Tri ân người mở cõi

Ngôi trường tiểu học Ái Tử, từ năm học 2025-2026, được mang một tên gọi mới khiến nhiều người cảm thấy ấm lòng: Trường tiểu học Nguyễn Hoàng, thuộc xã Triệu Phong, tỉnh Quảng Trị.

Một tiết mục trong chương trình chính luận nghệ thuật “Theo dấu chân người mở cõi”.
Một tiết mục trong chương trình chính luận nghệ thuật “Theo dấu chân người mở cõi”.

Đây là hành động tri ân ý nghĩa nhân Kỷ niệm 500 năm Ngày sinh chúa Nguyễn Hoàng (28/8/1525- 28/8/2025), người có công lao to lớn, mở đầu hành trình đưa lãnh thổ Việt Nam thêm rộng lớn như hôm nay, bắt đầu từ vùng đất Ái Tử.

Cô giáo Bùi Thị Hương Lam, Hiệu trưởng Trường tiểu học Nguyễn Hoàng cho biết, mới đây, vào ngày khai giảng, nhà trường đã khắc họa lại lịch sử của dân tộc Việt Nam thế kỷ 16 để học sinh hiểu sâu sắc hơn nguồn cội tên gọi Nguyễn Hoàng mà nhà trường vinh dự được mang tên. Trường hiện có hơn 700 học sinh từ lớp 1 đến lớp 5 đang theo học.

Theo sử sách ghi lại, mùa đông năm Mậu Ngọ 1558, Vua Lê Anh Tông cử Đoan Quận công Nguyễn Hoàng vào trấn thủ đất Thuận Hóa. Ông cùng Thái sư Nguyễn Ư Dĩ và hơn 1.000 binh lính giong buồm từ Thanh Hóa vào Thuận Hóa, đặt chân lên vùng đất Ái Tử bắt đầu xây dựng cơ đồ, nay là hai xã Ái Tử và Triệu Phong.

Trong thử thách cam go, nhờ tài đức và trí lực, Đoan Quận công Nguyễn Hoàng đã xây dựng được quân đội, tổ chức hệ thống phòng thủ, phát triển xã hội, mở mang bờ cõi về phía nam, biến Thuận Hóa từ vùng đất nghèo khó, trở thành trù phú, là đô hội lớn không chỉ ở đàng Trong; Ái Tử và Thuận Hóa còn là trọng điểm trên con đường thương mại đông tây thời bấy giờ.

Nhân dân xưng tụng ông là chúa Tiên với niềm tôn kính về một đấng minh quân thông tuệ, luôn cứu giúp dân chúng như các vị Tiên Phật trong thần thoại. Người dân tỉnh Quảng Trị (cũ), cho đến hôm nay, vẫn thường gọi Nguyễn Hoàng là chúa Tiên.

Việc tri ân chúa Nguyễn Hoàng được tỉnh Quảng Trị triển khai thực hiện từ hàng chục năm trước. Tại Đông Hà, con đường mang tên Nguyễn Hoàng nằm trên địa bàn phường Nam Đông Hà, nối từ Quốc lộ 1 chạy về gần đến xã Triệu Độ, có chiều rộng hơn 10m, dài khoảng 3 km, kết nối trung tâm Đông Hà và vùng trọng điểm Triệu Phong.

Tại huyện Triệu Phong (cũ) cũng có con đường mang tên Nguyễn Hoàng đi qua trung tâm thị trấn Ái Tử, trên con đường này có nhiều trường học, đơn vị, cơ quan hoạt động.

Năm 2013, nhân tưởng niệm 400 năm Ngày chúa Nguyễn Hoàng từ trần, Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam và Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị phối hợp tổ chức Hội thảo khoa học “Quảng Trị - đất dựng nghiệp của chúa Nguyễn”.

Kỷ yếu hội thảo được Giáo sư, Nhà giáo Nhân dân Phan Huy Lê và Phó Giáo sư, Tiến sĩ Đỗ Bang đồng chủ biên có tên gọi “Nguyễn Hoàng - Người mở cõi” được Nhà xuất bản Chính trị quốc gia Sự thật ấn hành đón nhận nhiều khen ngợi của các nhà nghiên cứu và nhân dân.

Năm 2024, Hội thảo khoa học “Hệ thống di tích chúa Nguyễn tại huyện Triệu Phong- Những giá trị lịch sử, văn hóa và định hướng bảo tồn, tôn tạo, phát huy giá trị di sản” được Ủy ban nhân dân huyện Triệu Phong phối hợp Sở Khoa học và Công nghệ, Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch tỉnh Quảng Trị tổ chức thành công nhiều mặt.

Cả hai hội thảo này đều khẳng định những giá trị lịch sử, văn hóa, khoa học quan trọng, cũng như tầm vóc, vai trò, vị trí của các địa điểm liên quan dinh chúa Nguyễn trên đất Triệu Phong đối với sự nghiệp của các chúa Nguyễn ở đàng Trong.

Giáo sư, Tiến sĩ, Nhà giáo Nhân dân Nguyễn Quang Ngọc, Phó Chủ tịch Hội Khoa học Lịch sử Việt Nam cho biết: “Chúa Nguyễn Hoàng đã đặt nền móng cho việc phát triển vùng đất phía nam và cả vương triều Nguyễn, tăng tốc mở rộng lãnh thổ về phương nam, bắt đầu từ Ái Tử của Quảng Trị. Đóng góp của chúa Nguyễn Hoàng trong tiến trình lịch sử phát triển của dân tộc Việt Nam là vô cùng to lớn”.

Chúa đã đặt nền móng thực thi chủ quyền biển đảo Hoàng Sa, cù lao Chàm, Lý Sơn; tiên phong mở cảng Cửa Việt giao thương với Nhật Bản; thông qua cửa khẩu Lao Bảo để buôn bán với Lào cùng các cộng đồng dân tộc phía tây qua chợ phiên Cam Lộ.

Tiêu biểu, chúa thu dụng vũ khí, quân dụng của tàu phương Tây bị đắm tại quần đảo Hoàng Sa về trang bị tại Dinh Cát để các vị chúa kế vị có đủ tiềm lực quân sự bảo vệ chủ quyền lãnh thổ.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân xã Triệu Phong Ðặng Sỹ Dũng cho biết, Quảng Trị từng vinh dự là trung tâm của xứ đàng Trong suốt 68 năm (1558-1626). Năm 1613, chúa Nguyễn Hoàng qua đời, chúa Nguyễn Phúc Nguyên kế vị. Đến năm 1626, chúa chuyển dinh phủ vào vùng Phước Yên, nay thuộc thành phố Huế.

Trong 68 năm đóng đô ở đất Triệu Phong, các dinh phủ của chúa Nguyễn từ dinh Ái Tử, Trà Bát đến dinh Cát có ý nghĩa lớn trong tiến trình phát triển của dân tộc Việt Nam. Vì ý nghĩa to lớn nêu trên, năm 2018, Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch xếp hạng di tích lịch sử quốc gia các địa điểm liên quan đến dinh chúa Nguyễn trên đất Triệu Phong, thuộc loại hình di tích lịch sử - khảo cổ.

Theo đồng chí Đặng Sỹ Dũng, đồ án quy hoạch “Các địa điểm liên quan đến dinh chúa Nguyễn (1558-1626) tại huyện Triệu Phong” đã được Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị phê duyệt có quy mô 33,35 ha, trong đó khu vực bảo vệ di tích là 9,45 ha; tất cả có 10 di tích, địa điểm di tích và 4 công trình đề nghị xếp hạng bổ sung thuộc hai xã Ái Tử và Triệu Phong.

Hiện tại hai xã này đang xây dựng lộ trình đầu tư bảo quản, tu bổ, phục hồi các điểm liên quan di tích dinh chúa Nguyễn. Phương án lâu dài sẽ phối hợp các sở, ngành liên quan đề xuất đưa vào nguồn đầu tư công trung hạn giai đoạn 2026- 2030 của tỉnh để tiếp tục đầu tư các hạng mục theo đồ án để vùng đất cựu dinh xưa luôn xứng đáng là nơi mở đầu cho hành trình vươn xa của đất nước.

Kết thúc sự kiện Kỷ niệm 500 năm Ngày sinh chúa Nguyễn Hoàng, Ủy ban nhân dân xã Triệu Phong phối hợp với Báo và Phát thanh truyền hình Quảng Trị tổ chức chương trình chính luận nghệ thuật “Theo dấu chân người mở cõi” vào tối 10/9 thu hút nhiều nhà nghiên cứu từ Trung ương đến địa phương, lãnh đạo tỉnh và nhân dân tham dự.

Có thể bạn quan tâm

Đột phá xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại giai đoạn 2026-2030 là nhiệm vụ trọng tâm của ngành xây dựng tỉnh Quảng Ngãi trong năm 2026.

Ngành xây dựng Quảng Ngãi tập trung thực hiện nhiệm vụ đột phá xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ

Năm 2026, ngành xây dựng tỉnh Quảng Ngãi tiếp tục nâng cao năng suất, chất lượng, hiệu quả trên tất cả các lĩnh vực thuộc trách nhiệm như công tác quy hoạch, đầu tư xây dựng, phương tiện vận tải, nhất là nhiệm vụ đột phá xây dựng kết cấu hạ tầng đồng bộ, hiện đại giai đoạn 2026-2030 mà Đại hội Đảng bộ tỉnh lần thứ I đã đề ra.

Ủy ban nhân dân xã Cà Ná (Khánh Hòa) dựng pa-nô tuyên truyền về quy hoạch các dự án trọng điểm để thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của địa phương trong tương lai. (Ảnh: NGUYỄN TRUNG)

Khánh Hòa phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư Dự án nhà máy nhiệt điện LNG Cà Ná

Ngày 28/1, Ủy ban nhân dân tỉnh Khánh Hòa ban hành Quyết định số 399/QĐ-UBND phê duyệt kết quả lựa chọn nhà đầu tư thực hiện Dự án nhà máy nhiệt điện LNG Cà Ná - dự án trọng điểm có ý nghĩa chiến lược trong bảo đảm an ninh năng lượng quốc gia và thúc đẩy phát triển kinh tế-xã hội của địa phương.

Chánh Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi Thái Văn Tưởng và đoàn công tác trao đổi với người dân phường Đức Phổ.

Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi tăng cường kiểm tra, giám sát cơ sở

Trong hai ngày 26 và 27/1, Đoàn công tác của Thanh tra tỉnh Quảng Ngãi xác minh, kiểm tra thực tế các vụ việc khiếu nại của người dân ở các xã phường trên địa bàn tỉnh Quảng Ngãi. Đây là những vụ việc phức tạp, kéo dài nhiều năm cần có những biện pháp giải quyết, tháo gỡ để tránh khiếu nại kéo dài, gây lãng phí nguồn lực xã hội.

Gói và nấu bánh chưng tặng cho nhân dân trên địa bàn biên giới vui Xuân đón Tết.

Mùa xuân về cùng người lính biên phòng

Chào mừng thành công Đại hội lần thứ XIV của Đảng bằng những hành động thiết thực và nhân văn, Đồn Biên phòng Hướng Lập, Bộ đội Biên phòng Quảng Trị vừa phối hợp xã Hướng Lập tổ chức chương trình "Xuân Biên phòng, ấm lòng dân bản" cho nhân dân trên địa bàn 2 xã biên giới Hướng Lập (Việt Nam) và Sê Pôn (Lào).

Lễ động thổ xây dựng Nhà máy sản xuất pin BYD.

Động thổ Nhà máy sản xuất pin tại thành phố Huế

Ngày 27/1, tại Khu công nghiệp sản xuất, lắp ráp Kim Long Motor Huế, Kim Long Motor long trọng tổ chức Lễ ký kết hợp tác chiến lược với BYD Battery - doanh nghiệp hàng đầu thế giới trong lĩnh vực pin và phương tiện sử dụng năng lượng mới; đồng thời động thổ xây dựng Nhà máy sản xuất pin BYD.

Đại biểu trao quà Tết cho các hộ đồng bào ở xã Kim Ngân, tỉnh Quảng Trị. (Ảnh: NH)

Trao 1.000 suất quà Tết cho đồng bào dân tộc thiểu số bị ảnh hưởng thiên tai ở phía bắc tỉnh Quảng Trị

Nhân dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026, ngày 27/1, tại xã Kim Ngân, Ban Thường trực Ủy ban Mặt trận Tổ quốc Việt Nam tỉnh Quảng Trị phối hợp Hiệp hội Doanh nghiệp Quân đội, Cục Tài chính (Bộ Quốc phòng), Tổng Công ty Tân Cảng Sài Gòn tổ chức chương trình trao quà Tết cho đồng bào dân tộc thiểu số bị ảnh hưởng thiên tai. 

Anh Trịnh Văn Hiệu, thôn 8, xã Xuân Du trong vườn đào của gia đình.

Những vườn đào xứ Thanh ngày giáp Tết

Những tuần cuối cùng của năm, khi nhiều nơi đã rộn ràng sắc xuân, thì ở một số vùng trồng đào cảnh tại Thanh Hóa, không khí không được náo nhiệt như mọi năm. Năm nay, thời tiết bất thường cộng với đợt mưa lũ xảy ra vài tháng trước đã ảnh hưởng lớn đến các nhà vườn.