Từng bước hoàn thiện diện mạo Điện Kính Thiên

Năm 2025, các nhà khoa học đã có phát hiện khảo cổ học thuộc diện quan trọng nhất về di sản Hoàng thành Thăng Long. Đó là xác định được mặt bằng kiến trúc; quy mô, kích thước từng gian, diện tích chính xác của Điện Kính Thiên - công trình trung tâm của Hoàng thành Thăng Long.

Các nhà khoa học thảo luận về phát hiện khảo cổ tại Hoàng thành Thăng Long năm 2025.
Các nhà khoa học thảo luận về phát hiện khảo cổ tại Hoàng thành Thăng Long năm 2025.

Đây là tiền đề quan trọng để phục dựng Điện Kính Thiên - một khâu đặc biệt quan trọng trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị Di sản Văn hóa thế giới Hoàng thành Thăng Long.

Đứng bên những hố khảo cổ nền Điện Kính Thiên tại Di sản Hoàng thành Thăng Long (phường Ba Đình, Hà Nội), Phó Giáo sư Tống Trung Tín, Chủ nhiệm công trường khai quật khảo cổ khẳng định: Bao năm qua, chúng ta đặt ra những giả thuyết về kích thước, quy mô Điện Kính Thiên, nhưng với đợt khai quật khảo cổ học năm 2025, lần đầu tiên trong lịch sử, chúng ta đã làm rõ mặt bằng kiến trúc nền điện; quy mô, kích thước tổng thể của tòa điện, kích thước của từng gian. Kiến trúc cổ Việt Nam dùng hệ thống chịu lực bằng các cột gỗ, phía chân cột có đá tảng kê, gia cố bằng các trụ móng.

Các nhà khoa học đã xác định được những trụ móng khổng lồ, với mặt cắt ngang có tiết diện là khoảng 3m x 6m. Trụ móng lớn nhất có độ sâu khoảng 4m, được gia cố kỹ càng bằng 81 lớp xen kẽ giữa đất và gạch, ngói… vụn được đầm chặt. Các nhà khoa học khẳng định, đây chính là trụ móng vĩ đại nhất trong lịch sử kiến trúc cổ Việt Nam. Kích thước này gián tiếp cho thấy quy mô kỳ vĩ của cung điện bên trên, dù nay không còn tồn tại.

Về quy mô của Điện Kính Thiên thời Lê, kết hợp các cuộc khai quật khảo cổ qua các năm 2011, 2023, các nhà khoa học xác định được có 15 trụ móng kép, 15 trụ móng đơn, tương đương 45 trụ móng đơn. Khoảng cách giữa các trụ móng cho chúng ta biết chính xác số gian, kích thước từng gian của cung điện. Trong đó, gian chính giữa, nơi đặt ngai vàng có chiều rộng là 6,9m.

Trong kiến trúc gỗ, quy mô gian nhà như vậy là rất lớn, rất hiếm gặp. Các gian nhỏ dần về hai bên, với gian bên cạnh có kích thước là 3,3m với tổng số 9 gian. Tổng diện tích của Điện Kính Thiên là 1.500m2, nằm trên nền điện có diện tích khoảng 3.000m2. Đây là cung điện có quy mô khổng lồ so với các nước trong khu vực.

Cũng trong đợt khai quật khảo cổ năm 2025, lần đầu tiên xuất hiện một hố khai quật có đủ tất cả các địa tầng văn hóa với chiều sâu hơn 6m. Sâu nhất là thời kỳ Đại La (tiền Thăng Long), tiếp đó đến thời Lý, Trần, Lê sơ, Lê Trung hưng, thời Nguyễn và thời cận hiện đại. Trước đây, chúng ta đều biết các lớp hiện vật chồng xếp lên nhau, nhưng chưa một lần xuất hiện một hố khai quật có đầy đủ các lớp văn hóa như thế. Điều này càng củng cố thêm giả thiết Điện Kính Thiên được xây dựng tiếp trên nền Điện Càn Nguyên, Điện Thiên An - nơi thiết triều dưới hai triều đại Lý và Trần.

Điện Kính Thiên đã bị nhà Nguyễn phá đi và xây dựng Điện Long Thiên với quy mô nhỏ hẹp hơn trên nền điện cũ. Sau khi chiếm thành Hà Nội, người Pháp lại phá Điện Long Thiên và cho xây trụ sở pháo binh trên nền Điện Long Thiên.

Sở dĩ đợt khai quật khảo cổ năm 2025 “tiết lộ” những bí ẩn trong lòng đất về Điện Kính Thiên là bởi năm 2025, UNESCO đã đồng ý cho hạ giải Nhà pháo binh để phục vụ khai quật toàn bộ phần bên dưới của tòa nhà - điều trước đây chưa thể thực hiện.

Những kết quả khai quật đã vượt qua kỳ vọng của các nhà khoa học. Không những xác định được rõ mặt bằng của Điện Kính Thiên, mà mặt bằng của Điện Long Thiên cũng được làm rõ, với quy mô 9 gian, diện tích 580m2, trùng khớp với quy mô mặt bằng của Nhà pháo binh do người Pháp xây dựng.

Đối với các nghiên cứu về Điện Kính Thiên, ngoài phần nền móng, quy mô, kích thước, nhiều phần việc khác đã từng bước được làm sáng tỏ, nhưng vẫn cần thêm các nghiên cứu khác.

Tiến sĩ Bùi Minh Trí (Viện Nghiên cứu Kinh thành) cho biết, kinh nghiệm một số nước phục dựng trên cơ sở đưa ra 5 tiêu chí: Tên gọi, vị trí, bằng chứng vật chất và sử học, hình dáng, quy mô của công trình. Hiện nay chúng ta đã có nhiều dữ liệu khoa học về Điện Kính Thiên, nhưng vẫn cần tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu kết hợp nghiên cứu liên ngành, nghiên cứu lịch sử kiến trúc và khai quật mở rộng chung quanh nền Điện Kính Thiên để làm rõ hơn một số giả thuyết.

Trong khi đó, Giáo sư Hoàng Đạo Kính nhấn mạnh: Phục dựng là vô cùng cần thiết, song, cách hay nhất là phục dựng kết hợp bảo tồn, nhất là bảo tồn hố khai quật có trụ móng khổng lồ dưới nền Điện Kính Thiên. Về kỹ thuật hiện nay, điều này là khả thi.

Có thể bạn quan tâm

Trình diễn thơ được những người lính thể hiện đầy sâu sắc và xúc động.

Thơ ca bồi đắp tâm hồn người lính

Môi trường quân ngũ đòi hỏi bản lĩnh, kỷ luật và tinh thần sẵn sàng nhận mọi nhiệm vụ. Nhưng cũng chính từ đây, những trang sách, vần thơ đã âm thầm bồi đắp tâm hồn người lính. Trung úy Trần Việt Hoàng là một trong những gương mặt tiêu biểu của lớp cán bộ trẻ Quân khu 7 đang nuôi dưỡng tình yêu văn chương từ thực tiễn quân ngũ.

Chương trình “Hòa nhạc ánh sáng-Chào năm mới” do Báo Nhân Dân phối hợp cùng Ủy ban nhân dân TP Hà Nội tổ chức tại Quảng trường Cách mạng Tháng Tám. (Ảnh: THẾ ĐẠI)

Gắn kết cộng đồng bằng tình yêu âm nhạc

Những năm gần đây, nhiều mô hình hợp xướng cộng đồng xuất hiện và phát triển mạnh mẽ, thu hút sự tham gia của nhiều người ở các độ tuổi, nghề nghiệp và hoàn cảnh khác nhau. Sự phát triển này góp phần mở rộng cơ hội tiếp cận nghệ thuật cho mọi người, đồng thời tạo nên những cộng đồng gắn kết, lan tỏa giá trị nhân văn.

Hình ảnh trên bưu thiếp được lan tỏa tới người lao động.

Tác phẩm văn học nghệ thuật được số hóa chuyển tải đến với người lao động

Sau chuyến thực tế dọc tuyến đường sắt miền trung, nhiều tác phẩm văn học nghệ thuật được sáng tác từ đời sống người lao động đã được số hóa, trở thành những món quà tinh thần ý nghĩa. Qua những tấm bưu thiếp gắn mã QR, người lao động có thể dễ dàng thưởng thức, gặp lại hình ảnh chính mình hoặc lan tỏa tới gia đình, xã hội.

Nghệ sĩ Trang Công Vinh (bên trái) cùng học viên.

Âm nhạc đồng hành cùng tác phẩm thiếu nhi "Dế Mèn"

Lấy cảm hứng từ tác phẩm nổi tiếng "Dế Mèn phiêu lưu ký" của nhà văn Tô Hoài, chuỗi chương trình hè "Cùng bước chân Dế Mèn - Âm nhạc" mang đến trải nghiệm giáo dục nghệ thuật đặc biệt tại không gian lưu niệm nhà văn tại Hà Nội. Sự kiện góp phần lan tỏa nghệ thuật, thúc đẩy văn hóa đọc và giá trị nhân văn tới thế hệ trẻ.

"Những ngày thảnh thơi" mang đến cảm giác thong dong trong nhịp sống vội vàng.

Cảm nhận “Những ngày thảnh thơi” của họa sĩ Trần Nguyên Dũng

Đến với thế giới tranh của cố họa sĩ Trần Nguyên Dũng (5/3/1942-2/6/2023), người xem sẽ được chiêm nghiệm một thực hành hội họa đa dạng về chất liệu, từ sơn mài, sơn dầu, bột màu, lụa, giấy dó đến các hình thức tổng hợp, mở ra những khoảng liên tưởng thú vị để người xem tự kết nối với trải nghiệm cá nhân.

Nhà thơ Mỹ Bruce Weigl (giữa) tại buổi ra mắt sách và triển lãm tranh.

Tình yêu Việt Nam qua "Sự mê đắm của Hồ Gươm"

Ngày 2/6, tại Nhà xuất bản Hội Nhà văn, nhà thơ Mỹ Bruce Weigl ra mắt tập thơ "Sự mê đắm của Hồ Gươm" (The Ecstasy of Ho Guom), do nhà thơ, dịch giả Trần Lê Khánh chuyển ngữ. Dịp này, triển lãm tranh cùng tên của nhà thơ cũng được khai mạc.

Các đại biểu tham quan Triển lãm “Những tấm gương bình dị mà cao quý”.

Vinh danh 136 tấm gương bình dị mà cao quý trong học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh

Ngày 2/6, Vụ Lý luận chính trị (Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương) phối hợp Bảo tàng Hồ Chí Minh (Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch) tổ chức khai mạc Triển lãm “Những tấm gương bình dị mà cao quý” với gần 200 tài liệu, bài viết, hiện vật về 136 cá nhân, tập thể tiêu biểu.

Nghệ nhân Đàng Thị Mỹ Trâm (thôn Bàu Trúc, xã Ninh Phước, tỉnh Khánh Hòa), bên những sản phẩm chạm bạc thủ công truyền thống của đồng bào Chăm. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Giữ lửa nghề chạm bạc ở làng Chăm

Giữa làng Chăm Bàu Trúc nổi tiếng với nghề gốm thủ công truyền thống, có một gia đình lặng lẽ giữ gìn nghề chạm bạc qua ba thế hệ. Không ồn ào như những lò gốm đỏ lửa ngày đêm, nghề chạm bạc nơi đây vẫn bền bỉ góp phần bảo tồn bản sắc văn hóa, tín ngưỡng của đồng bào Chăm và đem lại thu nhập ổn định.

Toàn cảnh Hội thảo khoa học quốc tế: “Từ Đường cách mệnh năm 1927 đến kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc”. (Ảnh: Ban tổ chức)

Từ “Đường cách mệnh” năm 1927 đến kỷ nguyên phát triển mới của dân tộc

Trong hệ thống di sản tư tưởng Hồ Chí Minh, tác phẩm “Đường cách mệnh” của Nguyễn Ái Quốc ra đời năm 1927 có ý nghĩa đặc biệt quan trọng. Những chỉ dẫn của Người trong tác phẩm không chỉ có giá trị lịch sử to lớn mà còn tiếp tục mang ý nghĩa thời sự sâu sắc trong sự nghiệp xây dựng và phát triển đất nước hôm nay.

Bộ phim có sự tham gia của nhạc sĩ Nguyễn Văn Chung.

Bộ phim về showbiz Việt và thông điệp “Tình yêu bao giờ cũng phải đẹp”

Vượt lên trên những góc khuất của thế giới showbiz hào nhoáng hay lớp vỏ kinh dị, giả tưởng, bộ phim “Ốc mượn hồn", đạo diễn Đinh Tuấn Vũ đã viết nên một bài ca đầy xúc cảm về tình yêu. Ở đó, dẫu có sai lầm, ghen tuông hay khổ đau thì tình yêu cuối cùng vẫn hiện lên lung linh, hướng thiện và đầy tính nhân văn.

Họa sĩ Phan Thị Ngọc Mỹ giới thiệu về không gian bảo tàng mỹ thuật mang tên mình.

Nơi lưu giữ một phần di sản mỹ thuật Việt

Bảo tàng Mỹ thuật Họa sĩ Phan Thị Ngọc Mỹ (gọi tắt là Bảo tàng Phan Thị Ngọc Mỹ) - điểm hẹn nghệ thuật đặc biệt được lập nên bằng tình yêu và niềm mong mỏi được gìn giữ văn hóa Việt Nam.

Chương trình nghệ thuật tại Lễ hội đường phố cố đô Hoa Lư, tỉnh Ninh Bình. (Ảnh: ĐĂNG KHOA)

Phát triển văn hóa trong kỷ nguyên số

Sự bùng nổ của hàng loạt concert âm nhạc, chương trình giải trí và sản phẩm sáng tạo trên nền tảng số thời gian gần đây cho thấy nhu cầu hưởng thụ và tương tác văn hóa của công chúng đang thay đổi mạnh mẽ.