Từng bước hoàn thiện diện mạo Điện Kính Thiên

Năm 2025, các nhà khoa học đã có phát hiện khảo cổ học thuộc diện quan trọng nhất về di sản Hoàng thành Thăng Long. Đó là xác định được mặt bằng kiến trúc; quy mô, kích thước từng gian, diện tích chính xác của Điện Kính Thiên - công trình trung tâm của Hoàng thành Thăng Long.

Các nhà khoa học thảo luận về phát hiện khảo cổ tại Hoàng thành Thăng Long năm 2025.
Các nhà khoa học thảo luận về phát hiện khảo cổ tại Hoàng thành Thăng Long năm 2025.

Đây là tiền đề quan trọng để phục dựng Điện Kính Thiên - một khâu đặc biệt quan trọng trong công tác bảo tồn, phát huy giá trị Di sản Văn hóa thế giới Hoàng thành Thăng Long.

Đứng bên những hố khảo cổ nền Điện Kính Thiên tại Di sản Hoàng thành Thăng Long (phường Ba Đình, Hà Nội), Phó Giáo sư Tống Trung Tín, Chủ nhiệm công trường khai quật khảo cổ khẳng định: Bao năm qua, chúng ta đặt ra những giả thuyết về kích thước, quy mô Điện Kính Thiên, nhưng với đợt khai quật khảo cổ học năm 2025, lần đầu tiên trong lịch sử, chúng ta đã làm rõ mặt bằng kiến trúc nền điện; quy mô, kích thước tổng thể của tòa điện, kích thước của từng gian. Kiến trúc cổ Việt Nam dùng hệ thống chịu lực bằng các cột gỗ, phía chân cột có đá tảng kê, gia cố bằng các trụ móng.

Các nhà khoa học đã xác định được những trụ móng khổng lồ, với mặt cắt ngang có tiết diện là khoảng 3m x 6m. Trụ móng lớn nhất có độ sâu khoảng 4m, được gia cố kỹ càng bằng 81 lớp xen kẽ giữa đất và gạch, ngói… vụn được đầm chặt. Các nhà khoa học khẳng định, đây chính là trụ móng vĩ đại nhất trong lịch sử kiến trúc cổ Việt Nam. Kích thước này gián tiếp cho thấy quy mô kỳ vĩ của cung điện bên trên, dù nay không còn tồn tại.

Về quy mô của Điện Kính Thiên thời Lê, kết hợp các cuộc khai quật khảo cổ qua các năm 2011, 2023, các nhà khoa học xác định được có 15 trụ móng kép, 15 trụ móng đơn, tương đương 45 trụ móng đơn. Khoảng cách giữa các trụ móng cho chúng ta biết chính xác số gian, kích thước từng gian của cung điện. Trong đó, gian chính giữa, nơi đặt ngai vàng có chiều rộng là 6,9m.

Trong kiến trúc gỗ, quy mô gian nhà như vậy là rất lớn, rất hiếm gặp. Các gian nhỏ dần về hai bên, với gian bên cạnh có kích thước là 3,3m với tổng số 9 gian. Tổng diện tích của Điện Kính Thiên là 1.500m2, nằm trên nền điện có diện tích khoảng 3.000m2. Đây là cung điện có quy mô khổng lồ so với các nước trong khu vực.

Cũng trong đợt khai quật khảo cổ năm 2025, lần đầu tiên xuất hiện một hố khai quật có đủ tất cả các địa tầng văn hóa với chiều sâu hơn 6m. Sâu nhất là thời kỳ Đại La (tiền Thăng Long), tiếp đó đến thời Lý, Trần, Lê sơ, Lê Trung hưng, thời Nguyễn và thời cận hiện đại. Trước đây, chúng ta đều biết các lớp hiện vật chồng xếp lên nhau, nhưng chưa một lần xuất hiện một hố khai quật có đầy đủ các lớp văn hóa như thế. Điều này càng củng cố thêm giả thiết Điện Kính Thiên được xây dựng tiếp trên nền Điện Càn Nguyên, Điện Thiên An - nơi thiết triều dưới hai triều đại Lý và Trần.

Điện Kính Thiên đã bị nhà Nguyễn phá đi và xây dựng Điện Long Thiên với quy mô nhỏ hẹp hơn trên nền điện cũ. Sau khi chiếm thành Hà Nội, người Pháp lại phá Điện Long Thiên và cho xây trụ sở pháo binh trên nền Điện Long Thiên.

Sở dĩ đợt khai quật khảo cổ năm 2025 “tiết lộ” những bí ẩn trong lòng đất về Điện Kính Thiên là bởi năm 2025, UNESCO đã đồng ý cho hạ giải Nhà pháo binh để phục vụ khai quật toàn bộ phần bên dưới của tòa nhà - điều trước đây chưa thể thực hiện.

Những kết quả khai quật đã vượt qua kỳ vọng của các nhà khoa học. Không những xác định được rõ mặt bằng của Điện Kính Thiên, mà mặt bằng của Điện Long Thiên cũng được làm rõ, với quy mô 9 gian, diện tích 580m2, trùng khớp với quy mô mặt bằng của Nhà pháo binh do người Pháp xây dựng.

Đối với các nghiên cứu về Điện Kính Thiên, ngoài phần nền móng, quy mô, kích thước, nhiều phần việc khác đã từng bước được làm sáng tỏ, nhưng vẫn cần thêm các nghiên cứu khác.

Tiến sĩ Bùi Minh Trí (Viện Nghiên cứu Kinh thành) cho biết, kinh nghiệm một số nước phục dựng trên cơ sở đưa ra 5 tiêu chí: Tên gọi, vị trí, bằng chứng vật chất và sử học, hình dáng, quy mô của công trình. Hiện nay chúng ta đã có nhiều dữ liệu khoa học về Điện Kính Thiên, nhưng vẫn cần tiếp tục nghiên cứu chuyên sâu kết hợp nghiên cứu liên ngành, nghiên cứu lịch sử kiến trúc và khai quật mở rộng chung quanh nền Điện Kính Thiên để làm rõ hơn một số giả thuyết.

Trong khi đó, Giáo sư Hoàng Đạo Kính nhấn mạnh: Phục dựng là vô cùng cần thiết, song, cách hay nhất là phục dựng kết hợp bảo tồn, nhất là bảo tồn hố khai quật có trụ móng khổng lồ dưới nền Điện Kính Thiên. Về kỹ thuật hiện nay, điều này là khả thi.

Có thể bạn quan tâm

Nhà báo Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng Ban Tuyên giáo Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam cùng đại diện Ban Tổ chức cuộc thi trao giải Nhất cho hai tác giả. (Ảnh: Ban Tổ chức)

Cuộc thi viết Cha và con gái lần 4: Những câu chuyện đời thường chạm tới trái tim

Mỗi bài viết về cha và con gái là một câu chuyện, chứa đựng những ký ức vui, buồn, là những khoảnh khắc giản dị mà sâu sắc. Qua từng trang viết, độc giả có thể cảm nhận rõ sự gắn bó thiêng liêng, bền chặt của tình thân - thứ tình cảm luôn âm thầm nâng đỡ con người trong suốt hành trình trưởng thành.

Các đại biểu chụp ảnh lưu niệm tại Hội nghị. (Ảnh: Ban tổ chức cung cấp)

Khai mạc Hội nghị Đối thoại châu Á-Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực

Hội nghị Đối thoại châu Á-Thái Bình Dương về di sản và tính xác thực nhằm đánh giá tính xác thực trong đề cử, đánh giá, bảo tồn, phục hồi, tái thiết, quản lý di sản, chia sẻ kinh nghiệm, cũng như thảo luận về các thách thức đặt ra trong bảo tồn, phát huy giá trị di sản khu vực châu Á-Thái Bình Dương.

Nhà sưu tập Nguyễn Phi Dũng hướng dẫn chị Nguyễn Thị Hồng thực hiện việc chụp các trang Báo Nhân Dân. (Ảnh: MẠNH HÀO)

Lưu giữ ký ức những tờ báo cũ

Nhiều tờ báo, tạp chí hiện đã lưu giữ các số phát hành dưới dạng điện tử, chủ yếu từ khoảng sau năm 2000 đến nay. Thế nhưng, với những ấn phẩm trước đó, bản giấy vẫn là định dạng gần như duy nhất, được bảo quản trong các điều kiện khác nhau và vì thế luôn đối mặt với nguy cơ xuống cấp, hư hỏng...

Ê-kíp thực hiện minishow “Nâng niu lời yêu thương”. (Ảnh: Ban tổ chức)

Nâng niu lời yêu thương bằng âm nhạc

Âm nhạc có thể tạo ra khoảng lặng để con người lắng nghe nhau và chia sẻ những điều khó nói thành lời. Với cách tiếp cận đó, ca sĩ, chỉ huy hợp xướng Hà Ny thực hiện minishow “Nâng niu lời yêu thương”, với các sáng tác xoay quanh tình cảm gia đình, sự gắn kết và những giá trị tích cực trong đời sống.

Họa sĩ Văn Đức, con trai họa sĩ Văn Giáo giới thiệu với công chúng bức tranh Bác Hồ thăm nhân dân Hà Bắc (1978). (Ảnh: LINH BẢO)

Giới thiệu "gia tài" của họa sĩ Văn Giáo tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh

Triển lãm “Văn Giáo - Đất nước mùa xuân” đang trở thành điểm nhấn trong hoạt động trưng bày tại Bảo tàng Mỹ thuật Thành phố Hồ Chí Minh. Đây là lần đầu tiên người yêu hội họa thành phố được thưởng thức khá trọn vẹn “gia tài” đồ sộ của một trong những tên tuổi lớn trong nền mỹ thuật Việt Nam.

Nguyễn Vũ Linh đoạt Á vương 4 Mister International 2026. (Ảnh: KHÁNH ĐỖ)

Nguyễn Vũ Linh đoạt Á vương 4 Mister International 2026

Trong đêm Chung kết Mister International 2026 diễn ra tối 26/9 tại Bangkok, Thái Lan quy tụ sự tranh tài của 52 thí sinh đến từ các quốc gia trên thế giới, đại diện Việt Nam Nguyễn Vũ Linh đã xuất sắc giành danh hiệu Á vương 4. Ngôi vị Nam vương Quốc tế thuộc về đại diện Mexico Andrés Briseño.

Tiếng trống trường và những bài hát thiếu nhi đi cùng năm tháng

Tiếng trống trường và những bài hát thiếu nhi đi cùng năm tháng

Những hồi trống chỉ cất lên duy nhất một lần một năm học, nhưng cũng đủ để các bố mẹ tới tham dự lễ khai giảng nước mắt rưng rưng, các cô giáo trẻ xoa cánh tay thì thầm với nhau: “Nghe tiếng trống em gai hết cả người!”… Đó cũng là cách chúng tôi níu giữ và truyền cảm xúc tới những thế hệ sau.

Triển lãm mang đến vẻ đẹp của văn hóa dân gian trong ngôn ngữ tạo hình hiện đại.

Kể chuyện di sản bằng gốm và mây tre

Lần đầu tiên, trong không gian trưng bày Fairmont Hanoi, các tác phẩm điêu khắc đương đại lấy cảm hứng từ di sản, từ văn hóa dân gian với hai chất liệu gốm và mây tre của hai nghệ sĩ Vũ Hữu Nhung và Trần Thược được giới thiệu tới đông đảo công chúng.

Các chương trình mang đậm bản sắc văn hóa luôn thu hút đông đảo người xem trên nền tảng số. (Ảnh: KHÁNH AN)

Làm chủ tri thức lịch sử, văn hóa trong không gian số

Không chỉ giới hạn việc tiếp nhận tri thức lịch sử, văn hóa và chủ quyền đất nước từ sách giáo khoa, giáo trình, tài liệu hay qua những bài giảng ở lớp học, trên giảng đường, trong thời công nghệ số, học sinh, sinh viên hằng ngày còn tiếp nhận thông tin, dữ liệu và tri thức đó... trên các nền tảng mạng xã hội.

Chất liệu văn hóa bản địa mang đến không gian, màu sắc riêng cho bộ phim. (Ảnh: Đoàn phim cung cấp)

"Trại buôn người” đưa sắc màu văn hóa bản địa lên màn ảnh rộng

Trong phim điện ảnh “Trại buôn người” vừa chính thức công chiếu toàn quốc từ ngày 25/9, giữa những trường đoạn hành động, truy đuổi và giải cứu được dàn dựng quy mô lớn, người xem còn bắt gặp những lát cắt đời sống, văn hóa vùng Tây Nam Bộ, góp phần tạo nên không gian và màu sắc riêng cho bộ phim.