Một thủ tục kéo dài, một quy định chồng chéo hay cách hiểu khác nhau giữa các cơ quan không chỉ làm tăng chi phí, thời gian của doanh nghiệp, mà còn cho thấy những vướng mắc cần được nhìn nhận lại trong quá trình xây dựng và thực thi chính sách. Là chủ thể thụ hưởng, doanh nghiệp sẽ nhận biết sớm những điểm nghẽn, do đó, mỗi kiến nghị của doanh nghiệp cần được sớm giải quyết và phân tích phù hợp để nhận diện và xử lý bất cập.
Nhận diện điểm nghẽn từ thực tiễn doanh nghiệp
Thời gian qua, Đảng và Nhà nước liên tiếp ban hành nhiều quyết sách nhằm cải thiện môi trường đầu tư kinh doanh, cắt giảm thủ tục hành chính, tháo gỡ rào cản và khơi thông nguồn lực cho doanh nghiệp. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn những điểm nghẽn từ các quy định chồng chéo, rào cản pháp lý đến thủ tục kéo dài, làm tăng chi phí và ảnh hưởng cơ hội đầu tư, kinh doanh.
Theo Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), doanh nghiệp vẫn chịu nhiều sức ép. Có 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng, trong khi năm 2024, tỷ lệ này là 45,3%; 75,5% cho biết không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm. Đáng chú ý, chỉ khoảng 6-8% doanh nghiệp cho rằng có thể thường xuyên hoặc luôn dự đoán được thay đổi của chính sách.
Theo Báo cáo Kinh tế tư nhân Việt Nam 2025 của Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam (VCCI), doanh nghiệp vẫn chịu nhiều sức ép. Có 60,2% doanh nghiệp gặp khó khăn trong tìm kiếm khách hàng, trong khi năm 2024, tỷ lệ này là 45,3%; 75,5% cho biết không thể vay vốn nếu thiếu tài sản bảo đảm.
Những con số này cho thấy doanh nghiệp không chỉ cần chính sách hỗ trợ, mà còn cần một môi trường thể chế rõ ràng, ổn định và có khả năng dự báo để yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất, đổi mới công nghệ. Vì vậy, yêu cầu đặt ra không chỉ là xử lý những vướng mắc đã phát sinh, mà phải nhận diện sớm các điểm nghẽn và xử lý từ gốc.
Đó cũng chính là yêu cầu được Chính phủ đặt ra tại Nghị quyết phiên họp Chính phủ thường kỳ tháng 7 năm 2026 (Nghị quyết số 216/NQ-CP ngày 6/8/2026) khi nhấn mạnh, phải tiếp tục tháo gỡ triệt để các vướng mắc, điểm nghẽn thể chế và chuyển các ý tưởng, sáng kiến từ thực tiễn doanh nghiệp thành đề xuất hoàn thiện thể chế; đồng thời đặt ra yêu cầu thiết lập các cơ chế hiệu quả để nắm bắt thực tiễn kiến nghị của doanh nghiệp trong sản xuất, kinh doanh. Qua đó, hình thành một quy trình để kiến nghị của doanh nghiệp được tiếp nhận, phân tích, chuyển đến đúng cơ quan và theo dõi đến khi có kết quả.
Thực tế bước đầu của cơ chế phối hợp giữa Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam và Bộ Tài chính cho thấy hướng đi này có thể đo đếm được hiệu quả. Theo Cục trưởng Phát triển doanh nghiệp tư nhân và kinh tế tập thể (Bộ Tài chính) Bùi Anh Tuấn, sau hai tháng triển khai cơ chế phối hợp mới, hai đơn vị đã rà soát, tập hợp 202 kiến nghị chi tiết từ doanh nghiệp. Trong đó, hơn 100 kiến nghị đã được xử lý dứt điểm và có văn bản phản hồi; gần 100 kiến nghị còn lại được tiếp thu, đưa vào danh mục đề xuất sửa đổi, bổ sung trong các văn bản quy phạm pháp luật sắp tới.
Điều này tạo ra một khác biệt quan trọng khi kiến nghị không dừng lại ở bước “chuyển đúng địa chỉ” mà còn được theo dõi cho đến khi có câu trả lời và kết quả xử lý cụ thể. Quan trọng hơn, từ một kiến nghị cụ thể phải đặt câu hỏi liệu phía sau đó có phải là một vấn đề mang tính hệ thống.
Doanh nghiệp cùng tham gia xây dựng thể chế
Để chính sách đi vào cuộc sống và phát huy hiệu quả, tiếng nói của doanh nghiệp cần được đưa vào quá trình xây dựng, hoàn thiện thể chế ngay từ đầu. Bởi đây là đối tượng trực tiếp thực hiện và thụ hưởng chính sách, doanh nghiệp cảm nhận rõ nhất những quy định nào phù hợp, quy định nào còn vướng mắc, những thủ tục nào đang làm phát sinh thêm chi phí, thời gian trong quá trình sản xuất, kinh doanh.
Chủ tịch Hội đồng quản trị Tập đoàn TH Ngô Minh Hải cho rằng, cần có cơ chế để tiếng nói của doanh nghiệp được tiếp nhận có hệ thống, phân tích và chuyển thành những đề xuất cụ thể. Doanh nghiệp không chỉ phản ánh khó khăn của mình, mà còn có thể đóng góp nguồn lực và kinh nghiệm để nhận diện những vấn đề chung của môi trường kinh doanh. Từ một vướng mắc cụ thể, nếu được đặt trong tổng thể các phản ánh, có thể nhận ra điểm nghẽn mang tính hệ thống để kiến nghị sửa đổi quy định, thống nhất cách hiểu hoặc điều chỉnh khâu thực thi. Mục tiêu nhằm đưa những sáng kiến, kiến nghị từ thực tiễn thành giải pháp về thể chế, qua đó giải phóng các nguồn lực đang bị cản trở bởi cơ chế, thủ tục và những bất cập trong thực thi, tạo thêm dư địa cho tăng trưởng kinh tế của đất nước.
Cần có cơ chế để tiếng nói của doanh nghiệp được tiếp nhận có hệ thống, phân tích và chuyển thành những đề xuất cụ thể.
Chính từ yêu cầu đó, mới đây Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam đã khởi động Đề án “Lắng nghe để Kiến tạo” nhằm hướng tới xây dựng cơ chế tiếp nhận, phân tích và theo dõi xử lý kiến nghị của doanh nghiệp một cách có hệ thống, thay vì chỉ tháo gỡ từng vướng mắc. Theo Chủ tịch Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam Hồ Sỹ Hùng, thông qua Đề án, các phản ánh từ doanh nghiệp sẽ được tổng hợp, phân tích để xác định vướng mắc nằm ở quy định pháp luật hay khâu thực thi, từ đó đề xuất sửa đổi cụ thể và theo dõi kết quả xử lý.
Cùng với tháo gỡ rào cản pháp lý, Liên đoàn Thương mại và Công nghiệp Việt Nam sẽ tiếp nhận ý tưởng, sáng kiến từ cộng đồng doanh nghiệp để chuyển thành các đề xuất thể chế, nhằm hình thành kênh kết nối thực chất giữa cộng đồng doanh nghiệp và cơ quan hoạch định chính sách.
Kiến tạo thể chế vì thế không phải việc riêng của cơ quan quản lý. Doanh nghiệp, với tư cách chủ thể trực tiếp đưa chính sách vào cuộc sống, cần tham gia phản ánh, góp ý và hiến kế ngay từ quá trình xây dựng chính sách. Ngược lại, cơ quan quản lý cần có cơ chế tiếp nhận, phân tích và phản hồi để những tiếng nói ấy không dừng ở các cuộc đối thoại. Thước đo cuối cùng không phải có bao nhiêu kiến nghị được tiếp nhận, mà là bao nhiêu vướng mắc, bất cập được giải quyết thực chất hoặc được xử lý từ nguyên nhân.
Khi phản ánh của doanh nghiệp trở thành dữ liệu, góp phần chỉnh sửa chính sách, thống nhất cách thực hiện và giảm chi phí tuân thủ, đối thoại mới thật sự tạo ra giá trị; qua đó mở thêm dư địa để kinh tế tư nhân đầu tư, phát triển và đóng góp nhiều hơn cho nền kinh tế.