Thúc đẩy năng lực AI cho Việt Nam trong kỷ nguyên kinh tế trí tuệ nhân tạo

Dự sự kiện có nhà báo Lê Quốc Minh, Ủy viên Trung ương Đảng, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân, Phó Trưởng ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương, Chủ tịch Hội Nhà báo Việt Nam, cùng đông đảo các nhà hoạch định chính sách, chuyên gia công nghệ, nhà giáo dục, nhà báo, chuyên gia y tế và đại diện nhiều tổ chức trong, ngoài nước.

Đưa AI trở thành động lực tăng trưởng nhanh, bền vững

AI Day 2026 là diễn đàn quy tụ đa dạng các chủ thể, tạo không gian trao đổi, chia sẻ kinh nghiệm và đề xuất sáng kiến ứng dụng trí tuệ nhân tạo trong các lĩnh vực chuyên môn, qua đó góp phần nâng cao năng lực AI cho lực lượng lao động và cộng đồng tại Việt Nam. Sự kiện đồng thời hướng tới kết nối mạng lưới những người quan tâm đến AI, thúc đẩy các thảo luận đa chiều về tác động và khả năng ứng dụng của công nghệ này đối với đời sống kinh tế-xã hội.

Phát biểu tại sự kiện, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Phong Điền, Phó Giám đốc Đại học Bách khoa Hà Nội nhấn mạnh: AI đang tạo ra bước chuyển mang tính nền tảng đối với giáo dục đại học trên phạm vi toàn cầu. AI không chỉ là một công nghệ mới, mà đang làm thay đổi sâu sắc cách thức tạo lập tri thức, phương thức học tập, làm việc, sáng tạo, hợp tác và kiến tạo giá trị của con người.

Nhận thức rõ yêu cầu đó, Đại học Bách khoa Hà Nội xác định AI không chỉ là một lĩnh vực đào tạo, nghiên cứu, mà còn là động lực chiến lược để thúc đẩy đổi mới toàn diện Nhà trường, từ chương trình đào tạo, phương thức dạy và học, hoạt động nghiên cứu, mô hình quản trị đến xây dựng hệ sinh thái học thuật và đổi mới sáng tạo.

Trong kỷ nguyên AI, sứ mệnh cốt lõi của đại học không thay đổi, song phương thức thực hiện cần được đổi mới mạnh mẽ, sâu sắc và có trách nhiệm hơn. Mục tiêu cao nhất của quá trình này không phải là đưa thêm công nghệ vào giảng đường, mà là nâng cao chất lượng giáo dục đại học theo hướng thiết thực, hiệu quả, lấy người học làm trung tâm; giúp người học phát triển toàn diện, thích ứng nhanh, nâng cao năng lực và hướng tới thành công bền vững.

Trên tinh thần đó, Đại học Bách khoa Hà Nội tập trung triển khai năm định hướng lớn: đổi mới chương trình đào tạo theo tiếp cận năng lực trong kỷ nguyên AI; đổi mới phương thức dạy và học theo hướng lấy người học làm trung tâm của chuyển đổi; đổi mới kiểm tra, đánh giá theo hướng phản ánh thực chất năng lực; xây dựng hệ sinh thái đại học số và môi trường học thuật đổi mới sáng tạo với AI; phát triển con người, đồng thời giữ vững các giá trị cốt lõi của giáo dục đại học.

“Với tinh thần tiên phong, trách nhiệm, sáng tạo và phụng sự, Đại học Bách khoa Hà Nội cam kết triển khai đồng bộ, nhất quán và lâu dài các giải pháp để AI thực sự trở thành động lực nâng cao chất lượng giáo dục đại học. Trọng tâm là đổi mới chương trình đào tạo gắn với ứng dụng AI theo hướng thực chất, giúp người học làm chủ công nghệ, phát huy tối đa lợi thế của AI, không chỉ thích ứng với tương lai mà còn góp phần kiến tạo tương lai”, Phó Giáo sư, Tiến sĩ Nguyễn Phong Điền cho biết.

Đồng quan điểm trên, ông Võ Xuân Hoài, Phó Giám đốc Trung tâm Đổi mới Sáng tạo quốc gia nêu rõ: Việt Nam xác định AI là một trong những lĩnh vực ưu tiên và là trụ cột chiến lược định hình mô hình tăng trưởng mới dựa trên khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, đồng thời giữ vai trò then chốt trong việc tái cấu trúc năng lực cạnh tranh quốc gia trong kỷ nguyên số.

Việt Nam đang đứng trước cơ hội mang tính bước ngoặt để phát triển và ứng dụng AI ở quy mô quốc gia, qua đó tạo ra những bứt phá về năng suất, chất lượng và năng lực cạnh tranh. Để hiện thực hóa mục tiêu này, cần xây dựng một hệ sinh thái AI mở, vận hành trên nền tảng liên kết đa chủ thể - nơi Nhà nước kiến tạo chính sách, doanh nghiệp tiên phong ứng dụng, các cơ sở nghiên cứu và giáo dục cung cấp tri thức, và cộng đồng công nghệ thúc đẩy đổi mới sáng tạo.

Các sáng kiến như AI Day 2026 góp phần cụ thể hóa các định hướng đó, thông qua kết nối hiệu quả các bên liên quan, thúc đẩy chia sẻ tri thức và hình thành các hợp tác thực chất, qua đó đưa AI trở thành động lực cho tăng trưởng nhanh và bền vững của Việt Nam.

Làm chủ công nghệ, không để công nghệ chi phối

Từ góc nhìn về ứng dụng AI trong báo chí, nhà báo Lê Quốc Minh, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân cho biết, sự chuyển biến về tư duy đã diễn ra rõ nét trong những năm gần đây. Nếu giai đoạn 2015-2017, khi các khái niệm như tin giả hay AI mới manh nha, nhiều tòa soạn còn hoài nghi, coi đây là xu hướng xa vời, thì đại dịch Covid-19 đã trở thành “cú hích” mạnh mẽ, thúc đẩy chuyển đổi số diễn ra với tốc độ chưa từng có, buộc báo chí phải nhanh chóng thích ứng.

Trên nền tảng đó, với lợi thế nhạy bén công nghệ, các cơ quan báo chí từng bước đẩy mạnh ứng dụng AI trong hoạt động nghiệp vụ. Từ những tiền đề như báo chí đa phương tiện, video 360 độ, đến nay AI đã trở thành công cụ hỗ trợ hiệu quả, giúp tự động hóa nhiều khâu như gỡ băng phỏng vấn, dịch thuật, sản xuất tin dữ liệu, phân tích hình ảnh…, qua đó nâng cao năng suất và chất lượng tác nghiệp.

Thực tiễn quốc tế cũng cho thấy, phần lớn các tòa soạn đã xác định AI là ưu tiên đầu tư hàng đầu, không chỉ gia tăng hiệu quả vận hành mà còn tạo điều kiện để nhà báo tập trung vào các tuyến bài chuyên sâu. Tuy nhiên, cùng với cơ hội, AI cũng đặt ra nhiều thách thức, đặc biệt là nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch, nội dung thiếu kiểm chứng, “rác thông tin” và các sản phẩm deepfake ngày càng tinh vi. Trong bối cảnh khối lượng nội dung do AI tạo ra gia tăng nhanh chóng, yêu cầu kiểm soát chất lượng, bảo đảm độ tin cậy của thông tin trở nên cấp thiết hơn bao giờ hết.

Từ thực tiễn đó, Báo Nhân Dân đã và đang đẩy mạnh chuyển đổi số, từng bước ứng dụng các nền tảng công nghệ hiện đại để cá nhân hóa nội dung, phân tích hành vi bạn đọc và tối ưu hiệu quả xuất bản. Đồng thời, tòa soạn chuyển từ ứng dụng AI tạo sinh sang phát triển các hệ thống AI Agent, hướng tới tự động hóa sâu hơn trong quản trị và sản xuất nội dung. Công tác đào tạo cũng được đặc biệt chú trọng, với mục tiêu mở rộng quy mô tập huấn AI cho đội ngũ nhà báo, trong đó có các chương trình chuyên sâu dành cho lãnh đạo cơ quan báo chí.

Nhấn mạnh vai trò trung tâm của con người, Tổng Biên tập Báo Nhân Dân khẳng định, AI không thay thế nhà báo mà chủ yếu thay thế các công việc mang tính lặp lại, tạo điều kiện để người làm báo tập trung vào các giá trị cốt lõi như phân tích, sáng tạo và kiểm chứng thông tin.

Việc ứng dụng công nghệ cần được kiểm soát theo nguyên tắc “con người trong vòng lặp”, bảo đảm tính chính xác, định hướng và trách nhiệm xã hội. Quan điểm xuyên suốt là làm chủ công nghệ, không để công nghệ chi phối, qua đó góp phần xây dựng nền báo chí phát triển bền vững trong kỷ nguyên số.

93% doanh nghiệp vừa và nhỏ tích hợp AI vào hoạt động

Từ góc nhìn doanh nghiệp, bà Thảo Griffiths, Giám đốc Chính sách công phụ trách thị trường Việt Nam, Lào, Campuchia và Myanmar tại Meta cho biết: Việt Nam đang nổi lên là điểm sáng với tỷ lệ ứng dụng AI ấn tượng, khi 93% doanh nghiệp vừa và nhỏ đã tích hợp AI vào hoạt động vận hành.

Tuy nhiên, theo bà, những con số này chưa phản ánh đầy đủ chiều sâu của chuyển đổi, mà giá trị thực sự của AI được thể hiện qua các ứng dụng cụ thể trong đời sống và sản xuất, từ hỗ trợ giáo viên xây dựng bài giảng, giúp doanh nghiệp nhỏ tiếp cận khách hàng, đến việc phát triển sản phẩm dựa trên dữ liệu tiếng Việt. “Thông qua các chương trình như OctoAI, Meta, chúng tôi đã góp phần nâng cao năng lực và trang bị kỹ năng AI cho hơn một nghìn giáo viên, qua đó đồng hành cùng Việt Nam trong quá trình thúc đẩy phát triển và ứng dụng trí tuệ nhân tạo”, bà Thảo Griffiths cho biết.

Theo ông John W. McIntyre, Đại biện lâm thời Phái đoàn Ngoại giao Hoa Kỳ tại Việt Nam, đầu tư cho giáo viên chính là đầu tư cho tương lai, bởi khi được trang bị công cụ và tri thức tiên tiến, các nhà giáo dục sẽ lan tỏa tác động tích cực tới học sinh và cộng đồng, qua đó góp phần bồi đắp thế hệ những nhà đổi mới sáng tạo và lãnh đạo trong tương lai. Việc khởi động dự án “Superteachers with AI” (Siêu giáo viên cùng AI) là một bước đi thiết thực nhằm nâng cao năng lực cho đội ngũ giáo viên Việt Nam trong bối cảnh chuyển đổi số.

Dự án dự kiến trang bị kỹ năng AI cho 50.000 giáo viên thông qua các khóa học trực tuyến kết hợp hội thảo thực hành tại hệ thống Không gian Hoa Kỳ (American Spaces) trên toàn quốc, đồng thời thúc đẩy hình thành mạng lưới chuyên môn rộng khắp.

Song hành với các sáng kiến phát triển kỹ năng, chương trình cũng giới thiệu nhiều ứng dụng thực tiễn của trí tuệ nhân tạo trong các lĩnh vực kinh tế-xã hội như truyền thông, thể thao, y tế, doanh nghiệp và dịch vụ. Các phiên tham luận, thảo luận chuyên đề tập trung làm rõ cách thức mà các tổ chức, doanh nghiệp đang triển khai AI trong thực tế, đồng thời nhận diện những cơ hội và thách thức khi công nghệ này ngày càng trở thành một phần không thể tách rời của hoạt động học tập, làm việc và quản trị.

Từ góc nhìn của đơn vị triển khai, ông Trần Việt Hùng, nhà sáng lập kiêm CEO STEAM for Vietnam và AI for Vietnam cho rằng, AI không còn là câu chuyện của tương lai, mà đang định hình sâu sắc hiện tại. Theo ông, vấn đề đặt ra là Việt Nam sẽ tham gia vào làn sóng này với vai trò nào, người sử dụng hay người dẫn dắt?

Trên tinh thần đó, STEAM for Vietnam tập trung mở rộng năng lực AI cho cộng đồng, từ giáo viên, sinh viên đến người lao động ở nhiều lĩnh vực; đồng thời, thông qua các dự án như ViGen, AI for Vietnam đang góp phần xây dựng hệ sinh thái dữ liệu và công cụ đánh giá AI phù hợp với tiếng Việt.

Ông bày tỏ tin tưởng rằng, với nền tảng và năng lực được củng cố, Việt Nam hoàn toàn có thể chủ động tham gia và đóng góp vào sự phát triển của kỷ nguyên trí tuệ nhân tạo.

Bên cạnh các thảo luận về năng lực AI, AI Day 2026 cũng mang đến những góc nhìn thực tiễn về cách trí tuệ nhân tạo đang được ứng dụng trong nhiều lĩnh vực của đời sống và nền kinh tế.

AI Day 2026 là một phần trong nỗ lực rộng lớn hơn nhằm thúc đẩy AI literacy tại Việt Nam, giúp nhiều người hơn có cơ hội tiếp cận và hiểu đúng về AI, không chỉ như một công nghệ, mà như một công cụ có thể nâng cao hiệu quả công việc, mở rộng cơ hội học tập và thúc đẩy đổi mới sáng tạo. Các sáng kiến được giới thiệu tại sự kiện, từ các chương trình nâng cao năng lực AI cho giáo viên và người lao động đến hạ tầng đánh giá AI tiếng Việt như ViGen, đều hướng tới mục tiêu chung: xây dựng một hệ sinh thái AI mà người Việt Nam không chỉ sử dụng mà còn chủ động đóng góp và định hình.

Sự kiện “AI Day 2026: Thúc đẩy năng lực AI cho Việt Nam trong kỷ nguyên kinh tế trí tuệ nhân tạo” nhận được sự tài trợ và đồng hành từ Meta, AI4LIFE và ZTO Labs, cùng sự hỗ trợ truyền thông từ Hiệp hội Internet Việt Nam (VIA).

Thông qua AI Day 2026, các nhà tổ chức kỳ vọng sẽ thúc đẩy những cuộc đối thoại thiết thực về cách con người và AI có thể cùng phát triển, góp phần xây dựng một lực lượng lao động sẵn sàng cho tương lai và một Việt Nam đổi mới sáng tạo hơn.