Xã Yên Bài được hình thành trên cơ sở sáp nhập diện tích tự nhiên và dân số của hai xã Vân Hòa, Yên Bài thuộc huyện Ba Vì cũ, với số dân hơn 21.400 người, trong đó người Mường chiếm khoảng 45% dân số. Là xã miền núi có nhiều diện tích rừng, địa hình đa dạng, kết hợp giữa đồng bằng ven sông và vùng đồi núi thấp, Yên Bài có tiềm năng, điều kiện thuận lợi phát triển nông nghiệp sạch và du lịch sinh thái.
Thực hiện Chương trình mục tiêu Quốc gia phát triển kinh tế, xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, giai đoạn 2021 - 2025, xã Yên Bài được Ủy ban nhân dân thành phố Hà Nội bố trí hơn 224 tỷ đồng để thực hiện 18 dự án, góp phần thay đổi đáng kể cuộc sống người dân. Công tác quy hoạch, đầu tư xây dựng hệ thống cơ sở hạ tầng đã thúc đẩy phát triển du lịch sinh thái, gắn với bảo tồn văn hóa dân tộc Mường.
Đại diện Ủy ban nhân dân xã Yên Bài cho biết, xã hiện có hơn 200 homestay, điểm lưu trú phục vụ du lịch cộng đồng, tạo thêm nhiều việc làm, thu nhập ổn định cho người dân. Ủy ban nhân dân xã đang tiếp tục đầu tư thực hiện các dự án hỗ trợ người dân phát triển du lịch, đưa Yên Bài trở thành điểm đến du lịch cộng đồng ở vùng dân tộc miền núi của Thủ đô. Theo đại diện Sở Dân tộc và Tôn giáo Hà Nội, thành phố có hơn 107.000 người, chỉ chiếm khoảng 1,3% dân số nhưng có 50 dân tộc anh em cùng sinh sống. Riêng tại bốn xã Yên Xuân, Yên Bài, Ba Vì và Suối Hai, số cư dân là người Mường và Dao chiếm hơn 51% tổng số người dân tộc thiểu số toàn thành phố.
Đặc biệt, vùng đồng bào dân tộc thiểu số của Hà Nội có diện tích tự nhiên hơn 33.400 ha, chiếm 10% diện tích thành phố, là những địa bàn có vị trí chiến lược về quốc phòng, an ninh, giàu tiềm năng phát triển kinh tế, xã hội, du lịch sinh thái, văn hóa cộng đồng. Đáng chú ý, trước khi thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, toàn bộ 13 xã vùng đồng bào dân tộc thiểu số hoàn thành mục tiêu xây dựng nông thôn mới.
Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo Hà Nội Nguyễn Sỹ Trường cho biết, giai đoạn 2021-2025, ngân sách thành phố bố trí hơn 2.420 tỷ đồng để thực hiện 190 dự án phát triển vùng dân tộc thiểu số. Nhờ đó, kết cấu hạ tầng kỹ thuật và hạ tầng xã hội được đầu tư, nâng cấp, nhất là hệ thống đường giao thông nông thôn, công trình thủy lợi, trường học, trạm y tế. Công tác bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa truyền thống tốt đẹp của các dân tộc thiểu số đạt kết quả rõ nét. Tốc độ tăng trưởng kinh tế vùng dân tộc thiểu số hằng năm là hơn 10%. Thu nhập bình quân đầu người đạt khoảng 75 triệu đồng/năm. Tỷ lệ hộ nghèo giảm nhanh và đến nay không còn hộ nghèo.
Tuy nhiên, vùng dân tộc thiểu số còn không ít khó khăn. Khoảng cách về trình độ phát triển kinh tế-xã hội giữa vùng dân tộc thiểu số miền núi và vùng đồng bằng trên địa bàn Thủ đô được rút ngắn nhưng vẫn còn nhiều chênh lệch. Công tác giảm nghèo tại một số nơi chưa bền vững. Một số hộ dân nghèo, hộ dân cận nghèo còn tâm lý trông chờ vào chính sách hỗ trợ của Nhà nước…
Thời gian tới, thành phố sẽ tiếp tục quan tâm đầu tư vùng dân tộc thiểu số theo hướng toàn diện, bền vững nhằm phát huy tiềm năng, lợi thế của vùng và tinh thần tự lực của đồng bào dân tộc thiểu số, thu hẹp dần, tiến tới không còn khoảng cách về mức sống, thu nhập của vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi so với vùng nông thôn ngoại thành Hà Nội.
