Thúc đẩy hệ sinh thái AI phát triển mạnh mẽ, có trách nhiệm tại Việt Nam

Chiều 26/9, tại Hà Nội, đã diễn ra Lễ khai mạc Ngày hội Trí tuệ nhân tạo Việt Nam (AI4VN 2025) với chủ đề "Vietnam in the Global AI Race - Việt Nam trong cuộc đua AI toàn cầu".

Việt Nam sẽ có luật về trí tuệ nhân tạo

AI4VN là sự kiện thường niên do Bộ Khoa học và Công nghệ là cơ quan chỉ đạo Báo VnExpress tổ chức. Đây là năm thứ 8 sự kiện được triển khai nhằm giúp cộng đồng và doanh nghiệp hiểu rõ hơn về việc ứng dụng AI trong đời sống, đóng vai trò cầu nối giữa các Bộ, ban, ngành và doanh nghiệp trong việc trao đổi về chính sách, giải pháp hỗ trợ phát triển AI tại Việt Nam.

Với chủ đề "Vietnam in the Global AI Race - Việt Nam trong cuộc đua AI toàn cầu", tại sự kiện, đại diện nhà quản lý, doanh nghiệp chia sẻ các bài toán thực tế, giải pháp để thúc đẩy ứng dụng, phát triển AI gắn kết với chiến lược quốc gia về chuyển đổi số và phát triển AI tại Việt Nam.

Phát biểu khai mạc Ngày hội Trí tuệ nhân tạo Việt Nam (AI4VN) 2025, Thứ trưởng Khoa học và Công nghệ Bùi Hoàng Phương cho biết, những định hướng quan trọng trong việc xây dựng hành lang pháp lý cho AI tại Việt Nam đã khẳng định vị thế tiên phong của quốc gia trong lĩnh vực này.

Theo Thứ trưởng, dự kiến Luật Trí tuệ nhân tạo sẽ được trình Quốc hội vào năm 2025, đưa Việt Nam trở thành một trong số ít các quốc gia có khung pháp lý toàn diện về AI.

Dự thảo luật được xây dựng dựa trên 5 nguyên tắc cốt lõi: lấy con người làm trung tâm, bảo đảm an toàn và minh bạch, phát triển bao trùm và bền vững, quản trị cân bằng và hài hòa. Một trong những điểm nhấn của dự luật là việc quản lý AI theo mức độ rủi ro, trong đó các hệ thống AI có rủi ro cao sẽ chịu sự giám sát chặt chẽ. Quy định về tính minh bạch và dán nhãn cũng được chú trọng, yêu cầu người dùng phải được thông báo rõ ràng khi tương tác với AI, nhằm giải quyết những thách thức trong việc phân biệt giữa nội dung do người và máy tạo ra.

Bên cạnh việc quản lý, luật cũng hướng đến mục tiêu tạo động lực phát triển, với các cơ chế chính sách ưu đãi đặc biệt cho nghiên cứu và phát triển AI. Bộ Khoa học Công nghệ cũng đang tiên phong ứng dụng AI vào hoạt động nội bộ, điển hình là trong việc soạn thảo văn bản quy phạm pháp luật, giúp giải phóng sức lao động và tiết kiệm thời gian đáng kể.

Liên quan đến vấn đề đạo đức AI được nhấn mạnh là một nội dung thảo luận trọng tâm, Thứ trưởng cho rằng, các thách thức trong giáo dục, y tế và tài chính đều đòi hỏi một khung khổ đạo đức rõ ràng, nơi quyền quyết định cuối cùng vẫn thuộc về con người. "Ngày hội được kỳ vọng sẽ là diễn đàn quan trọng để các chuyên gia đóng góp ý kiến, giúp Bộ Khoa học và Công nghệ hoàn thiện hành lang pháp lý, thúc đẩy một hệ sinh thái AI phát triển mạnh mẽ và có trách nhiệm tại Việt Nam", Thứ trưởng nêu rõ.

Australia đồng hành cùng Việt Nam phát triển AI bền vững

Tại sự kiện, ông Kim Wimbush - Tham tán CSIRO kiêm Giám đốc Chương trình Aus4Innovation tại Việt Nam cho biết, chủ đề Ngày hội Trí tuệ nhân tạo Việt Nam năm nay phản ánh tầm nhìn của Việt Nam trong tận dụng cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư, thúc đẩy đổi mới để phát triển đồng thời đóng góp vào tiến bộ toàn cầu. Phía Australia tự hào đồng hành cùng Việt Nam trong hành trình này.

Theo ông Wimbush, quan hệ đối tác đổi mới giữa hai nước được khởi động năm 2017 và được củng cố từ 2024, với khoa học công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số là trụ cột của quan hệ đối tác chiến lược toàn diện. Hai bên đã phối hợp chuyên môn nhằm bảo đảm công nghệ mới, trong đó AI được phát triển có trách nhiệm và bền vững.

Chương trình Aus4Innovation, do Bộ Ngoại giao và Thương mại Australia tài trợ, phối hợp quản lý cùng CSIRO và Bộ Khoa học và Công nghệ, mang lại kết quả thực tế. Tại Việt Nam, AI hỗ trợ nâng cao độ chính xác trong chẩn đoán ung thư vú, cải thiện hiệu quả sản xuất nông nghiệp và tăng cường quản lý môi trường tại các vườn quốc gia, góp phần bảo tồn các loài chim quý hiếm như sếu đầu đỏ.

Bên cạnh ứng dụng thực tiễn, hai bên cũng hợp tác xây dựng khung nguyên tắc đạo đức cho AI. Tháng 6/2024, Bộ Khoa học và Công nghệ công bố hướng dẫn AI có trách nhiệm đầu tiên, với sự hỗ trợ từ CSIRO và Đại học Luật - Đại học Quốc gia Hà Nội.

Năm 2025, Trung tâm Công nghệ Chiến lược Australia-Việt Nam đã được ra mắt tập trung vào 5G, 6G, an ninh mạng, AI và chuyển đổi số. "Đây là cột mốc quan trọng, khẳng định cam kết của chúng tôi trong hỗ trợ Việt Nam thực hiện Nghị quyết 57 của Bộ Chính trị, đưa khoa học và công nghệ trở thành động lực phát triển”, ông Wimbush cho biết

Ngoài ra, ông cũng nhấn mạnh, những sự kiện như AI4VN là cơ sở để chính phủ, giới nghiên cứu, doanh nghiệp và nhà đổi mới cùng hợp tác, khai thác tiềm năng của AI vì lợi ích chung.

Việt Nam có cơ hội rút ngắn khoảng cách với các cường quốc AI

Tại sự kiện, đại diện các doanh nghiệp đã tham luận về nội dung: Chủ đề Việt Nam đang ở đâu trong đường đua AI toàn cầu; Hạ tầng AI - Trụ cột kiến tạo Việt Nam số; AI Agent: Lực lượng lao động mới cho tương lai; Doanh nghiệp cần chuẩn bị gì để tận dụng lợi thế của AI Agents...

Theo các chuyên gia, Việt Nam có cơ hội rút ngắn khoảng cách với các cường quốc AI nếu nhanh chóng chiếm lĩnh thị trường khu vực, tập trung vào AI bản địa hóa và có chiến lược quốc gia bài bản.

Đưa ra những phân tích sâu sắc về vị thế của Việt Nam trên bản đồ Trí tuệ nhân tạo toàn cầu, đồng thời chỉ ra những thách thức, cơ hội và lộ trình để Việt Nam có thể bứt phá, ông Lê Hồng Việt, Tổng Giám đốc FPT Smart Cloud cho biết: Cuộc đua AI toàn cầu vẫn đang nóng lên từng ngày, với hai đấu trường chính là phát triển các mô hình AI nền tảng và nghiên cứu học thuật. Dẫn số liệu từ các báo cáo của IDC và PwC, ông cho biết AI dự kiến đóng góp 19,9 nghìn tỷ USD vào kinh tế thế giới và góp phần tăng 15% GDP toàn cầu năm 2035.

Việt Nam vẫn có những điểm sáng đáng ghi nhận. Báo cáo của WIN (Worldwide Independent Network of Market Research) xếp Việt Nam thứ 6/40 quốc gia về mức độ sẵn sàng cho kỷ nguyên AI. Hệ sinh thái AI trong nước cũng đang nóng lên nhanh chóng với vốn đầu tư năm 2024 đạt 80 triệu USD (tăng 8 lần), lực lượng lao động công nghệ khoảng 500.000 người, và tỷ lệ chấp nhận AI cao (42% dân số, 65% doanh nghiệp vừa và nhỏ đã sử dụng).

Điểm mạnh của Việt Nam là chi phí cạnh tranh, chính phủ chủ động và đà tăng trưởng kinh tế nhanh. Ngược lại, những điểm yếu cố hữu cần khắc phục bao gồm hạ tầng AI chưa đồng bộ, thiếu hụt nhân lực AI chất lượng cao, khung pháp lý chưa hoàn thiện và chi tiêu cho R&D còn khiêm tốn…

Tại sự kiện, các chuyên gia đã đề xuất một lộ trình chiến lược phát triển AI giai đoạn 2025-2030 để Việt Nam không chỉ bắt kịp mà còn có thể dẫn đầu khu vực. Chiến lược này mang tên "Xây dựng AI có chủ quyền", tập trung vào bốn trụ cột: con người-hạ tầng số-sản phẩm-hệ sinh thái.