiệm.

Có thể nói, các ứng dụng công nghệ đang góp phần thay đổi căn bản một thiết chế văn hóa. Trước đây, người ta nghĩ bảo tàng là nơi trưng bày những hiện vật ở trạng thái tĩnh, thì nay, các ứng dụng công nghệ đã xuất sắc trong việc biến các hiện vật tham gia vào từng câu chuyện ở trạng thái động.

Thông điệp được chuyển tải từ mỗi hoạt động của bảo tàng nhờ đó mà trở nên cụ thể, đậm nét, sâu sắc hơn. Công nghệ không chỉ giúp ích cho hoạt động trưng bày hiện vật mà còn được ứng dụng vào tất cả các khâu như sưu tầm, bảo quản hiện vật, truyền thông, kết nối cộng đồng...

Việc ứng dụng công nghệ vào hoạt động bảo tàng giúp tăng đáng kể số khách tham quan là học sinh, sinh viên. Nhiều trường học xem hoạt động trải nghiệm tại bảo tàng như một nội dung học tập về lịch sử, văn hóa, bởi vì các không gian trải nghiệm nhờ công nghệ có thể giúp học sinh hiểu nhanh và sâu các kiến thức cần thiết.

Hay trên trang web của Bảo tàng Lịch sử quốc gia có không gian “Tương tác với nhà sử học”- nơi mà chỉ cần một cú “click chuột”, người xem có thể được nghe các nhà sử học giải thích, giới thiệu về các điểm nổi bật của một sự kiện hay một hiện vật cũng như các câu chuyện thú vị chung quanh chủ đề mà họ quan tâm.

Việc “làm mới” công tác bảo tàng bằng ứng dụng công nghệ số đang là một yêu cầu tất yếu của thời kỳ mới. Nhiều bảo tàng thật sự “lột xác” khi nhanh chóng cập nhật các công nghệ mới, thu hút khách tham quan. Mặc dù vậy, thực tế là một số bảo tàng áp dụng công nghệ vào các hoạt động còn hạn chế và thiếu sáng tạo. Giám đốc Bảo tàng Mỹ thuật Việt Nam Nguyễn Anh Minh cho rằng, khó khăn lớn nhất của các bảo tàng trong ứng dụng công nghệ hiện nay là con người và tài chính. Rõ ràng, việc đầu tư vào các công nghệ mới cần một nguồn tài chính lớn, điều này đòi hỏi các bảo tàng phải làm tốt công tác xã hội hóa. Công nghệ mới bao giờ cũng cần nguồn nhân lực chất lượng bảo đảm kỹ năng chuyên môn để vận hành, nhưng công tác đào tạo nhân lực trong hệ thống bảo tàng hiện nay còn chưa tương xứng.

PGS, TS Nguyễn Văn Huy, nguyên Giám đốc Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam cho biết, hoạt động bảo tàng luôn phải dựa trên ba trụ cột chính là: Khoa học, nghệ thuật và công nghệ. Công nghệ là yếu tố cần thiết tạo nên xương sống cho các hoạt động bảo tàng. Tuy nhiên, công nghệ chỉ có thể phát huy hiệu quả mang đến những trải nghiệm độc đáo qua các tính năng hiện đại trên nền một nội dung trưng bày phong phú với cách kể chuyện sáng tạo. Do đó, yêu cầu hài hòa giữa công nghệ và nội dung là cần thiết, tránh tình trạng một số bảo tàng hiện nay đang đầu tư ứng dụng công nghệ mới nhưng lại sơ sài về nội dung trưng bày.

Có thể bạn quan tâm

Quang cảnh hội thảo. (Ảnh: NGUYỄN THU TRANG)

Kết nối hạ tầng chiến lược Việt Nam-Lào-Campuchia trong bối cảnh mới

Ngày 15/9, tại Nghệ An, Viện Hàn lâm Khoa học xã hội Việt Nam (Viện Hàn lâm - VASS) phối hợp Viện Hàn lâm Khoa học Kinh tế và Xã hội Quốc gia Lào (LASES), Viện Hàn lâm Hoàng gia Campuchia (RAC) tổ chức hội thảo thường niên lần thứ 13 với chủ đề “Kết nối hạ tầng chiến lược Việt Nam-Lào-Campuchia trong bối cảnh mới”.

Công tác gỡ điểm nghẽn về chuyển đổi số được các ban ngành, địa phương tại tỉnh Cà Mau thực hiện quyết liệt. (Ảnh: HỮU TÙNG)

Bài 2: Dồn nguồn lực gỡ “điểm nghẽn” chuyển đổi số

100 ngày xử lý điểm nghẽn chuyển đổi số được triển khai với yêu cầu không chỉ “làm cho xong”, mà phải xác định đúng điểm nghẽn, tập trung xử lý để tạo chuyển biến. Với 50 nhiệm vụ được triển khai trên phạm vi toàn quốc, khối lượng lớn, thời gian ngắn, đòi hỏi chúng ta phải có những cách làm quyết liệt, đồng bộ.

Hình ảnh bà con dân tộc thiểu số xã Sìn Hồ, tỉnh Lai Châu livestream bán nông sản trên nền tảng công nghệ số.

Thay đổi tư duy để thu hẹp khoảng cách số

Hệ thống chính sách của Đảng và Nhà nước ta thời gian qua chú trọng đặc biệt vào công tác chuyển đổi số cho đồng bào các dân tộc thiểu số, tuy nhiên ở những cộng đồng chịu nhiều hạn chế về địa lý, kinh tế, giáo dục và ngôn ngữ đang bộc lộ nguy cơ gia tăng bất bình đẳng số. 

Giáo sư, Tiến sĩ Trần Hồng Thái, Ủy viên Trung ương Đảng, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam trao tặng kỷ niệm chương vinh danh các nhà lãnh đạo, các nhà khoa học xuất sắc của JINR. (Ảnh: XUÂN KỲ)

Kỷ niệm 70 năm Việt Nam là thành viên chính thức Viện Liên hiệp nghiên cứu hạt nhân (JINR)

Ngày 15/9, tại Hà Nội, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam tổ chức Lễ kỷ niệm 70 năm Việt Nam là thành viên chính thức tham gia Viện Liên hiệp nghiên cứu hạt nhân (1956-2026); đồng thời tổ chức Hội thảo khoa học quốc tế về những thành tựu đạt được và định hướng hợp tác trong bối cảnh mới. 

Một góc Thành phố Hồ Chí Minh. (Ảnh: QUỐC THANH)

Khoa học, công nghệ mở đường cho mô hình tăng trưởng mới

Trong bối cảnh Cách mạng công nghiệp 4.0 diễn ra mạnh mẽ, Thành phố Hồ Chí Minh không thể tiếp tục phát triển theo phương thức truyền thống, mà phải chủ động đổi mới, nâng cao năng lực cạnh tranh, phát triển bền vững. Trong đó, khoa học, công nghệ phải trở thành động lực quan trọng, góp phần hình thành mô hình tăng trưởng mới.

Sea x OpenAI Codex Hackathon sẽ diễn ra tại Việt Nam vào ngày 31/10.

Việt Nam trở thành điểm đến tiếp theo của chuỗi hackathon AI khu vực

Một sân chơi công nghệ mới dành cho lập trình viên, sinh viên và các nhóm phát triển sản phẩm AI sẽ diễn ra tại Thành phố Hồ Chí Minh cuối tháng 10, với trọng tâm là biến các công cụ trí tuệ nhân tạo thế hệ mới thành những giải pháp có khả năng ứng dụng vào nhu cầu thực tế của doanh nghiệp và cộng đồng.

Bà Monica Juma, Giám đốc Văn phòng Liên hợp quốc tại Vienna, phát biểu tại Hội nghị toàn thể lần thứ 70 của IAEA ở Vienna, Áo, ngày 14/9/2026. (Ảnh: Tân Hoa Xã)

IAEA lo ngại về nguy cơ phổ biến vũ khí hạt nhân gia tăng

Ngày 14/9, Hội nghị toàn thể lần thứ 70 của Cơ quan năng lượng nguyên tử quốc tế (IAEA) đã khai mạc tại Vienna (Áo). Tại đó, IAEA đưa ra lời kêu gọi tăng cường hợp tác đa phương và thúc đẩy nỗ lực duy trì cơ chế chống phổ biến vũ khí hạt nhân toàn cầu trong bối cảnh căng thẳng địa chính trị gia tăng.

Người dân làm thủ tục tại Trung tâm phục vụ hành chính công phường Ngũ Hành Sơn, thành phố Đà Nẵng. (Ảnh: CÔNG VINH)

Quyết liệt tạo chuyển biến trong chuyển đổi số

Chuyển đổi số đang bước vào giai đoạn chứng minh hiệu quả bằng thay đổi cụ thể trong quản trị và đời sống. Trong 100 ngày gỡ điểm nghẽn, từ kết nối, chia sẻ dữ liệu, đơn giản hóa thủ tục hành chính đến tổ chức thực hiện, yêu cầu đặt ra là phải gỡ “rào cản” để chính quyền phục vụ người dân nhanh, hiệu quả và minh bạch hơn. 

Mô hình “Tammi OA - Chính quyền số phường Ngô Quyền” ra mắt cuối tháng 8/2026. (Ảnh: Tuấn Phong)

Một cách làm mới để chính quyền số thực sự gần dân

Trong bối cảnh nhiều địa phương trên cả nước còn đang loay hoay tìm cách thu hút người dân theo dõi và tương tác với các kênh truyền thông của chính quyền, thì kênh truyền thông số của Ủy ban nhân dân phường Ngô Quyền (thành phố Hải Phòng) đã ghi nhận những tín hiệu rất khả quan.

Viettel triển khai đồng bộ nhiều phương án hỗ trợ trước, trong và sau thời điểm tắt sóng 2G cho khách hàng. (Ảnh: Viettel)

Viettel chính thức tắt sóng 2G

Ngày 15/9, Tập đoàn Công nghiệp-Viễn thông Quân đội (Viettel) chính thức dừng phát sóng mạng 2G trên toàn quốc theo lộ trình của Bộ Khoa học và Công nghệ, khép lại hành trình hơn hai thập kỷ công nghệ di động thế hệ thứ hai đồng hành cùng người dân Việt Nam.

Sáng 10/9 giờ địa phương (chiều cùng ngày, giờ Hà Nội), tại Thủ đô Paris (Cộng hòa Pháp), Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm dự và phát biểu tại Phiên chính thức Hội nghị Thượng đỉnh Không gian vũ trụ. (Ảnh: TTXVN)

Doanh nghiệp Việt biến hợp tác quốc tế thành năng lực công nghệ

Hợp tác quốc tế về khoa học-công nghệ đang đặt trước một yêu cầu không chỉ mở rộng kết nối hay tiếp nhận tri thức, mà phải góp phần hình thành năng lực nghiên cứu, tạo sản phẩm và nâng cao khả năng làm chủ. Với doanh nghiệp, điều đó đồng nghĩa sau mỗi quan hệ hợp tác phải có thêm những năng lực tiếp tục phát triển trong nước.

Phó Thủ tướng Phạm Thị Thanh Trà kiểm tra về thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm tại Trung tâm Giám định ADN. (Ảnh: TRẦN HẢI)

Giám định ADN xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được thực hiện khẩn trương, nghiêm túc

Ngày 14/9, tại Hà Nội, Bí thư Trung ương Đảng, Phó Thủ tướng Chính phủ Phạm Thị Thanh Trà, Trưởng Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ có buổi kiểm tra về thực hiện Chiến dịch 500 ngày đêm tại Trung tâm Giám định ADN, Viện Sinh học, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Quang cảnh hội thảo. (Ảnh: BÁ DŨNG)

Ứng dụng khoa học công nghệ vào thực tiễn sản xuất vùng Đồng bằng sông Cửu Long

Sáng 14/9, tại tỉnh Vĩnh Long, Cục Đổi mới sáng tạo phối hợp Sở Khoa học và Công nghệ tỉnh Vĩnh Long tổ chức Hội thảo khoa học “Đề xuất giải pháp thực thi cơ chế, chính sách pháp luật về khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo nhằm đưa nhanh kết quả nghiên cứu, tiến bộ khoa học kỹ thuật vào thực tiễn sản xuất và đời sống”.

Các đại biểu trao đổi tại Hội thảo “Mạng xã hội và sức khỏe tâm thần của trẻ em, thanh thiếu niên: Một vấn đề cần hành động”. (Ảnh: NAM CAO)

Xây dựng môi trường số an toàn, lành mạnh

Mạng xã hội đang dần trở thành một phần không thể thiếu trong đời sống xã hội, giúp mọi người, nhất là các bạn trẻ mở ra những cơ hội học tập, kết nối, sáng tạo và thể hiện bản thân. Nhưng nó cũng đang đem lại những rủi ro, kể cả đối với sức khỏe tâm thần nếu quá lạm dụng, lệ thuộc nó.