Tiếp nối những giá trị tư tưởng, di sản liên quan Phật hoàng Trần Nhân Tông

Vua Trần Nhân Tông là vị vua anh minh lỗi lạc, nhà chính trị, quân sự kiệt xuất, đồng thời là người sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Bởi vậy, di sản liên quan cuộc đời Vua Trần Nhân Tông mang đậm dấu ấn Phật giáo. Hơn 700 năm đã qua kể từ ngày vị vua Phật nhập diệt, không chỉ những di sản vật thể liên quan đến cuộc đời ngài, mà tư tưởng Phật giáo nhập thế của ngài cũng đang được bảo tồn, phát huy. Ở Hà Nội, Thiền viện Trúc Lâm Sùng Phúc chính là nơi đang tiếp nối những tư tưởng Phật giáo của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử.

Tháng 11 (âm lịch) là thời điểm đặc biệt liên quan cuộc đời Vua Trần Nhân Tông. Ngài sinh ngày 11-11-1258 và viên tịch ngày 1-11-1308. Năm 2018 là dịp kỷ niệm 760 năm Ngày sinh, 710 năm Ngày ngài nhập niết bàn. Những ngày này, tại nhà Con Rồng trên nền điện Kính Thiên xưa, Trung tâm Bảo tồn di sản Thăng Long - Hà Nội tổ chức một trưng bày đặc biệt với chủ đề "Từ Hoàng cung Thăng Long đến thánh địa Trúc Lâm - Hành trình từ đấng minh quân đến Ðức Phật hoàng"; đồng thời tổ chức tọa đàm khoa học cũng với chủ đề này.

Hơn 100 hiện vật, hình ảnh được trưng bày theo ba chuyên đề, gồm: Từ Hoàng cung Thăng Long đến thánh địa Trúc Lâm; Hoàng đế Trần Nhân Tông - một đấng minh quân, một anh hùng dân tộc; Ðức Phật hoàng Trần Nhân Tông, nhằm tái hiện cuộc đời, sự nghiệp Vua Trần Nhân Tông. Vua Trần Nhân Tông sinh tại Thăng Long, gắn bó với mảnh đất này cho đến khi ngài cởi hoàng bào khoác áo cà sa, sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử. Không chỉ Vua Trần Nhân Tông, các vị vua đầu đời nhà Trần đều chịu ảnh hưởng của tư tưởng Phật giáo và ứng dụng tư tưởng đạo Phật vào trị nước. Bởi vậy, mô-típ trang trí chịu ảnh hưởng của đạo Phật xuất hiện trong rất nhiều kiến trúc cung đình tại Hoàng thành Thăng Long. Trưng bày đem đến những hiện vật khảo cổ độc đáo, nổi bật nhất là hình tượng rồng trong lá đề (vương quyền gắn với đạo Phật) được làm bằng đất nung tìm được trong các cuộc khai quật khảo cổ tại Hoàng thành Thăng Long. Không tỉ mỉ, chi tiết như trang trí thời nhà Lý, trang trí thời nhà Trần toát lên vẻ khỏe khoắn của hào khí Ðông A.

Nhà Trần tiếp tục sử dụng lại một số cung điện thời nhà Lý, như điện Thiên An làm nơi thiết triều; đồng thời, gia cố La thành (thành đất bao ngoài kinh thành), xây dựng thêm một số cung điện: Cung Thánh Từ (dành cho Thượng hoàng), cung Quan Triều (dành cho vua)... Trong Hoàng cung cũng có nhiều ngôi chùa Hoàng gia, gồm: Tư Phúc, Chân Giáo, Diên Hựu... Trong đó, chùa Tư Phúc là nơi lưu giữ xá lị Phật hoàng Trần Nhân Tông sau này. Hiện chưa tìm được dấu vết các chùa Tư Phúc, Chân Giáo, song, quá trình khai quật khảo cổ đã phát lộ nhiều dấu tích kiến trúc quan trọng thời nhà Trần. Do các lớp kiến trúc chồng lên nhau, cho nên cùng với việc phục dựng sơ đồ mặt bằng không gian Hoàng thành qua các thời kỳ nói chung, các nhà khoa học đang kiến nghị phục dựng sơ đồ mặt bằng không gian thời nhà Trần trên cơ sở những dấu tích kiến trúc đã phát lộ để công chúng có thể hiểu thêm về Hoàng thành Thăng Long dưới thời nhà Trần - một trong những triều đại phát triển rực rỡ nhất của dân tộc. Tọa đàm cũng như các hiện vật trưng bày đã giúp công chúng hiểu hơn về vai trò của Vua Trần Nhân Tông trong hai cuộc kháng chiến chống quân Nguyên vào các năm 1285 và 1288; quá trình ngài xây dựng nền chính trị khoan hòa; quá trình tu tập, sáng lập Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử; những di sản của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử tại Ninh Bình, Quảng Ninh.

Mặc dù vậy, di sản nổi bật nhất trong cuộc đời Phật hoàng Trần Nhân Tông chính là tư tưởng chính trị gần dân và những đóng góp to lớn về tư tưởng Phật giáo nhập thế, gắn bó với sự phát triển của dân tộc. Sau khi Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập diệt, Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử tiếp tục phát triển một thời gian nữa, trước khi suy tàn do nhà nước đề cao tư tưởng Nho giáo. Gần 700 năm sau ngày Phật hoàng Trần Nhân Tông nhập diệt, nhận thấy giá trị của Thiền phái Trúc Lâm Yên Tử, những năm 1970, Thiền sư Thích Thanh Từ đã khôi phục Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử. Tại Hà Nội, Thiền viện Trúc Lâm Sùng Phúc (phường Cự Khối) được xây dựng năm 2005 là nơi tiếp nối tinh thần Phật giáo Trúc Lâm Yên Tử. Với tinh thần nhập thế, hằng tuần, Thiền viện Trúc Lâm Sùng Phúc tổ chức các buổi giảng pháp cho phật tử và nhân dân. Các bài giảng nói về những vấn đề xã hội, từ đạo hiếu, hôn nhân, học hành, đạo Phật với khoa học, với các vấn đề văn hóa... Thiền viện cũng tổ chức các khóa học dành riêng cho thiếu niên, thiếu nhi; tổ chức tư vấn mùa thi cho các sĩ tử... Mỗi ngày thứ bảy, chủ nhật, có hàng trăm phật tử đến nghe pháp, tập thiền. Thượng tọa Thích Tâm Thuần, Trụ trì Thiền viện Trúc Lâm Sùng Phúc cho biết: "Với Thiền phái Trúc Lâm đương đại, chúng ta không chỉ thấy những vị hành giả tham thiền nhập định mà còn là những chân tu phục vụ xã hội bằng việc giảng dạy khuyên răn con người hướng thiện, thực hành các giá trị đạo đức phù hợp với văn hóa dân tộc".

Tọa đàm, trưng bày "Từ Hoàng cung Thăng Long đến thánh địa Trúc Lâm - Hành trình từ đấng minh quân đến Ðức Phật hoàng" là dịp để chúng ta hiểu thêm về cuộc đời Phật hoàng Trần Nhân Tông, trân trọng và phát huy giá trị di sản, tư tưởng mà Ngài để lại cho dân tộc.

Có thể bạn quan tâm

Lãnh đạo Bệnh viện Y học cổ Hà Đông và Trạm Y tế phường Dương Nội ký kết hợp tác hỗ trợ chuyên môn giữa hai đơn vị.

Kết hợp hài hòa giữa y học cổ truyền và y học hiện đại trong chăm sóc sức khỏe nhân dân

Chiều 28/1, Bệnh viện Y học cổ truyền Hà Đông tổ chức ký kết hợp tác hỗ trợ chuyên môn với Trạm Y tế phường Dương Nội (Hà Nội). Đây là hoạt động nhằm hiện thực hóa Nghị quyết số 72-NQ/TW ngày 9/9/2025 của Bộ Chính trị về một số giải pháp đột phá, tăng cường bảo vệ, chăm sóc và nâng cao sức khỏe nhân dân.

Những ngôi nhà Đại đoàn kết được trao cho những hộ gia đình khó khăn ở xã Nội Bài đúng dịp Tết Nguyên đán Bính Ngọ giúp các hộ đón Tết trong ấm áp, yêu thương.

Ấm áp Tết sẻ chia

Tết Nguyên đán đang đến gần. Dù Hà Nội không còn hộ nghèo, số hộ cận nghèo cũng giảm nhanh, nhưng vẫn còn những hoàn cảnh khó khăn. Vì vậy, Ủy ban Mặt trận Tổ quốc (MTTQ) Việt Nam thành phố Hà Nội cùng các tổ chức chính trị-xã hội triển khai nhiều hoạt động tặng quà, hỗ trợ để mọi người, mọi nhà cùng đón Tết trong ấm áp, yêu thương.

Người dân mua sắm hoa, cây cảnh chơi Tết sớm.

Người dân chơi hoa, cây cảnh Tết sớm

Còn gần ba tuần nữa mới đến Tết Nguyên đán Bính Ngọ 2026 nhưng thị trường cây cảnh, hoa Tết trên địa bàn Hà Nội đã bắt đầu sôi động. Người dân ngày càng có xu hướng chơi đào, quất sớm, không chờ đến sát Tết mới mua như trước đây.

Một khu vực trung tâm xã trước đây vốn là "chợ cóc", nay đã được xử lý triệt để. (Ảnh Việt Hoàng)

Chú trọng quản lý, bảo đảm trật tự, kỷ cương

Bên cạnh nhiệm vụ phát triển kinh tế-xã hội, thời gian qua, xã Đa Phúc (Hà Nội) đã chú trọng công tác quản lý đất đai, trật tự xây dựng, đô thị trên địa bàn. Việc tăng cường kỷ cương, kỷ luật của xã cũng chính là thước đo vai trò của cấp ủy, chính quyền và năng lực đội ngũ cán bộ.

Lãnh đạo Ủy ban nhân dân phường Vĩnh Hưng thường xuyên kiểm tra công tác giải phóng mặt bằng đường Lĩnh Nam.

Nỗ lực giải phóng mặt bằng đường Lĩnh Nam

Với mục tiêu hoàn thành giải phóng mặt bằng, bảo đảm tiến độ triển khai Dự án nâng cấp, mở rộng đường Lĩnh Nam theo quy hoạch, cấp ủy, chính quyền phường Vĩnh Hưng (Hà Nội) đang huy động cả hệ thống chính trị tuyên truyền, vận động các hộ gia đình, cá nhân đồng thuận, bàn giao mặt bằng đúng kế hoạch.

Triển khai mô hình “Chi bộ-Đảng bộ số”

Đảng ủy xã Gia Lâm (Hà Nội) vừa triển khai Đề án và áp dụng mô hình đổi mới, sáng tạo: Hệ thống thông tin “Chi bộ-Đảng bộ số” xã Gia Lâm giai đoạn 2026-2030. Theo Đề án, mô hình sẽ được triển khai đối với 100% chi bộ, đảng bộ trực thuộc Đảng bộ xã và chi bộ trực thuộc sáu đảng ủy cơ sở.

Du khách thích thú với hình ảnh ông đồ bên mực tàu, giấy đỏ trong phố cổ.

Xuân sớm Hà thành

Không khí Tết đã đến sớm với nhiều không gian văn hóa truyền thống được trưng bày khắp nơi. Sau một năm đạt nhiều thành tựu kinh tế-xã hội quan trọng, giờ đây, người dân Thủ đô đang hướng đến một năm mới lạc quan và đầy hy vọng.

Lãnh đạo xã Phú Xuyên kiểm tra công tác hỗ trợ người dân làm thủ tục cấp giấy chứng nhận quyền sử dụng đất. (Ảnh CÔNG TÂM)

Hướng tới phục vụ người dân, doanh nghiệp tốt hơn

Kiên quyết xử lý sai phạm, đồng thời vào cuộc với tinh thần khẩn trương, trách nhiệm để hỗ trợ và bảo đảm quyền lợi của người dân. Đây cũng là những bước đi cụ thể của xã Phú Xuyên (Hà Nội) trong triển khai Nghị quyết Đại hội Đảng bộ xã lần thứ nhất, nhiệm kỳ 2025-2030.

Các bác sĩ tại Trạm Y tế Long Biên khám sức khỏe cho người dân và sử dụng hệ thống dữ liệu bệnh án điện tử.

Cải thiện công nghệ và chuyên môn cho y tế cơ sở

Chuyển đổi số toàn diện trạm y tế với sự hỗ trợ cả về chuyên môn và công nghệ từ các bệnh viện tuyến trên đang mở ra hướng đi mới để thành phố nâng cao chất lượng y tế cơ sở, từ đó chăm sóc sức khỏe toàn dân hiệu quả hơn.

Giải phóng mặt bằng đường vành đai 2,5.

Gỡ vướng cho giải phóng mặt bằng

Để giải quyết vướng mắc về giải phóng mặt bằng, thành phố Hà Nội kịp thời bổ sung chính sách hỗ trợ mới, góp phần đẩy nhanh tiến độ các dự án.

Sông Hồng và khu vực bãi sông, đoạn đi qua trung tâm thành phố Hà Nội.

Quy hoạch tổng thể Hà Nội định hình chín cực tăng trưởng

Xác lập quy hoạch tổng thể Hà Nội là nội dung công tác đặc biệt quan trọng mà thành phố Hà Nội đang khẩn trương thực hiện, đồ án quy hoạch tổng thể lần này đề xuất định hình chín cực tăng trưởng chiến lược, chín trung tâm lớn và chín trục không gian làm động lực phát triển Thủ đô tầm nhìn 100 năm và xa hơn.

Cán bộ, chiến sĩ Công an Hà Nội tham quan mô hình Trợ lý ảo Chatbot AI và Tổng đài viên AI.

Công an Hà Nội trên hành trình tiên phong chuyển đổi số

Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên mọi lĩnh vực đời sống xã hội, Công an thành phố Hà Nội tiếp tục khẳng định vai trò tiên phong, đi đầu ứng dụng khoa học-công nghệ bảo đảm an ninh, trật tự, cải cách hành chính và phục vụ người dân, doanh nghiệp, đáp ứng yêu cầu phát triển của đô thị lớn nhất cả nước.

Tuyến phố Lý Thường Kiệt, Hà Nội.

Gìn giữ không gian kiến trúc khu phố cũ

Nằm trong khu vực đô thị lõi, phố Lý Thường Kiệt có nhiều di sản kiến trúc thời Pháp thuộc. Ủy ban nhân dân thành phố đã phê duyệt đồ án thiết kế đô thị riêng tuyến phố Lý Thường Kiệt.

Mô hình ngôi nhà xanh thu gom rác tái chế của Hội Liên hiệp Phụ nữ xã Nội Bài. (Ảnh TÙNG NGUYỄN)

Khẳng định hiệu quả từ thực tiễn

Trên con đường về trung tâm xã Nội Bài, không khí tưng bừng từ những hàng cờ, hoa, áp-phích rực rỡ chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Cùng với đó là tâm trạng hân hoan của cán bộ, đảng viên và nhân dân khi xã đã hoàn thành tốt các nhiệm vụ, chỉ tiêu đề ra trong năm 2025.

Người dân phường Hoàn Kiếm tích cực trang trí đường phố.

Xanh hơn, đẹp hơn từ ý thức của cộng đồng

Những ngày đầu năm 2026, Hà Nội rực rỡ cờ hoa chào mừng Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng. Từ những tuyến phố trung tâm cho đến những làng quê ngoại thành, cảnh quan xanh hơn, sạch đẹp hơn. Đó là kết quả của quá trình bền bỉ vận động cộng đồng xây dựng, giữ gìn cảnh quan sáng, xanh, sạch, đẹp.

Công nhân Công ty Môi trường đô thị Hà Nội tăng cường vệ sinh môi trường từ ngày 15 đến 25/1.

Hà Nội bảo đảm vệ sinh môi trường sạch, đẹp

Với mục tiêu bảo đảm vệ sinh môi trường sạch, đẹp trong thời gian diễn ra Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng, Công ty TNHH Một thành viên Môi trường đô thị Hà Nội (Urenco) đã triển khai kế hoạch phục vụ ở cấp độ cao nhất, với quy trình làm việc nghiêm ngặt và chuyên nghiệp nhất.

Mô hình nông nghiệp hàng hóa ở Ô Diên

Xã Ô Diên là một trong những điểm sáng về phát triển nông nghiệp hàng hóa và xây dựng mô hình kinh tế nông thôn bền vững. Với sự đồng hành của hội nông dân các cấp, nhiều mô hình trồng trọt, sản xuất mới được hình thành, giúp nâng cao thu nhập, tạo việc làm ổn định cho người dân.

Kỳ vọng Đại hội XIV mở ra vận hội mới

Nhân dịp Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XIV của Đảng diễn ra tại Hà Nội, một số cán bộ, đảng viên, người dân đã gửi ý kiến đến Báo Nhân Dân, thể hiện sự tin tưởng và kỳ vọng Đại hội lần thứ XIV của Đảng sẽ có những quyết sách để đưa đất nước phát triển nhanh, bền vững trong kỷ nguyên mới.

Thủ đô Hà Nội sẽ phát huy vai trò đầu tàu, tạo nền tảng và động lực cho sự phát triển của đất nước trong kỷ nguyên mới. (Ảnh: Bảo Long)

Thủ đô Hà Nội với sứ mệnh tiên phong, sẵn sàng hiện thực hóa tầm nhìn Đại hội lần thứ XIV của Đảng

Thủ đô Hà Nội khẳng định quyết tâm chính trị cao, sẵn sàng tiên phong hiện thực hóa Nghị quyết Đại hội lần thứ XIV của Đảng bằng hành động mạnh mẽ, sáng tạo và hiệu quả. Phát huy vai trò trung tâm, đầu tàu, thành phố Hà Nội sẽ tạo nền tảng và động lực cho sự phát triển đất nước trong kỷ nguyên mới.

Chương trình diễn ra tại hội trường Ngụy Như Kon Tum, Đại học Quốc gia Hà Nội - một trong những di sản kiến trúc tiêu biểu của Thủ đô.

Đối thoại về ứng dụng gỗ trong kiến trúc Nhật Bản và Việt Nam

Tọa đàm "Tinh thần của gỗ trong kiến trúc tôn giáo và tín ngưỡng Nhật Bản" vừa diễn ra tại Hà Nội với những thông tin bổ ích và góc nhìn đa chiều về vai trò của gỗ trong kiến trúc từ truyền thống đến đương đại, thông qua các thực hành tiêu biểu tại Nhật Bản và sự tham chiếu với Việt Nam.

Quang cảnh hội nghị.

Gắn sửa đổi lề lối làm việc với nâng cao hiệu quả giải quyết công việc hằng ngày

Ngày 16/1, Đảng ủy phường Phúc Lợi (Hà Nội) tổ chức Hội nghị học tập, quán triệt và triển khai Chuyên đề năm 2026 “Sửa đổi lối làm việc theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh”, gắn với thực hiện Kết luận số 226-KL/TW của Ban Bí thư về chấn chỉnh lề lối làm việc, nâng cao hiệu quả hoạt động của hệ thống chính trị.

Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức Hội nghị sơ kết học kỳ I năm học 2025-2026 lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên.

Gỡ vướng để phát huy vai trò giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên

Sáng 16/1, Sở Giáo dục và Đào tạo Hà Nội tổ chức Hội nghị sơ kết học kỳ I năm học 2025-2026 lĩnh vực giáo dục nghề nghiệp và giáo dục thường xuyên, với sự tham gia của đại diện các trường trung cấp, cao đẳng và các trung tâm giáo dục nghề nghiệp, giáo dục thường xuyên trong mô hình quản lý thống nhất.