Tiếp nối những giá trị tư tưởng, di sản liên quan Phật hoàng Trần Nhân Tông

Vua Trần Nhân Tông là vị vua anh minh lỗi lạc, nhà chính trị, quân sự kiệt xuất, đồng thời là người sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Bởi vậy, di sản liên quan cuộc đời Vua Trần Nhân Tông mang đậm dấu ấn Phật giáo. Hơn 700 năm đã qua kể từ ngày vị vua Phật nhập diệt, không chỉ những di sản vật thể liên quan đến cuộc đời ngài, mà tư tưởng Phật giáo nhập thế của ngài cũng đang được bảo tồn, phát huy. Ở Hà Nội, Thiền viện Trúc Lâm Sùng Phúc chính là nơi đang tiếp nối những tư tưởng Phật giáo của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.

Tháng 11 (âm lịch) là thời điểm đặc biệt liên quan cuộc đời Vua Trần Nhân Tông. Ngài sinh ngày 11-11-1258 và viên tịch ngày 1-11-1308. Năm 2018 là dịp kỷ niệm 760 năm Ngày sinh, 710 năm Ngày ngài nhập niết bàn. Những ngày này, tại nhà Con Rồng trên nền điện Kính Thiên xưa, Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội tổ chức một trưng bày đặc biệt với chủ đề "Từ Hoàng cung Thăng Long đến thánh địa Trúc Lâm - Hành trình từ đấng minh quân đến Ðức Phật hoàng"; đồng thời tổ chức tọa đàm khoa học cũng với chủ đề này.

Hơn 100 hiện vật, hình ảnh được trưng bày theo ba chuyên đề, gồm: Từ Hoàng cung Thăng Long đến thánh địa Trúc Lâm; Hoàng đế Trần Nhân Tông - một đấng minh quân, một anh hùng dân tộc; Ðức Phật hoàng Trần Nhân Tông, nhằm tái hiện cuộc đời, sự nghiệp Vua Trần Nhân Tông. Vua Trần Nhân Tông sinh tại Thăng Long, gắn bó với mảnh đất này cho đến khi ngài cởi hoàng bào khoác áo cà sa, sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Không chỉ Vua Trần Nhân Tông, các vị vua đầu đời nhà Trần đều chịu ảnh hưởng của tư tưởng Phật giáo và ứng dụng tư tưởng đạo Phật vào trị nước. Bởi vậy, mô-típ trang trí chịu ảnh hưởng của đạo Phật xuất hiện trong rất nhiều kiến trúc cung đình tại Hoàng thành Thăng Long. Trưng bày đem đến những hiện vật khảo cổ độc đáo, nổi bật nhất là hình tượng rồng trong lá đề (vương quyền gắn với đạo Phật) được làm bằng đất nung tìm được trong các cuộc khai quật khảo cổ tại Hoàng thành Thăng Long. Không tỉ mỉ, chi tiết như trang trí thời nhà Lý, trang trí thời nhà Trần toát lên vẻ khỏe khoắn của hào khí Ðông A.

Nhà Trần tiếp tục sử dụng lại một số cung điện thời nhà Lý, như điện Thiên An làm nơi thiết triều; đồng thời, gia cố La thành (thành đất bao ngoài kinh thành), xây dựng thêm một số cung điện: Cung Thánh Từ (dành cho Thượng hoàng), cung Quan Triều (dành cho vua)... Trong Hoàng cung cũng có nhiều ngôi chùa Hoàng gia, gồm: Tư Phúc, Chân Giáo, Diên Hựu... Trong đó, chùa Tư Phúc là nơi lưu giữ xá lị Phật hoàng Trần Nhân Tông sau này. Hiện chưa tìm được dấu vết các chùa Tư Phúc, Chân Giáo, song, quá trình khai quật khảo cổ đã phát lộ nhiều dấu tích kiến trúc quan trọng thời nhà Trần. Do các lớp kiến trúc chồng lên nhau, cho nên cùng với việc phục dựng sơ đồ mặt bằng không gian Hoàng thành qua các thời kỳ nói chung, các nhà khoa học đang kiến nghị phục dựng sơ đồ mặt bằng không gian thời nhà Trần trên cơ sở những dấu tích kiến trúc đã phát lộ để công chúng có thể hiểu thêm về Hoàng thành Thăng Long dưới thời nhà Trần - một trong những triều đại phát triển rực rỡ nhất của dân tộc. Tọa đàm cũng như các hiện vật trưng bày đã giúp công chúng hiểu hơn về vai trò của Vua Trần Nhân Tông trong hai cuộc kháng chiến chống quân Nguyên vào các năm 1285 và 1288; quá trình ngài xây dựng nền chính trị khoan hòa; quá trình tu tập, sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử; những di sản của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử tại Ninh Bình, Quảng Ninh.

Mặc dù vậy, di sản nổi bật nhất trong cuộc đời Phật hoàng Trần Nhân Tông chính là tư tưởng chính trị gần dân và những đóng góp to lớn về tư tưởng Phật giáo nhập thế, gắn bó với sự phát triển của dân tộc. Sau khi Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập diệt, Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử tiếp tục phát triển một thời gian nữa, trước khi suy tàn do nhà nước đề cao tư tưởng Nho giáo. Gần 700 năm sau ngày Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập diệt, nhận thấy giá trị của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, những năm 1970, Thiền sư Thích Thanh Từ đã khôi phục Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử. Tại Hà Nội, Thiền viện Trúc Lâm Sùng Phúc (phường Cự Khối) được xây dựng năm 2005 là nơi tiếp nối tinh thần Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử. Với tinh thần nhập thế, hằng tuần, Thiền viện Trúc Lâm Sùng Phúc tổ chức các buổi giảng pháp cho phật tử và nhân dân. Các bài giảng nói về những vấn đề xã hội, từ đạo hiếu, hôn nhân, học hành, đạo Phật với khoa học, với các vấn đề văn hóa... Thiền viện cũng tổ chức các khóa học dành riêng cho thiếu niên, thiếu nhi; tổ chức tư vấn mùa thi cho các sĩ tử... Mỗi ngày thứ bảy, chủ nhật, có hàng trăm phật tử đến nghe pháp, tập thiền. Thượng tọa Thích Tâm Thuần, Trụ trì Thiền viện Trúc Lâm Sùng Phúc cho biết: "Với Thiền phái Trúc Lâm đương đại, chúng ta không chỉ thấy những vị hành giả tham thiền nhập định mà còn là những chân tu phục vụ xã hội bằng việc giảng dạy khuyên răn con người hướng thiện, thực hành các giá trị đạo đức phù hợp với văn hóa dân tộc".

Tọa đàm, trưng bày "Từ Hoàng cung Thăng Long đến thánh địa Trúc Lâm - Hành trình từ đấng minh quân đến Ðức Phật hoàng" là dịp để chúng ta hiểu thêm về cuộc đời Phật hoàng Trần Nhân Tông, trân trọng và phát huy giá trị di sản, tư tưởng mà Ngài để lại cho dân tộc.

Có thể bạn quan tâm

Các đại biểu tham quan trưng bày những bài thi hay, trình bày đẹp trong lễ trao giải Cuộc thi Đại sứ Văn hóa đọc Hà Nội 2026.

Bền bỉ nuôi dưỡng tình yêu với văn hóa đọc

Nhận thức rõ xây dựng văn hóa đọc không phải câu chuyện ngày một, ngày hai, Thành phố Hà Nội liên tục triển khai các hoạt động khuyến khích văn hóa đọc, nhất là với các bạn trẻ. Hành trình bền bỉ ấy đang từng bước đạt được thành công.

Phiên livestream giới thiệu nông sản lần thứ 5 xã Ứng Hòa (Ảnh KIM XUYẾN)

Thu ngân sách đạt kết quả khả quan

Kết thúc quý III/2026, nhiều xã, phường tại Hà Nội đã hoàn thành hoặc thu ngân sách vượt kế hoạch đề ra. Việc các địa phương cùng vào cuộc một cách quyết liệt, hiệu quả là cơ sở quan trọng cho thành phố đạt mục tiêu tăng trưởng hai con số trong năm nay.

Công trường thi công dự án cầu Trần Hưng Đạo (Ảnh Nhà thầu thi công cung cấp)

Đầu tư công tạo bứt phá cho tăng trưởng

Tăng trưởng GRDP của Thành phố Hà Nội quý III/2026 ước đạt 10,02% so với cùng kỳ năm trước, lần đầu tiên trong năm chạm ngưỡng tăng trưởng hai con số và là mức cao nhất trong ba quý. Kết quả này có được là nhờ tốc độ triển khai và giải ngân các dự án đầu tư công.

Khu vực đọc sách tại Nhà văn hóa-Khu thể thao thôn Vạn Điểm.

“Ngôi nhà chung” ở Vạn Điểm

Từ chỗ chỉ là nơi hội họp, Nhà văn hóa-Khu thể thao thôn Vạn Điểm, xã Phú Xuyên (Hà Nội) đang mở ra một không gian gần gũi hơn cho cộng đồng. Đó là nơi người cao tuổi tập dưỡng sinh, trẻ nhỏ vui chơi, các câu lạc bộ gặp gỡ và người dân cùng nhau gìn giữ, quảng bá nghề truyền thống.

Chợ truyền thống từng bước lên không gian số

Từ phương thức bán hàng trực tiếp tại chợ, ghi chép thủ công và giao dịch bằng tiền mặt, các tiểu thương tại chợ Linh Lang và chợ Thành Công, phường Giảng Võ (Hà Nội) đang từng bước làm quen với phương thức kinh doanh trên môi trường số.

Công nhân thoát nước giàu sáng kiến

Nhiều năm gắn bó với hệ thống hồ điều hòa, trạm bơm thoát nước của Thủ đô, anh Phạm Thành Trung luôn trăn trở tìm tòi, đưa các sáng kiến cải tiến kỹ thuật vào sản xuất với mong muốn giảm vất vả, nặng nhọc cho người lao động và nâng cao hiệu quả công tác tiêu thoát nước, hạn chế úng ngập.

Sở Công Thương Hà Nội, Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội và TikTok Shop ký kết hợp tác triển khai chương trình “Gian hàng số - nâng tầm thương nhân Thủ đô”. (Ảnh: DUY KHÁNH)

Hà Nội kích hoạt Gian hàng số - nâng tầm thương nhân Thủ đô

Sáng 6/10, Sở Công thương Hà Nội phối hợp Cơ quan Báo và Phát thanh, Truyền hình Hà Nội tổ chức kích hoạt Chương trình “Gian hàng số - nâng tầm thương nhân Thủ đô” và ra mắt Kênh TikTok “OCOP Hà Nội”. Đây là hoạt động nhằm hỗ trợ doanh nghiệp, hợp tác xã và chủ thể OCOP nâng cao năng lực kinh doanh trên môi trường số.

Thành viên các đoàn dự thi IOAA 2026 trải nghiệm tạo hình sản phẩm gốm tại Làng gốm Bát Tràng (Ảnh BAN TỔ CHỨC)

IOAA 2026 để lại dấu ấn tốt đẹp trong lòng bạn bè quốc tế

Đến Hà Nội dự kỳ thi Olympic Thiên văn học và Vật lý thiên văn quốc tế lần thứ XIX (IOAA 2026), các bạn trẻ từ nhiều quốc gia và vùng lãnh thổ trên thế giới không chỉ được gặp gỡ, giao lưu học thuật, mà còn có cơ hội khám phá lịch sử, văn hóa và con người Việt Nam.

Các doanh nghiệp tìm hiểu các sản phẩm linh kiện, thiết bị phục vụ sản xuất trong ngành hàng không-vũ trụ.

Chính sách cho công nghiệp hỗ trợ phát triển

Các doanh nghiệp công nghiệp hỗ trợ có nhiều tiềm năng, cơ hội phát triển nhưng cũng đối diện nhiều khó khăn, thách thức. Từ thực tiễn hoạt động, cộng đồng doanh nghiệp đã kiến nghị, đề xuất nhiều giải pháp để có cơ chế, chính sách đủ mạnh, đủ sâu cho lĩnh vực này.

Xử lý dứt điểm các nhà xưởng vi phạm

Với quyết tâm khắc phục vi phạm kéo dài về đất đai, trật tự xây dựng, các địa phương tại Hà Nội đang tổng kiểm tra, rà soát các công trình nhà xưởng, kho bãi, cơ sở sản xuất, kinh doanh, tập kết, lưu giữ hàng hóa vi phạm về đất đai, trật tự xây dựng, phòng cháy, chữa cháy.

Ông Trần Văn Thắng (bên trái) tại Hội thi sản phẩm làng nghề và tôn vinh nghệ nhân Thành phố Hà Nội lần thứ nhất năm 2026 do Sở Nông nghiệp và Môi trường tổ chức.

Giữ nghề truyền thống bằng sự sáng tạo

Hơn 50 năm gắn bó với nghề mây tre giang đan truyền thống của gia đình, ông Trần Văn Thắng, ở thôn Đồi 2, xã Phú Nghĩa, vẫn miệt mài tìm tòi mẫu mã, thử nghiệm cách làm mới để những sản phẩm từ tre, giang, nứa, guột vẫn giữ được nét nghề truyền thống và đáp ứng nhu cầu thị trường.

Bảo hiểm xã hội cơ sở Gia Lâm (Hà Nội) truyền thông chính sách bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế tại Phiên giao dịch việc làm cụm xã Gia Lâm-Phù Đổng-Thuận An-Bát Tràng năm 2026. (Ảnh: HSS)

Hà Nội xây dựng đơn vị học tập và điểm hỗ trợ kỹ năng số tại bảo hiểm xã hội cơ sở

Một trong những nội dung trọng tâm trong Tuần lễ hưởng ứng học tập suốt đời năm 2026 của Bảo hiểm xã hội Hà Nội là xây dựng mô hình “Đơn vị học tập” và “Điểm hỗ trợ kỹ năng số” tại bảo hiểm xã hội cơ sở. Theo đó, viên chức, người lao động trực tiếp hỗ trợ người dân thực hiện các giao dịch bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế điện tử.

Trung tâm đổi mới sáng tạo quốc gia (NIC) tại Khu công nghệ cao Hòa Lạc, Thành phố Hà Nội (Ảnh NIC)

Biến cơ chế đặc thù thành động lực tăng trưởng mới

Luật Thủ đô số 02/2026/QH16 có hiệu lực từ ngày 1/7/2026. Sau 3 tháng triển khai, Hà Nội đã nhanh chóng chuyển từ khung thể chế mới sang hành động cụ thể, xác định mục tiêu và từng bước biến các cơ chế, chính sách đặc thù thành nguồn lực thực chất tạo dư địa tăng trưởng, nâng cao chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp.

Cán bộ Trung tâm Phục vụ hành chính công Thành phố Hà Nội hỗ trợ doanh nghiệp, hộ kinh doanh làm thủ tục.

Kết nối chính quyền, doanh nghiệp trên môi trường điện tử

Nhằm đổi mới phương thức trao đổi giữa chính quyền và doanh nghiệp, Hà Nội vận hành hệ thống chuyển nhận văn bản điện tử dùng chung, giúp “rõ người, rõ việc”, tiết kiệm thời gian, công sức cho doanh nghiệp. Đây là một giải pháp cụ thể trong cải cách hành chính, góp phần tạo thuận lợi cho hoạt động của doanh nghiệp.

Người dân xã Hát Môn đang khẩn trương thu hoạch lúa mùa để gieo trồng vụ đông.

Tăng tốc sản xuất vụ đông

Sau vụ mùa, thời gian dành cho sản xuất vụ đông không còn nhiều, nhất là tại những địa phương vừa trải qua ngập úng kéo dài, ảnh hưởng đến năng suất, chất lượng nông sản. Nông dân Hà Nội đang khẩn trương thu hoạch vụ mùa, vệ sinh đồng ruộng, làm đất để kịp thời gieo trồng vụ đông.