Đồng Tháp đang từng bước khẳng định vai trò tiên phong về phát triển nông nghiệp xanh, bền vững trong vùng Đồng bằng sông Cửu Long. Địa phương nỗ lực nâng cao khả năng thích ứng biến đổi khí hậu, hiệu quả sử dụng tài nguyên và giá trị gia tăng của nông sản, qua đó cải thiện bền vững sinh kế của người dân.
Nhiều mô hình được triển khai
Mô hình canh tác lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh trong những vụ lúa vừa qua tại Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Mỹ Thành Bắc, xã Mỹ Thành mang lại hiệu quả rõ rệt. Nông dân từng bước quen dần với phương thức sản xuất mới, theo hướng hiện đại.
Ông Lương Văn Hoàng, ngụ ấp 4, xã Mỹ Thành trồng 2 ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp. Trong vụ đông xuân 2025-2026, gia đình ông thu hoạch 9 tấn/ha và bán cho doanh nghiệp bao tiêu với giá 6.400 đồng/kg (cao hơn thị trường 200 đồng/kg), lợi nhuận hơn 20 triệu đồng/ha.
Ông Hoàng cho biết, gia đình ông cũng như những nông dân khác thực hiện nghiêm ngặt các bước như: vệ sinh đồng ruộng, áp dụng cơ giới hóa, sạ bằng máy sạ hàng kết hợp vùi phân theo hiệu ứng hàng biên giúp giảm đầu tư giống, vật tư, tạo mật độ cây trồng thông thoáng; sử dụng ống theo dõi mực nước, thực hiện rút nước theo quy trình; áp dụng IPM, nguyên tắc 4 đúng, ưu tiên các sản phẩm thuốc bảo vệ thực vật có nguồn gốc sinh học, hạn chế thuốc hóa học để quản lý dịch hại; thu hoạch lúa xong phải đưa rơm ra khỏi ruộng.
Theo Giám đốc Hợp tác xã dịch vụ nông nghiệp Mỹ Thành Bắc Nguyễn Văn Việt, trong vụ đông xuân này, 35 thành viên hợp tác xã tham gia mô hình canh tác 40 ha lúa chất lượng cao, giảm phát thải trong đề án “Phát triển bền vững 1 triệu ha lúa chất lượng cao, phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030”.
Nông dân tham gia mô hình phải ghi chép nhật ký sản xuất, dự đầy đủ các buổi tập huấn và tuyệt đối tuân thủ quy trình theo hướng dẫn của cán bộ kỹ thuật; thực hiện nghiêm quy trình canh tác nhằm giảm phát thải, đo đạc, báo cáo, kiểm định lượng phát thải các-bon nhằm tiến tới thực hiện công nhận và chi trả tín chỉ các-bon…
Theo Chi cục Trồng trọt và Bảo vệ thực vật tỉnh Đồng Tháp, mô hình trồng lúa chất lượng cao, giảm phát thải trên địa bàn xã Mỹ Thành cho lợi nhuận cao hơn 5,4-5,5 triệu đồng/ ha, giảm chi phí sản xuất trên 2,3-3 triệu đồng/ha, giảm giá thành 715-733 đồng/kg so với ngoài mô hình.
Ngoài ra, sản phẩm cung cấp cho người tiêu dùng bảo đảm chất lượng, làm tiền đề cho việc tiếp tục triển khai đề án Phát triển bền vững 1 triệu héc-ta chuyên canh lúa chất lượng cao và phát thải thấp gắn với tăng trưởng xanh vùng Đồng bằng sông Cửu Long đến năm 2030.
Hay mô hình trồng thanh long phát thải thấp tại các xã phía đông của tỉnh Đồng Tháp. Phần lớn nông dân bón phân hữu cơ, giảm phân hóa học và bón phân kết hợp hệ thống tưới nhỏ giọt, giảm phát thải N2O; ủ cành thanh long làm phân bón hữu cơ để bón lại cho cây.
Ông Lê Văn Bảy, ngụ ấp Tân Mỹ, xã Mỹ Tịnh An, tỉnh Đồng Tháp trồng 0,6 ha thanh long ruột đỏ được 5 năm tuổi. Ông Bảy cho biết: Nhờ canh tác theo hướng hữu cơ, sinh học cùng công nghệ tưới phun nên tiết kiệm được nhiều chi phí, công lao động, sản phẩm luôn đạt chất lượng và bán cao hơn thị trường 2.000-3.000 đồng/kg. Trung bình mỗi năm, lợi nhuận từ vườn thanh long đạt 150-250 triệu đồng.
Hiện, vùng trồng thanh long của tỉnh Đồng Tháp gần 9.400 ha, với sản lượng thu hoạch hằng năm gần 272.000 tấn trái; trong đó, diện tích thanh long sản xuất theo tiêu chuẩn VietGAP, GlobalGAP đạt khoảng 2.500 ha.
Tiên phong, đi đầu trong khu vực
Hiện nay, tỉnh Đồng Tháp triển khai 10 mô hình thí điểm giảm phát thải để nhân rộng, 16 mô hình có khả năng phát triển tín chỉ các-bon, 4 mô hình vận động doanh nghiệp hoặc hợp tác xã tham gia thực hiện.
Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp, từ nay đến năm 2035, 100% diện tích lúa được chuyển đổi sang canh tác phát thải thấp, bền vững, giảm ít nhất 20% lượng phát thải khí nhà kính trong sản xuất so với phương thức canh tác truyền thống; ít nhất có 60% diện tích cây ăn trái chủ lực được áp dụng các quy trình canh tác phát thải thấp, sử dụng hiệu quả nước tưới, phân bón, thuốc bảo vệ thực vật và phụ phẩm trồng trọt; từng bước mở rộng đối với các cây trồng khác phù hợp điều kiện sinh thái và yêu cầu thị trường.
Trong đó, thu nhập của người dân tham gia sản xuất trồng trọt phát thải thấp tăng ít nhất 30% so với phương thức canh tác truyền thống. Ngành nông nghiệp hoàn thiện cơ sở dữ liệu phát thải trồng trọt cấp tỉnh, bảo đảm kết nối, liên thông với hệ thống kiểm kê khí nhà kính quốc gia; ít nhất 80% vùng sản xuất trồng trọt phát thải thấp được quản lý, giám sát bằng các công cụ số như: nhật ký điện tử, truy xuất nguồn gốc, quản lý nướcphân- thuốc, theo dõi phát thải.
Tỉnh Đồng Tháp xây dựng nhãn hiệu nhận diện sản phẩm chủ lực phát thải thấp gắn với tiêu thụ trong nước và xuất khẩu. Thời gian tới, ngành trồng trọt tỉnh Đồng Tháp hoàn thành chuyển đổi sang các phương thức sản xuất phát thải thấp, bền vững và hiện đại, thích ứng hiệu quả với biến đổi khí hậu, sử dụng tiết kiệm và hiệu quả tài nguyên, bảo vệ môi trường sinh thái và đa dạng sinh học.
Trong đó, hoạt động trồng trọt được tổ chức trên nền tảng khoa học-công nghệ, chuyển đổi số và quản lý phát thải, gắn chặt với tổ chức sản xuất theo vùng, liên kết chuỗi giá trị và thị trường trong nước, quốc tế.
Giám đốc Sở Nông nghiệp và Môi trường tỉnh Đồng Tháp Lê Hà Luân cho biết: “Từ một nền nông nghiệp truyền thống, Đồng Tháp đang chuyển mình mạnh mẽ sang mô hình nông nghiệp hiện đại-xanhsố- tuần hoàn. Việc chuyển đổi tư duy từ sản xuất nông nghiệp sang tư duy kinh tế nông nghiệp tạo sự chuyển biến mạnh mẽ của người dân địa phương. Các chủ thể tham gia sản xuất nông nghiệp, thúc đẩy chuyển đổi cơ cấu cây trồng vật nuôi, ứng dụng khoa học, công nghệ vào sản xuất, hình thành các chuỗi liên kết, vùng sản xuất nông sản tập trung”.
Đồng Tháp giữ vững và phát huy vai trò địa phương tiên phong của vùng Đồng bằng sông Cửu Long trong phát triển nông nghiệp xanh, phát thải thấp; đóng góp tích cực vào mục tiêu tăng trưởng xanh, trung hòa các-bon và phát triển bền vững của quốc gia, phù hợp các cam kết quốc tế của Việt Nam.
