Tri ân người mở cõi

Ngôi trường tiểu học Ái Tử, từ năm học 2025-2026, được mang một tên gọi mới khiến nhiều người cảm thấy ấm lòng: Trường tiểu học Nguyễn Hoàng, thuộc xã Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị.

Một tiết mục trong chương trình chính luận nghệ thuật “Theo dấu chân người mở cõi”.
Một tiết mục trong chương trình chính luận nghệ thuật “Theo dấu chân người mở cõi”.

Đây là hành động tri ân ý nghĩa nhân Kỷ niệm 500 năm Ngày sinh chúa Nguyễn Hoàng (28/8/1525- 28/8/2025), người có công lao to lớn, mở đầu hành trình đưa lãnh thổ Việt Nam thêm rộng lớn như hôm nay, bắt đầu từ vùng đất Ái Tử.

Cô giáo Bùi Thị Hương Lam, Hiệu trưởng Trường tiểu học Nguyễn Hoàng cho biết, mới đây, vào ngày khai giảng, nhà trường đã khắc họa lại lịch sử của dân tộc Việt Nam thế kỷ 16 để học sinh hiểu sâu sắc hơn nguồn cội tên gọi Nguyễn Hoàng mà nhà trường vinh dự được mang tên. Trường hiện có hơn 700 học sinh từ lớp 1 đến lớp 5 đang theo học.

Theo sử sách ghi lại, mùa đông năm Mậu Ngọ 1558, Vua Lê Anh Tông cử Đoan Quận công Nguyễn Hoàng vào trấn thủ đất Thuận Hóa. Ông cùng Thái sư Nguyễn Ư Dĩ và hơn 1.000 binh lính giong buồm từ Thanh Hóa vào Thuận Hóa, đặt chân lên vùng đất Ái Tử bắt đầu xây dựng cơ đồ, nay là hai xã Ái Tử và Triệu Phong.

Trong thử thách cam go, nhờ tài đức và trí lực, Đoan Quận công Nguyễn Hoàng đã xây dựng được quân đội, tổ chức hệ thống phòng thủ, phát triển xã hội, mở mang bờ cõi về phía nam, biến Thuận Hóa từ vùng đất nghèo khó, trở thành trù phú, là đô hội lớn không chỉ ở đàng Trong; Ái Tử và Thuận Hóa còn là trọng điểm trên con đường thương mại đông tây thời bấy giờ.

Nhân dân xưng tụng ông là chúa Tiên với niềm tôn kính về một đấng minh quân thông tuệ, luôn cứu giúp dân chúng như các vị Tiên Phật trong thần thoại. Người dân tỉnh Quảng Trị (cũ), cho đến hôm nay, vẫn thường gọi Nguyễn Hoàng là chúa Tiên.

Việc tri ân chúa Nguyễn Hoàng được tỉnh Quảng Trị triển khai thực hiện từ hàng chục năm trước. Tại Đông Hà, con đường mang tên Nguyễn Hoàng nằm trên địa bàn phường Nam Đông Hà, nối từ Quốc lộ 1 chạy về gần đến xã Triệu Độ, có chiều rộng hơn 10m, dài khoảng 3 km, kết nối trung tâm Đông Hà và vùng trọng điểm Triệu Phong.

Tại huyện Triệu Phong (cũ) cũng có con đường mang tên Nguyễn Hoàng đi qua trung tâm thị trấn Ái Tử, trên con đường này có nhiều trường học, đơn vị, cơ quan hoạt động.

Năm 2013, nhân tưởng niệm 400 năm Ngày chúa Nguyễn Hoàng từ trần, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam và Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học “Quảng Trị - đất dựng nghiệp của chúa Nguyễn”.

Kỷ yếu hội thảo được Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Phan Huy Lê và Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Bang đồng chủ biên có tên gọi “Nguyễn Hoàng - Người mở cõi” được Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật ấn hành đón nhận nhiều khen ngợi của các nhà nghiên cứu và nhân dân.

Năm 2024, Hội thảo khoa học “Hệ thống di tích chúa Nguyễn tại huyện Triệu Phong- Những giá trị lịch sử, văn hóa và định hướng bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị di sản” được Ủy ban nhân dân huyện Triệu Phong phối hợp Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị tổ chức thành công nhiều mặt.

Cả hai hội thảo này đều khẳng định những giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học quan trọng, cũng như tầm vóc, vai trò, vị trí của các địa điểm liên quan dinh chúa Nguyễn trên đất Triệu Phong đối với sự nghiệp của các chúa Nguyễn ở đàng Trong.

Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cho biết: “Chúa Nguyễn Hoàng đã đặt nền móng cho việc phát triển vùng đất phía nam và cả vương triều Nguyễn, tăng tốc mở rộng lãnh thổ về phương nam, bắt đầu từ Ái Tử của Quảng Trị. Đóng góp của chúa Nguyễn Hoàng trong tiến trình lịch sử phát triển của dân tộc Việt Nam là vô cùng to lớn”.

Chúa đã đặt nền móng thực thi chủ quyền biển đảo Hoàng Sa, cù lao Chàm, Lý Sơn; tiên phong mở cảng Cửa Việt giao thương với Nhật Bản; thông qua cửa khẩu Lao Bảo để buôn bán với Lào cùng các cộng đồng dân tộc phía tây qua chợ phiên Cam Lộ.

Tiêu biểu, chúa thu dụng vũ khí, quân dụng của tàu phương Tây bị đắm tại quần đảo Hoàng Sa về trang bị tại Dinh Cát để các vị chúa kế vị có đủ tiềm lực quân sự bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Triệu Phong Ðặng Sỹ Dũng cho biết, Quảng Trị từng vinh dự là trung tâm của xứ đàng Trong suốt 68 năm (1558-1626). Năm 1613, chúa Nguyễn Hoàng qua đời, chúa Nguyễn Phúc Nguyên kế vị. Đến năm 1626, chúa chuyển dinh phủ vào vùng Phước Yên, nay thuộc thành phố Huế.

Trong 68 năm đóng đô ở đất Triệu Phong, các dinh phủ của chúa Nguyễn từ dinh Ái Tử, Trà Bát đến dinh Cát có ý nghĩa lớn trong tiến trình phát triển của dân tộc Việt Nam. Vì ý nghĩa to lớn nêu trên, năm 2018, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích lịch sử quốc gia các địa điểm liên quan đến dinh chúa Nguyễn trên đất Triệu Phong, thuộc loại hình di tích lịch sử - khảo cổ.

Theo đồng chí Đặng Sỹ Dũng, đồ án quy hoạch “Các địa điểm liên quan đến dinh chúa Nguyễn (1558-1626) tại huyện Triệu Phong” đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị phê duyệt có quy mô 33,35 ha, trong đó khu vực bảo vệ di tích là 9,45 ha; tất cả có 10 di tích, địa điểm di tích và 4 công trình đề nghị xếp hạng bổ sung thuộc hai xã Ái Tử và Triệu Phong.

Hiện tại hai xã này đang xây dựng lộ trình đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi các điểm liên quan di tích dinh chúa Nguyễn. Phương án lâu dài sẽ phối hợp các sở, ngành liên quan đề xuất đưa vào nguồn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026- 2030 của tỉnh để tiếp tục đầu tư các hạng mục theo đồ án để vùng đất cựu dinh xưa luôn xứng đáng là nơi mở đầu cho hành trình vươn xa của đất nước.

Kết thúc sự kiện Kỷ niệm 500 năm Ngày sinh chúa Nguyễn Hoàng, Ủy ban nhân dân xã Triệu Phong phối hợp với Báo và Phát thanh truyền hình Quảng Trị tổ chức chương trình chính luận nghệ thuật “Theo dấu chân người mở cõi” vào tối 10/9 thu hút nhiều nhà nghiên cứu từ Trung ương đến địa phương, lãnh đạo tỉnh và nhân dân tham dự.

Có thể bạn quan tâm

Năm học này, Trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở xã Anh Sơn tuyển sinh 1.486 học sinh.

[Ảnh] Diện mạo ngôi trường nội trú liên cấp được chọn làm điểm cầu khai giảng tại Nghệ An

Năm học 2026-2027, cả 10 trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở giai đoạn một ở khu vực biên giới tỉnh Nghệ An đều sẽ khai giảng năm học mới, với tổng số hơn 14 nghìn học sinh. Trong đó, Trường nội trú liên cấp ở xã Anh Sơn được chọn làm điểm cầu lễ khai giảng của tỉnh Nghệ An.

Chương trình nghệ thuật tại Quảng trường Lam Sơn, phường Hạc Thành, tỉnh Thanh Hóa. (Ảnh: Mai Luận)

Thanh Hóa hòa nhịp cùng non sông

Tối 1/9, tại Quảng Trường Lam Sơn, phường Hạc Thành và Quảng trường biển Sầm Sơn, thuộc phường Sầm Sơn, tỉnh Thanh Hóa diễn ra Chương trình nghệ thuật có chủ đề “Thanh Hóa hòa nhịp cùng non sông”.

Trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở xã Anh Sơn (tỉnh Nghệ An) sắp hoàn thành, sẵn sàng tổ chức lễ khai giảng năm học 2026-2027.

Niềm vui nơi biên giới

Đối với nhân dân ở khu vực biên giới, mùa thu này càng trở nên đặc biệt, khi những ngôi trường phổ thông nội trú liên cấp tiểu học và trung học cơ sở khang trang, được xây dựng một cách khẩn trương để kịp đón năm học mới.

Đóng gói sản phẩm tại cơ sở bánh kẹo Ngọc Thắng ở xã Triệu Cơ, tỉnh Quảng Trị.

Giữ lửa nghề truyền thống

Bằng sự chủ động thích ứng và tinh thần giữ nghề của người dân, các sản phẩm truyền thống ở Quảng Trị ngày càng khẳng định vị thế trên thị trường. Việc đưa máy móc hiện đại vào sản xuất kết hợp chuyển đổi số đã tiếp thêm sức bật cho làng nghề, góp phần xây dựng nông thôn mới phát triển bền vững.

Học sinh khối 1, Trường tiểu học Đồng Hải trong ngày đầu đến trường.

Quảng Trị sẵn sàng cho năm học mới

Chuẩn bị bước vào năm học mới, ngành giáo dục và đào tạo tỉnh Quảng Trị đang khẩn trương sắp xếp hệ thống trường lớp, kiện toàn tổ chức bộ máy lãnh đạo và đội ngũ giáo viên, tạo nền tảng vững chắc đi vào hoạt động ổn định.

Đồn Biên phòng Tam Hợp và chính quyền địa phương phối hợp trao bò giống tặng các hộ nghèo trên địa bàn.

Giúp người dân vùng biên xóa đói, giảm nghèo

Tỉnh Nghệ An có 21 xã biên giới tiếp giáp Lào, địa bàn rộng, địa hình chủ yếu là đồi núi dốc, đời sống của Nhân dân còn nhiều khó khăn. Những năm qua, chính quyền địa phương và các đơn vị biên phòng đóng chân trên địa bàn không ngừng nỗ lực giúp Nhân dân xây dựng các mô hình sinh kế, từng bước nâng cao thu nhập.

Các học sinh mồ côi vừa được kết nạp vào Quỹ Cho Con.

Điểm tựa để các em tiếp tục bước đi

Mỗi năm học mới bắt đầu, trong niềm hân hoan đến trường của bao học sinh lại có thêm niềm vui của những em nhỏ được Quỹ Cho Con ở Quảng Trị bảo trợ. Những bộ sách vở mới, khoản tiền hỗ trợ và những lời thăm hỏi, động viên là điểm tựa để những trẻ mồ côi thiếu thốn tình yêu thương tiếp tục bước đi.

Sôi động hội thi đi cà kheo ở xã Kim Phú.

Nét đẹp thể thao truyền thống

Trên địa bàn các xã Minh Hóa, Kim Phú, Kim Điền, Tân Thành và Dân Hóa (Quảng Trị), các giá trị văn hóa truyền thống được lưu giữ, gắn chặt với sinh hoạt thường ngày của người dân tạo nên một không gian văn hóa phong phú, giàu tính bản địa và bền bỉ theo thời gian.

Lễ bàn giao và đón nhận hài cốt liệt sĩ quân tình nguyện, chuyên gia Việt Nam hy sinh tại Lào được quy tập trong mùa khô năm 2025-2026.

Nỗ lực tìm kiếm đồng đội hy sinh trên đất bạn Lào

Giữa đại ngàn Trường Sơn hiểm trở, cán bộ, nhân viên Đội quy tập hài cốt liệt sĩ 584, Phòng Chính trị, Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Quảng Trị vẫn ngày đêm băng rừng, vượt suối, lần theo từng dấu tích để tìm kiếm đồng đội hy sinh trên nước bạn Lào.

Các cựu nữ dân quân lật giở những hình ảnh tư liệu quý về Trung đội dân quân gái Hoa Lộc.

Bảo tồn, phát huy di sản cách mạng

Hoa Lộc - địa chỉ văn hóa gắn với chiều dài hàng nghìn năm dựng nước, giữ nước của dân tộc, điểm “về nguồn” để hiểu biết thêm bề dày truyền thống yêu nước, cách mạng ở Thanh Hóa.

Bản đồ chấn tâm trận động đất độ lớn 4 tại Quảng Ngãi. (Ảnh: Viện Các khoa học Trái đất cung cấp)

Động đất độ 4 tại xã Măng Bút, tỉnh Quảng Ngãi

Theo Trung tâm Báo tin động đất và Cảnh báo sóng thần (Viện Các khoa học trái đất, Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam), vào 0 giờ 41 phút 16 giây ngày 31/8, tại xã Măng Bút, tỉnh Quảng Ngãi đã xảy ra trận động đất có độ lớn 4. Trận động đất này có cấp độ rủi ro thiên tai: 0 và độ sâu chấn tiêu khoảng 8,1km.

Khu vực Chân Mây-Lăng Cô, thành phố Huế đã được bổ sung nguồn nước sạch với công suất 4.000m³/ngày đêm từ hồ Thủy Yên, giải tỏa nguy cơ thiếu nước sinh hoạt. (Ảnh: HueWaco)

Khu vực Chân Mây-Lăng Cô được bổ sung 4.000m³ nước/ngày

Đến tối 29/8, khu vực Chân Mây-Lăng Cô, thành phố Huế đã được bổ sung nguồn nước sạch với công suất 4.000m³/ngày đêm từ hồ Thủy Yên, giải tỏa nguy cơ thiếu nước sinh hoạt đang diễn ra tại khu vực đông dân cư, có khu công nghiệp, cảng Chân Mây - cảng biển lớn nhất thành phố cùng nhiều khu du lịch sinh thái, nghỉ dưỡng cao cấp.