Học bằng công nghệ
Tại di tích Lầu Tàng Thơ (số 344 Đinh Tiên Hoàng, TP Huế), không gian từng lưu trữ nhiều tư liệu quan trọng của triều Nguyễn, một cách tiếp cận di sản mới đã thu hút sự quan tâm của hàng trăm học sinh. Triển lãm “Cửu Đỉnh triều Nguyễn: Di sản tư liệu qua hình ảnh và tài liệu lưu trữ, hướng tiếp cận giáo dục di sản bằng trải nghiệm số” do Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế tổ chức không chỉ giới thiệu giá trị lịch sử mà còn mang đến một phương thức tiếp cận khác biệt.
Thông qua hệ thống trình chiếu và dữ liệu số hóa, các chi tiết trên Cửu Đỉnh được hiển thị rõ nét, cho phép quan sát, tương tác và đối chiếu. Những lớp thông tin không còn nằm yên trong tài liệu lưu trữ mà được mở ra theo cách trực quan, giúp từng bước tiếp cận và hiểu sâu hơn giá trị, ý nghĩa của di sản.
Không gian triển lãm được tổ chức theo hướng mở đã đặt học sinh vào vị trí trung tâm. Thay vì tiếp nhận thông tin một chiều, các em chủ động tham gia vào quá trình khám phá. Việc tương tác trực tiếp với dữ liệu số giúp cách tiếp cận trở nên linh hoạt, có chiều sâu, không còn phụ thuộc hoàn toàn vào thuyết minh. Công nghệ góp phần biến di sản thành trải nghiệm học tập hiện đại, đưa giới trẻ đến gần hơn với di sản.
Em Lê Thị Thảo Trang, học sinh Trường THPT Nguyễn Trường Tộ cho biết, sự hỗ trợ của công nghệ cùng các tư liệu lưu trữ và hoạt động trải nghiệm đã giúp em nhìn nhận rõ hơn những giá trị lịch sử và nghệ thuật của Cửu Đỉnh. “Cách tiếp cận này mang lại nhiều ý nghĩa thiết thực, đặc biệt với giới trẻ trong quá trình tìm hiểu các giá trị văn hóa truyền thống”, Trang chia sẻ.
Theo lãnh đạo Trung tâm Bảo tồn Di tích Cố đô Huế, lâu nay học sinh tìm hiểu di sản chủ yếu thông qua sách vở. Việc ứng dụng công nghệ số giúp di sản được tái hiện bằng những hình thức trực quan hơn, qua đó tạo điều kiện để người học tiếp cận và khám phá theo cách riêng. Thời gian tới, các hoạt động tương tự sẽ tiếp tục được mở rộng và duy trì nhằm nâng cao hiệu quả giáo dục di sản.
Mở rộng không gian học tập
Hiện nay, nhiều ứng dụng công nghệ đã được triển khai trong không gian di sản Huế, góp phần làm mới trải nghiệm cho người học. Các mô hình như hành trình thực tế ảo “Đi tìm hoàng cung đã mất”, cùng các giải pháp như định danh số cổ vật, triển lãm trong không gian metaverse, số hóa công trình tiêu biểu, ứng dụng mô hình HBIM và tích hợp mã QR tại các điểm di tích được triển khai đồng bộ. Qua đó, từng bước hình thành môi trường học tập đa chiều, cho phép người học chủ động tương tác và khám phá di sản.
Điển hình, không gian Lầu Tàng Thơ đang được định hướng trở thành không gian học tập mở về di sản, nơi học sinh, sinh viên có thể tiếp cận tri thức lịch sử một cách trực quan, sinh động. Đồng thời, đây cũng được xây dựng như một trung tâm trải nghiệm số về tư liệu và tri thức, kết nối giữa di sản lưu trữ với công nghệ hiện đại, qua đó trở thành một điểm đến văn hóa đặc sắc, góp phần làm phong phú sản phẩm du lịch và nâng cao sức hấp dẫn của Huế đối với du khách trong và ngoài nước.
Không chỉ tại các điểm di tích, công nghệ số đang dần được tích hợp vào hoạt động giảng dạy trong nhà trường. Ngành giáo dục Huế đã xây dựng nền tảng học liệu số với hệ thống video, hình ảnh 3D về các di tích lịch sử địa phương, được đưa vào giảng dạy cả trực tiếp và trực tuyến, góp phần làm phong phú nội dung bài học. Thực tiễn cho thấy, việc ứng dụng công nghệ không chỉ làm bài học trở nên sinh động, hấp dẫn hơn mà còn tạo hứng thú học tập, học sinh chủ động tìm hiểu thay vì tiếp nhận thụ động.
Theo ông Nguyễn Tân, Giám đốc Sở Giáo dục và Đào tạo TP Huế, công nghệ không thay thế di sản thật nhưng đóng vai trò quan trọng trong việc bổ trợ, giúp gia tăng khả năng tiếp cận. Thông qua các nền tảng số, học sinh ở khu vực vùng sâu, vùng xa có thể tiếp cận di sản mà không bị giới hạn bởi khoảng cách địa lý. Điều này mở ra cơ hội học tập bình đẳng hơn, đồng thời tạo điều kiện để di sản đến gần hơn với cộng đồng.
