Tiếp nối những giá trị tư tưởng, di sản liên quan Phật hoàng Trần Nhân Tông

Vua Trần Nhân Tông là vị vua anh minh lỗi lạc, nhà chính trị, quân sự kiệt xuất, đồng thời là người sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Bởi vậy, di sản liên quan cuộc đời Vua Trần Nhân Tông mang đậm dấu ấn Phật giáo. Hơn 700 năm đã qua kể từ ngày vị vua Phật nhập diệt, không chỉ những di sản vật thể liên quan đến cuộc đời ngài, mà tư tưởng Phật giáo nhập thế của ngài cũng đang được bảo tồn, phát huy. Ở Hà Nội, Thiền viện Trúc Lâm Sùng Phúc chính là nơi đang tiếp nối những tư tưởng Phật giáo của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.

Tháng 11 (âm lịch) là thời điểm đặc biệt liên quan cuộc đời Vua Trần Nhân Tông. Ngài sinh ngày 11-11-1258 và viên tịch ngày 1-11-1308. Năm 2018 là dịp kỷ niệm 760 năm Ngày sinh, 710 năm Ngày ngài nhập niết bàn. Những ngày này, tại nhà Con Rồng trên nền điện Kính Thiên xưa, Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội tổ chức một trưng bày đặc biệt với chủ đề "Từ Hoàng cung Thăng Long đến thánh địa Trúc Lâm - Hành trình từ đấng minh quân đến Ðức Phật hoàng"; đồng thời tổ chức tọa đàm khoa học cũng với chủ đề này.

Hơn 100 hiện vật, hình ảnh được trưng bày theo ba chuyên đề, gồm: Từ Hoàng cung Thăng Long đến thánh địa Trúc Lâm; Hoàng đế Trần Nhân Tông - một đấng minh quân, một anh hùng dân tộc; Ðức Phật hoàng Trần Nhân Tông, nhằm tái hiện cuộc đời, sự nghiệp Vua Trần Nhân Tông. Vua Trần Nhân Tông sinh tại Thăng Long, gắn bó với mảnh đất này cho đến khi ngài cởi hoàng bào khoác áo cà sa, sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Không chỉ Vua Trần Nhân Tông, các vị vua đầu đời nhà Trần đều chịu ảnh hưởng của tư tưởng Phật giáo và ứng dụng tư tưởng đạo Phật vào trị nước. Bởi vậy, mô-típ trang trí chịu ảnh hưởng của đạo Phật xuất hiện trong rất nhiều kiến trúc cung đình tại Hoàng thành Thăng Long. Trưng bày đem đến những hiện vật khảo cổ độc đáo, nổi bật nhất là hình tượng rồng trong lá đề (vương quyền gắn với đạo Phật) được làm bằng đất nung tìm được trong các cuộc khai quật khảo cổ tại Hoàng thành Thăng Long. Không tỉ mỉ, chi tiết như trang trí thời nhà Lý, trang trí thời nhà Trần toát lên vẻ khỏe khoắn của hào khí Ðông A.

Nhà Trần tiếp tục sử dụng lại một số cung điện thời nhà Lý, như điện Thiên An làm nơi thiết triều; đồng thời, gia cố La thành (thành đất bao ngoài kinh thành), xây dựng thêm một số cung điện: Cung Thánh Từ (dành cho Thượng hoàng), cung Quan Triều (dành cho vua)... Trong Hoàng cung cũng có nhiều ngôi chùa Hoàng gia, gồm: Tư Phúc, Chân Giáo, Diên Hựu... Trong đó, chùa Tư Phúc là nơi lưu giữ xá lị Phật hoàng Trần Nhân Tông sau này. Hiện chưa tìm được dấu vết các chùa Tư Phúc, Chân Giáo, song, quá trình khai quật khảo cổ đã phát lộ nhiều dấu tích kiến trúc quan trọng thời nhà Trần. Do các lớp kiến trúc chồng lên nhau, cho nên cùng với việc phục dựng sơ đồ mặt bằng không gian Hoàng thành qua các thời kỳ nói chung, các nhà khoa học đang kiến nghị phục dựng sơ đồ mặt bằng không gian thời nhà Trần trên cơ sở những dấu tích kiến trúc đã phát lộ để công chúng có thể hiểu thêm về Hoàng thành Thăng Long dưới thời nhà Trần - một trong những triều đại phát triển rực rỡ nhất của dân tộc. Tọa đàm cũng như các hiện vật trưng bày đã giúp công chúng hiểu hơn về vai trò của Vua Trần Nhân Tông trong hai cuộc kháng chiến chống quân Nguyên vào các năm 1285 và 1288; quá trình ngài xây dựng nền chính trị khoan hòa; quá trình tu tập, sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử; những di sản của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử tại Ninh Bình, Quảng Ninh.

Mặc dù vậy, di sản nổi bật nhất trong cuộc đời Phật hoàng Trần Nhân Tông chính là tư tưởng chính trị gần dân và những đóng góp to lớn về tư tưởng Phật giáo nhập thế, gắn bó với sự phát triển của dân tộc. Sau khi Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập diệt, Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử tiếp tục phát triển một thời gian nữa, trước khi suy tàn do nhà nước đề cao tư tưởng Nho giáo. Gần 700 năm sau ngày Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập diệt, nhận thấy giá trị của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, những năm 1970, Thiền sư Thích Thanh Từ đã khôi phục Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử. Tại Hà Nội, Thiền viện Trúc Lâm Sùng Phúc (phường Cự Khối) được xây dựng năm 2005 là nơi tiếp nối tinh thần Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử. Với tinh thần nhập thế, hằng tuần, Thiền viện Trúc Lâm Sùng Phúc tổ chức các buổi giảng pháp cho phật tử và nhân dân. Các bài giảng nói về những vấn đề xã hội, từ đạo hiếu, hôn nhân, học hành, đạo Phật với khoa học, với các vấn đề văn hóa... Thiền viện cũng tổ chức các khóa học dành riêng cho thiếu niên, thiếu nhi; tổ chức tư vấn mùa thi cho các sĩ tử... Mỗi ngày thứ bảy, chủ nhật, có hàng trăm phật tử đến nghe pháp, tập thiền. Thượng tọa Thích Tâm Thuần, Trụ trì Thiền viện Trúc Lâm Sùng Phúc cho biết: "Với Thiền phái Trúc Lâm đương đại, chúng ta không chỉ thấy những vị hành giả tham thiền nhập định mà còn là những chân tu phục vụ xã hội bằng việc giảng dạy khuyên răn con người hướng thiện, thực hành các giá trị đạo đức phù hợp với văn hóa dân tộc".

Tọa đàm, trưng bày "Từ Hoàng cung Thăng Long đến thánh địa Trúc Lâm - Hành trình từ đấng minh quân đến Ðức Phật hoàng" là dịp để chúng ta hiểu thêm về cuộc đời Phật hoàng Trần Nhân Tông, trân trọng và phát huy giá trị di sản, tư tưởng mà Ngài để lại cho dân tộc.

Có thể bạn quan tâm

Lãnh đạo Thành phố Hà Nội kiểm tra tiến độ Dự án đầu tư xây dựng hạ tầng kỹ thuật Khu công nghiệp sạch Sóc Sơn (Ảnh VƯƠNG VÂN)

Đẩy nhanh tiến độ xây dựng các khu công nghiệp

Từ đầu năm 2026 đến nay, hoạt động sản xuất, kinh doanh tại các khu công nghệ cao, khu công nghiệp trên địa bàn Thành phố Hà Nội nhìn chung được duy trì ổn định. Tuy nhiên, còn nhiều dự án chậm tiến độ.

Một phần của Dự án đường Vành đai 1, đoạn Hoàng Cầu-Voi Phục đã được thi công hoàn chỉnh để phục vụ nhu cầu đi lại của người dân (Ảnh THÁI HỒNG)

Dự án đường Vành đai 1, đoạn Hoàng Cầu-Voi Phục về đích

Đúng vào dịp Quốc khánh 2/9 năm nay, đường Vành đai 1, đoạn Hoàng Cầu-Voi Phục sẽ chính thức được thông xe. Công trình hoàn thành đã góp phần nâng cao năng lực hạ tầng giao thông, thể hiện quyết tâm cao của Hà Nội trong giải quyết các “điểm nghẽn”, đưa những dự án trọng điểm vào vận hành.

Ủy ban nhân dân phường Xuân Phương tổ chức livestream “Không gian văn hóa số - Đình Hòe Thị” trên môi trường số.

Đình Hòe Thị trên không gian số

Từ những giá trị được lưu giữ qua nhiều thế hệ, phường Xuân Phương (Hà Nội) đang từng bước đưa di sản văn hóa lên môi trường số, mở thêm cách tiếp cận mới để người dân, du khách, nhất là thế hệ trẻ, hiểu hơn về lịch sử và văn hóa quê hương.

Tuổi trẻ phường Phúc Lợi tích cực tham gia tôn tạo, bảo vệ cảnh quan, môi trường qua các phong trào thi đua.

Sáng tạo để xanh hơn, sạch hơn

Từ nền tảng chung là phong trào thi đua “Sáng-xanh-sạch-đẹp” do Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch triển khai, nhiều xã, phường đã có cách làm sáng tạo, huy động người dân tham gia tích cực; nhiều địa phương đã bổ sung tiêu chí thi đua mới như “an toàn”, “thông minh”... làm thay đổi hẳn bộ mặt các thôn, xóm, tổ dân phố.

Tập trung hoàn thiện dữ liệu đất đai

Sau thời gian nỗ lực xây dựng, hoàn thiện cơ sở dữ liệu quốc gia về đất đai, Thành phố Hà Nội đã làm sạch, xác minh và định danh hơn 2.760.000 thửa đất; hoàn thành dữ liệu theo tiêu chí đúng, đủ, sạch, sống khoảng 1.800.000 thửa đất.

Tượng đài “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” sẽ được di dời về Bộ Tư lệnh Thủ đô. (Ảnh: Ban Quản lý Di tích và danh thắng Hà Nội)

Hoàn thành di dời tượng đài “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” trước ngày 30/9

Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch Hà Nội sẽ phối hợp các cơ quan liên quan di chuyển tượng đài “Quyết tử để Tổ quốc quyết sinh” bên hồ Hoàn Kiếm về Bộ Tư lệnh Thủ đô. Việc di dời về Bộ Tư lệnh Thủ đô phù hợp với ý nghĩa lịch sử của công trình vì gắn với quá trình ra đời, chiến đấu và trưởng thành của lực lượng vũ trang Thủ đô.

Trạm Y tế phường Yên Hòa khám sức khỏe miễn phí cho học sinh Trường tiểu học Nguyễn Siêu.

Khám sức khỏe miễn phí cho trẻ em trước năm học mới

Thành phố Hà Nội đang tích cực triển khai đợt khám sức khỏe định kỳ miễn phí cho toàn bộ hơn 2,2 triệu trẻ em mầm non và học sinh phổ thông trên địa bàn, nhằm chủ động chăm sóc, nâng cao sức khỏe ban đầu cho các em ngay trước thềm năm học mới.

Lãnh đạo Mặt trận Tổ quốc xã Cổ Đô trao kinh phí hỗ trợ xây dựng nhà ở cho gia đình bà Nguyễn Thị Lý.

Lan tỏa yêu thương từ mái nhà tình nghĩa

Ngôi nhà mới đang hình thành trên mảnh đất nhỏ của gia đình bà Hoàng Thị Lịch, hội viên phụ nữ thôn Phú Thịnh, xã Cổ Đô (Hà Nội). Tiếng máy trộn bê-tông, tiếng trò chuyện rộn rã trong những ngày thi công công trình khiến niềm vui như lan tỏa khắp xóm nhỏ.

Các đại biểu thực hiện nghi thức khởi công dự án nhà ở xã hội Tiên Dương 2, tại xã Phúc Thịnh, Thành phố Hà Nội.

Đẩy mạnh xây dựng nhà ở xã hội

Với quyết tâm hoàn thành mục tiêu phát triển 120.000 căn nhà ở xã hội giai đoạn 2026-2030, Thành phố Hà Nội phấn đấu khởi công hơn 110 dự án từ nay đến cuối năm 2026, đồng thời hoàn thành tối thiểu 18.700 căn hộ, hướng tới cung ứng khoảng 25.000 đến 27.000 căn hộ ra thị trường.

Tuyến metro Nhổn - ga Hà Nội đi vào vận hành (Ảnh VGP)

Nguồn cung nhà ở dịch chuyển theo các hành lang phát triển mới

Nguồn cung nhà ở của Hà Nội đang có sự chuyển dịch vị trí khi phạm vi phát triển đô thị dần mở rộng ra ngoài khu vực nội đô. Xu hướng này phản ánh định hướng phát triển dài hạn của Hà Nội theo mô hình đô thị đa cực, đa trung tâm và tăng cường liên kết vùng được xác định trong Quy hoạch tổng thể Thủ đô tầm nhìn 100 năm.

Chủ tịch Ủy ban nhân dân phường Tùng Thiện Nguyễn Viết Đạt (đứng giữa) trực tiếp livestream bán hàng.

Khi lãnh đạo xã, phường “lên sóng” bán hàng

Thời gian gần đây, nhiều lãnh đạo xã, phường tại Hà Nội trực tiếp “lên sóng” livestream cùng người dân nhằm quảng bá sản phẩm OCOP và làng nghề truyền thống của địa phương. Đây là đòn bẩy quan trọng để phát triển kinh tế số từ cơ sở, nâng tầm giá trị những sản vật quê hương.

Bài toán quản trị trường học quy mô lớn sau sắp xếp

Là một trong 15 tỉnh, thành phố được Bộ Giáo dục và Đào tạo lựa chọn thí điểm sắp xếp mạng lưới cơ sở giáo dục công lập, Hà Nội đặt mục tiêu giảm hơn 50% đầu mối trường học, từ hơn 2.150 trường xuống còn 1.015 trường với tiêu chí giảm đầu mối, tăng nguồn lực phát triển.

Một tiết học của học sinh Trường trung học cơ sở Gia Thụy (phường Bồ Đề, Hà Nội).

Xây dựng lộ trình miễn phí sách giáo khoa

Thực hiện quy định về miễn phí sách giáo khoa giáo dục phổ thông tại Nghị định số 271/2026/NĐ-CP ngày 3/7/2026 của Chính phủ, Thành phố Hà Nội đang tích cực xây dựng kế hoạch triển khai. Chính sách này sẽ giúp giảm chi phí cho các gia đình, tạo điều kiện để học sinh có điều kiện học tập tốt.

Thúc đẩy kinh tế thể thao

Những sự kiện thể thao thu hút lượng lớn vận động viên, huấn luyện viên và khán giả đang diễn ra với tần suất ngày một dày đặc hơn tại Hà Nội.

Một buổi đọc sách của các em nhỏ xã Liên Minh tại Thư viện Hạnh phúc.

Thư viện Hạnh phúc lan tỏa văn hóa đọc

Từ một không gian đọc sách miễn phí được thành lập tháng 7/2022 với 11 thành viên ban đầu, Thư viện Hạnh phúc tại xã Liên Minh (Hà Nội) do chị Trần Thị Ngọc Thúy và các thành viên sáng lập đã dần trở thành điểm sinh hoạt văn hóa.

Lực lượng chức năng phường Thanh Liệt xử lý công trình vi phạm (Ảnh Ngọc Anh)

Xử lý nghiêm vi phạm an toàn cháy, nổ

Sau hơn một năm thực hiện mô hình chính quyền địa phương hai cấp, công tác phòng cháy, chữa cháy trên địa bàn Thành phố Hà Nội đạt nhiều kết quả tích cực khi đã giảm được hơn 35% số vụ cháy.

Khu nhà ở xã hội Ecohome 1, phường Đông Ngạc, Hà Nội (Ảnh ĐỖ TÂM)

Tiên phong kiến tạo quỹ nhà ở cho thuê

Phát triển quỹ nhà ở cho thuê là hướng đi căn cơ, dài hạn nhằm giải quyết tình trạng thiếu hụt chỗ ở hiện nay, đồng thời tạo sự thay đổi căn bản trong tư duy phát triển nhà ở của Thành phố Hà Nội.

Khách tham quan xem hoạt cảnh về đồng chí Trần Bình, một tấm gương ngời sáng về đạo đức cách mạng của người chiến sĩ Công an nhân dân trong khai mạc trưng bày tổ chức vào ngày 12/8.

“Tâm son, chí thép” của người chiến sĩ Công an nhân dân

Ngày Cách mạng Tháng Tám thành công cũng chính là ngày lực lượng Công an nhân dân ra đời. 81 năm xây dựng, trưởng thành, các chiến sĩ công an đã có nhiều đóng góp và hy sinh vì sự nghiệp giải phóng, xây dựng, phát triển đất nước và bình yên cuộc sống.

Phiên livestream quảng bá du lịch, các sản phẩm OCOP của xã Đoài Phương thu hút hơn 600 người xem trực tiếp.

Chuyển đổi số gắn với thực tiễn cơ sở

Thay vì phải đến cửa hàng, cầm tiền mặt để mua sắm như trước, nhiều người dân phường Xuân Phương (Hà Nội) giờ đây chỉ cần mở điện thoại, theo dõi một phiên livestream, lựa chọn sản phẩm, quét mã QR để thanh toán và nhận hàng ngay tại nhà.

Điểm trung chuyển đón, trả khách trên phố Bà Triệu (Ảnh TRÍ DŨNG)

Giải bài toán giao thông tĩnh cho Vùng phát thải thấp

Ban Đô thị Hội đồng nhân dân Thành phố Hà Nội đã khảo sát về hệ thống các điểm trông giữ xe và việc chuyển đổi phương tiện giao thông xanh trên địa bàn thành phố. Đây là một trong những điều kiện quan trọng để bảo đảm thực hiện Vùng phát thải thấp.

Lực lượng chức năng tham gia hộ đê hữu sông Cầu, địa bàn xã Đa Phúc, năm 2025 (Ảnh MINH ANH)

Tích cực triển khai nhiều giải pháp phòng, chống thiên tai

Do ảnh hưởng của biến đổi khí hậu, dự báo tình hình thời tiết trên địa bàn Thành phố Hà Nội thời gian tới tiếp tục tiềm ẩn nhiều yếu tố cực đoan, khó lường. Thành phố đang chủ động, tích cực triển khai nhiều giải pháp phòng, chống thiên tai.

Một tiết học của các em học sinh Trường trung học cơ sở Giảng Võ (phường Giảng Võ).

Sẵn sàng bước vào năm học mới

Năm học 2026-2027 đặt ra yêu cầu rất cao đối với ngành giáo dục và đào tạo Thủ đô. Đây là năm học đầu tiên Hà Nội thực hiện sắp xếp mạng lưới các cơ sở giáo dục công lập theo mô hình chính quyền địa phương hai cấp, đồng thời triển khai nhiều nhiệm vụ mới về chương trình giáo dục, chuyển đổi số...

Chú trọng đối thoại, giải quyết khiếu nại, tố cáo

Thời gian qua, công tác đối thoại, giải quyết khiếu nại, tố cáo được các cấp, ngành Hà Nội xác định là nhiệm vụ trọng tâm và thực hiện hiệu quả. Nhờ đó, thành phố đã giải quyết được nhiều việc mới, việc khó, nhất là trong công tác giải phóng mặt bằng các dự án trọng điểm, góp phần quan trọng phát triển Thủ đô.

Phụ nữ xã Chuyên Mỹ thu gom phế liệu gây quỹ giúp đỡ người khó khăn.

Nhịp cầu gắn kết yêu thương

Biến phế liệu thành nguồn quỹ giúp đỡ người khó khăn, những mô hình “Biến rác thành tiền” ở nhiều địa phương của Hà Nội đồng thời còn tạo nên một giá trị bền vững hơn là hình thành thói quen sống xanh, khơi dậy tinh thần sẻ chia và vun đắp trách nhiệm cộng đồng từ những việc làm giản dị mỗi ngày.