Phát triển bền vững trí tuệ nhân tạo ở Việt Nam

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang dần trở thành công nghệ mũi nhọn tại Việt Nam với tốc độ tiếp cận các xu hướng toàn cầu nhanh chóng và một cộng đồng doanh nghiệp sẵn sàng đổi mới. Việt Nam hiện được đánh giá ở mức trung bình khá trong lĩnh vực AI - một vị thế tiềm năng để vươn lên mạnh mẽ nếu có sự đầu tư và định hướng đúng đắn.
Trí tuệ nhân tạo đã nhanh chóng đi vào đời sống và hỗ trợ đắc lực cho doanh nghiệp. Ảnh: Nam Anh
Trí tuệ nhân tạo đã nhanh chóng đi vào đời sống và hỗ trợ đắc lực cho doanh nghiệp. Ảnh: Nam Anh

Thị trường AI Việt Nam chờ bứt phá

Một trong những điển hình cho tinh thần đổi mới này chính là TS Nguyễn Tuấn Nghĩa, Tổng Giám đốc ANSCenter. Cùng với đội ngũ cộng sự đến từ Australia, ông đã mang về Việt Nam một hệ thống tích hợp AI đa nhiệm tiên tiến, đã được thiết kế sẵn với 20 tác vụ mạnh mẽ, nhưng đồng thời cũng tạo ra không gian để người dùng có thể tự do xây dựng và nhúng thêm các mô hình cá nhân hóa theo nhu cầu thực tế. Với một thị trường đang phát triển sôi động như Việt Nam, TS Nghĩa kỳ vọng hệ thống sẽ sớm được doanh nghiệp trong nước đón nhận rộng rãi.

Sau hơn một năm hoạt động tại Việt Nam, những nỗ lực phát triển thị trường AI của ANSCenter đã gặt hái nhiều thành quả tích cực. Theo TS Nghĩa, doanh nghiệp Việt rất cởi mở trong việc tiếp cận công nghệ mới, đặc biệt là các giải pháp “ngoại nhập” nhưng có khả năng tích hợp tốt với điều kiện trong nước.

Ông cũng chỉ ra rằng các công ty công nghệ Việt đã trải qua giai đoạn dài gia công (outsource) sản phẩm cho nước ngoài, từ đó tích lũy kinh nghiệm và nhận ra khả năng tự phát triển giải pháp mang thương hiệu Việt. Đây là nền tảng vững chắc để AI dần “nội địa hóa” và phục vụ trực tiếp cho sự phát triển doanh nghiệp trong nước.

Không chỉ doanh nghiệp khởi nghiệp, các tập đoàn công nghệ lớn tại Việt Nam cũng đang tích cực nhập cuộc. Ông Lê Hồng Việt, Tổng Giám đốc FPT Smart Cloud cho biết, sau làn sóng bùng nổ của ChatGPT, trí tuệ nhân tạo tạo sinh (Generative AI - Gen AI) đã nhanh chóng đi vào đời sống, hỗ trợ đắc lực cho các quy trình tự động hóa và gia tăng giá trị thực tiễn cho doanh nghiệp.

“Gen AI đã góp phần làm mờ ranh giới công nghệ, giúp AI trở nên dễ sử dụng hơn với mọi đối tượng từ lập trình viên, nhà phát triển độc lập cho đến các doanh nghiệp vừa và nhỏ. Điều đó mở ra cơ hội rất lớn cho đổi mới sáng tạo tại Việt Nam”, ông Việt nhận định.

Tuy nhiên, ông cũng cho rằng để thật sự vươn tầm, thị trường AI Việt cần những cú huých mang tính hệ thống. Hiện có rất nhiều nỗ lực từ các doanh nghiệp trong việc xây dựng công nghệ lõi, nhưng các ứng dụng có tính phổ biến cao, có khả năng thay đổi thị trường một cách toàn diện vẫn còn hiếm.

Chỉ khi có những sản phẩm đột phá, thị trường AI Việt mới có thể thu hút mạnh mẽ dòng vốn đầu tư và nguồn lực chất lượng cao từ trong và ngoài nước. Tuy nhiên, song song với tốc độ phát triển ấn tượng, câu hỏi lớn đặt ra cho Việt Nam là: Làm sao để phát triển AI một cách bền vững và có trách nhiệm?

Theo báo cáo Chỉ số sẵn sàng Trí tuệ nhân tạo của Chính phủ năm 2024 do Oxford Insights công bố, Việt Nam xếp hạng 59 trên tổng số 193 quốc gia và vùng lãnh thổ, với tổng điểm 54,48. Trong khu vực Đông Á, Việt Nam đứng thứ 9 và xếp thứ 5 trong số 10 quốc gia ASEAN, chỉ sau Singapore, Malaysia, Thailand và Indonesia. Đáng chú ý, thứ hạng của Việt Nam đã có sự cải thiện đáng kể trong những năm gần đây: từ vị trí 76 vào năm 2020, lên 62 vào năm 2021, 55 vào năm 2022, và đạt 59 vào năm 2023.

Hướng tới AI có trách nhiệm

Để trả lời cho câu hỏi trên, PGS, TS Đinh Ngọc Minh, giảng viên Khoa Công nghệ kỹ thuật của Đại học RMIT, cho rằng Việt Nam cần đặc biệt chú trọng hai khía cạnh: lợi ích xã hội và đầu tư hạ tầng dữ liệu.

Cụ thể, các ứng dụng AI phải mang lại lợi ích không chỉ cho doanh nghiệp mà còn cho cộng đồng. Điều này đồng nghĩa cần phát triển AI theo hướng có đạo đức, có trách nhiệm. Nếu không được định hướng đúng đắn, AI có thể bị lạm dụng hoặc dẫn dắt sai lệch, tạo ra những hệ lụy dài hạn cho xã hội.

Việt Nam hiện đã có bước đi quan trọng trong việc xây dựng một khung đạo đức cho AI. Tài liệu hướng dẫn về nguyên tắc phát triển hệ thống AI có trách nhiệm do Bộ Khoa học và Công nghệ ban hành bao gồm 9 nguyên tắc cốt lõi như: minh bạch, an toàn, quyền riêng tư, trách nhiệm giải trình, và đặc biệt là tôn trọng phẩm giá con người. Tuy nhiên, điều quan trọng là các nguyên tắc này cần được phổ biến rộng rãi trong cộng đồng doanh nghiệp và xã hội, chứ không chỉ dừng ở mặt chính sách.

Bên cạnh đó, ông Minh cho rằng, việc đầu tư mạnh vào hạ tầng dữ liệu và năng lực xử lý là hết sức quan trọng. Bởi lẽ, tại các quốc gia phát triển như Mỹ, Trung Quốc hay châu Âu, chính phủ và doanh nghiệp đã cùng đổ vốn đầu tư vào các siêu máy tính và hệ thống lưu trữ dữ liệu, nền tảng để phát triển công nghệ AI lõi.

Trong khi ở Việt Nam, dù nhiều doanh nghiệp lớn đã có những đầu tư đáng kể, nhưng chúng vẫn còn rời rạc và chủ yếu phục vụ mục tiêu nội bộ. Vì vậy, điều cần thiết là xây dựng một thể chế đủ linh hoạt để thu hút đầu tư tư nhân theo định hướng chung của Chính phủ, trong đó cần có cơ chế phối hợp hiệu quả giữa doanh nghiệp, viện nghiên cứu, trường đại học và chuyên gia trong và ngoài nước. Vì vậy, cần có một chương trình nghị sự quốc gia về AI, gắn với Nghị quyết 57 về chuyển đổi số và đổi mới sáng tạo.

Cũng theo ông Minh, Gen AI là công nghệ đang thay đổi cách tạo ra nội dung, có thể tạo ra tác động sâu sắc đến văn hóa và nhận thức xã hội. Theo đó, Việt Nam cần định hướng phát triển Gen AI phù hợp với giá trị văn hóa và chính trị riêng, từ đó vừa góp phần bảo vệ bản sắc, vừa nâng cao năng lực cạnh tranh công nghệ trên trường quốc tế.

Hiện nay, ý tưởng “công nghệ vì con người” giờ đây không còn là khẩu hiệu. Báo cáo Phát triển Con người 2025 của Liên hợp quốc đã chỉ rõ: tác động của AI đến hạnh phúc nhân loại phụ thuộc vào chính sách, chuẩn mực đạo đức và hành động chung của toàn xã hội.

Ông Lê Hồng Việt, Tổng Giám đốc FPT Smart Cloud, cũng khẳng định, AI phải phục vụ con người trước tiên vì sự thịnh vượng, hạnh phúc và phát triển bao trùm giữa các vùng miền, bởi công nghệ chỉ có ý nghĩa khi mang lại sự công bằng, chứ không phải tạo ra khoảng cách mới. Để làm được điều đó, FPT Smart Cloud đang đẩy mạnh hợp tác với các trường đại học và trung tâm nghiên cứu để hình thành một hệ sinh thái phát triển AI hiệu quả và lâu dài.

Tựu trung lại, Việt Nam đang đứng trước thời cơ vàng để bứt phá trong lĩnh vực AI. Tuy nhiên, để biến tiềm năng thành hiện thực, cần có sự đồng hành của cả hệ sinh thái, từ chính sách quốc gia, doanh nghiệp, các viện, trường đến cộng đồng xã hội. AI không thể phát triển một cách bền vững nếu thiếu đi yếu tố trách nhiệm, đạo đức và một định hướng nhân văn rõ ràng. Công nghệ là công cụ, con người mới là mục tiêu cần hướng tới.

Có thể bạn quan tâm

World Cup không chỉ có bóng đá

Những thông số như doanh thu bán vé, số lượng người xem trên toàn thế giới… đã chứng minh vị trí số 1 của World Cup trong các sự kiện thể thao. Cũng vì lẽ đó mà cách thức tổ chức, vận hành của World Cup có thể gợi mở hoặc tạo ra xu hướng cho các sự kiện thể thao.

Cánh đồng điện gió ở Lâm Đồng. Ảnh: NAM ANH

Những “điểm nghẽn” trong làn sóng đầu tư năng lượng

Trong bối cảnh Quy hoạch điện VIII đang được đẩy mạnh thực thi, Lâm Đồng trở thành tâm điểm của dòng vốn đầu tư vào điện mặt trời và điện gió. Tuy nhiên, đằng sau những con số nghìn tỷ và công suất thiết kế lên đến hàng nghìn MW, bức tranh thực tế vẫn tồn tại vấn đề “mông lung” về công nghệ.

Khách đến mua vẫn chiếm đa số, song các giao dịch giá trị lớn không nhiều. Ảnh: THANH HOA

Chu kỳ tâm lý mới trên thị trường vàng

Sau giai đoạn tăng nóng từ cuối năm 2024 đến đầu năm 2026, giá vàng trong nước đang trải qua đợt điều chỉnh mạnh. Tâm lý nhà đầu tư cũng thay đổi rõ rệt, từ nỗi sợ bỏ lỡ cơ hội sang trạng thái thận trọng và hoài nghi hơn với triển vọng của thị trường.

Sự phát triển nhanh chóng của AI đặt ra yêu cầu cấp thiết phải hoàn thiện khung pháp lý để quản lý hiệu quả công nghệ này. Ảnh: HẢI NAM

Quyền sở hữu trí tuệ đối với sản phẩm AI tạo ra

Từ những ca khúc, bức tranh, phần mềm cho đến các sáng chế công nghệ, trí tuệ nhân tạo (AI) đang tham gia ngày càng sâu vào quá trình sáng tạo của con người. Tuy nhiên, khi các sản phẩm ấy tạo ra giá trị kinh tế, một câu hỏi lớn được đặt ra là việc bảo hộ quyền sở hữu trí tuệ sẽ được thực hiện như thế nào?

Đồ họa: ANH QUÂN

Cảnh báo lừa đảo trong giao dịch thương mại quốc tế

Số hóa và trí tuệ nhân tạo (AI) khiến các hình thức lừa đảo trong thương mại quốc tế trở nên ngày càng tinh vi. Cơ quan quản lý và chuyên gia khuyến cáo doanh nghiệp cần tăng cường xác minh đối tác và siết chặt quy trình giao dịch.

Nhà đầu tư tìm hiểu thông tin về dự án tại sàn giao dịch bất động sản. Ảnh: NAM ANH

Bất động sản không còn là cuộc chơi của kỳ vọng

Sau một chu kỳ tăng nóng kéo dài, thị trường bất động sản đang chứng kiến sự thay đổi tâm lý của nhà đầu tư, từ kiếm lợi nhuận nhờ chênh lệch giá sang tìm kiếm dòng tiền khai thác. Sự thay đổi này bắt nguồn từ việc nhà đầu tư đã không còn tin tuyệt đối vào khả năng tăng giá liên tục của bất động sản.

Phòng bệnh hơn chữa bệnh

Việc Công ty CP Đầu tư xây dựng 3-2 gửi văn bản đến cơ quan quản lý đề nghị kiểm tra giao dịch cổ phiếu (CP) của chính doanh nghiệp (DN) vì lo ngại những tình huống khó lường đã nói lên một tình huống, dù không phổ biến, nhưng luôn phải thực hiện là DN phải có kế hoạch theo dõi CP của mình để phòng tránh rủi ro.

Xếp hạng ẩm thực

Những ngày gần đây, chủ đề liên quan đến việc các đơn vị kinh doanh trong lĩnh vực ăn uống (F&B) được lọt vào bảng xếp hạng hoặc gắn sao Michelin được bàn luận sôi nổi. Mặc dù sao Michelin vốn luôn được xem là một tiêu chuẩn của ẩm thực, cũng giống như việc gắn sao khách sạn, nhưng sự phát triển của công nghệ cũng kéo theo nhiều thay đổi rất đáng suy nghĩ.

Khách hàng dùng điện thoại truy xuất thông tin hàng hóa qua mã QR .Ảnh: NAM ANH

Nền tảng dữ liệu truy xuất nguồn gốc hàng hóa

Người tiêu dùng Việt Nam ngày càng quen với thao tác dùng điện thoại thông minh quét mã QR trên bao bì sản phẩm. Điều này đang đặt ra đòi hỏi ngày càng cao về tính xác thực và khả năng chứng minh nguồn gốc xuất xứ của những công cụ này.

Nhóm doanh nghiệp dệt may có tỷ trọng nhập khẩu bông lớn từ Mỹ như TCM, ADS, Vinatex… được hưởng lợi. Ảnh: SONG ANH

"Phép thử" mới với xuất khẩu Việt Nam

Đề xuất áp thuế bổ sung 12,5% từ Mỹ mở ra một phép thử mới đối với năng lực thích ứng của doanh nghiệp xuất khẩu Việt Nam, trong bối cảnh các yêu cầu về chuỗi cung ứng, xuất xứ và tiêu chuẩn thương mại ngày càng khắt khe.

Cơ quan quản lý đã chủ động đối thoại, lắng nghe và tiếp thu ý kiến từ cộng đồng doanh nghiệp.

Tốc độ và tính dự báo trong hoàn thiện pháp luật kinh doanh

Năm 2025 đánh dấu tốc độ hoàn thiện pháp luật kinh doanh cao chưa từng có với 89 đạo luật được thông qua và nhiều thủ tục được cắt giảm. Cùng với những kết quả tích cực, cộng đồng doanh nghiệp cũng đặt ra yêu cầu ngày càng lớn về tính ổn định, khả năng dự báo và sự tham gia thực chất vào quá trình xây dựng chính sách.

Tư vấn cho khách hàng vay mua bất động sản. Ảnh: NAM ANH

Dòng vốn đang được phân loại theo giá trị

Nếu trước đây tín dụng bất động sản chủ yếu được nhìn dưới góc độ rủi ro và cần kiểm soát chặt, thì quyết định mới của Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) được xem là bước điều chỉnh quan trọng nhằm định hướng dòng vốn vào các lĩnh vực phục vụ nhu cầu thực như nhà ở xã hội, khu công nghiệp và khu chế xuất.

Người dân mua xăng E10 tại một cửa hàng tại Hà Nội.Ảnh: THÀNH ĐẠT

Những vấn đề cần lưu tâm khi phủ sóng xăng E10 toàn quốc

Xăng E10 (loại nhiên liệu được pha trộn từ 90% xăng khoáng và 10% ethanol) đã được bán trên toàn quốc từ ngày 1/6 thay thế hoàn toàn xăng khoáng truyền thống. Trong những ngày đầu triển khai, do không có thêm lựa chọn nào khác, người dân vẫn mua xăng E10 sử dụng bình thường. Tuy nhiên, dư luận hiện đang dành sự quan tâm rất lớn đến chất lượng của loại nhiên liệu mới, đặc biệt là khả năng tương thích với phương tiện đang lưu thông, cũng như những tác động lâu dài đối với độ bền của động cơ.

Xe container ra vào khu vực làm thủ tục của một doanh nghiệp logistics tại Cửa khẩu quốc tế Hữu Nghị (Lạng Sơn).

Dữ liệu quyết định hiệu quả chặn hàng giả tại biên giới

Trong thương mại điện tử xuyên biên giới, hàng giả có thể được vận chuyển bằng bưu kiện nhỏ, chuyển phát nhanh, đơn hàng được chia nhỏ, qua kho trung chuyển và các tuyến giao nhận thay đổi liên tục. Điều đó buộc công tác kiểm soát biên giới phải thay đổi.

Từ “Sell in May” đến World Cup

World Cup 2026 đang đến rất gần và cũng có những số liệu chỉ ra một số thời điểm giao dịch trên thị trường chứng khoán (TTCK) chùng xuống khi diễn ra ngày hội bóng đá lớn nhất thế giới. Dữ liệu thống kê từ MBS chỉ ra thanh khoản của thị trường giảm khoảng 12% trong 3 kỳ World Cup gần nhất là 2014, 2018 và 2022.

Việt Nam - Mỹ ra tuyên bố chung về tiền tệ

Việt Nam - Mỹ ra tuyên bố chung về tiền tệ

Ngân hàng Nhà nước Việt Nam và Bộ Tài chính Mỹ vừa công bố Tuyên bố chung về tiền tệ, tái khẳng định cam kết hợp tác chặt chẽ trong khuôn khổ Đối thoại Chính sách Tài chính vĩ mô Việt Nam - Mỹ, nhấn mạnh việc tuân thủ các nghĩa vụ quốc tế liên quan chính sách tỷ giá và tiền tệ.

Khi sản phẩm là hệ sinh thái

Nếu định nghĩa sản phẩm du lịch là những sự kiện, dịch vụ, hoạt động… phục vụ du khách thì cũng nên nhìn nhận đây là một hệ sinh thái hoặc một chuỗi liên kết để có những chiến lược, giải pháp phù hợp nhằm thu hút và phục vụ du khách một cách tốt nhất.

Kê khai thuế thu nhập cá nhân tại Thuế thành phố Hà Nội. Ảnh: Nam Anh

Chính sách thuế cần phản ánh đúng thu nhập

Chi phí sinh hoạt ngày càng tăng khiến nhiều ý kiến cho rằng chính sách thuế thu nhập cá nhân cần được điều chỉnh linh hoạt hơn, bảo đảm phản ánh đúng thu nhập và giảm áp lực cho người lao động.

Đào tạo nguồn nhân lực chất lượng cao để đón đầu cho phát triển khoa học công nghệ. Ảnh: NGUYỆT ANH

Tận dụng đúng "cửa sổ cơ hội" trong cuộc đua lượng tử

Sau trí tuệ nhân tạo (AI) và bán dẫn, lượng tử đang trở thành chiến trường công nghệ mới giữa các cường quốc. Tư duy phát triển mới này được thể hiện rất rõ qua việc Tổng Bí thư, Chủ tịch nước Tô Lâm yêu cầu hoàn thiện Đề án phát triển công nghệ lượng tử mang tầm chiến lược.

Các doanh nghiệp luôn cần vốn để đầu tư trang thiết bị mở rộng sản xuất, kinh doanh. Ảnh: NAM NGUYỄN

Mô hình kiến tạo môi trường sản xuất, kinh doanh “2 trong 1”

Khả năng phối hợp thực chất giữa khu vực công và khu vực tư góp phần duy trì môi trường sản xuất và kinh doanh ổn định. Bài viết đề xuất mô hình đối thoại công - tư “2 trong 1” như một cơ chế kiến tạo nhằm gắn kết nguồn lực, nâng cao năng lực cạnh tranh và thúc đẩy phát triển quốc gia.

Ảnh, đồ họa: KHIẾU MINH

Khi cánh cửa đã mở

Hai mươi năm sau ngày gia nhập WTO, phần lớn những mục tiêu hội nhập kinh tế mà Việt Nam đặt ra đã trở thành hiện thực. Nhưng trong một thế giới đang thay đổi nhanh chóng, câu chuyện không còn chỉ là mở cửa thị trường hay gia tăng xuất khẩu.

Du khách tham quan các làng nghề truyền thống tại Đồng bằng sông Cửu Long. Ảnh: NGUYỆT ANH

Cùng CNN kể chuyện Việt Nam

Việc ngành du lịch Việt Nam tiếp tục hợp tác với CNN để quảng bá hình ảnh điểm đến quốc gia cho thấy cách làm du lịch đang có sự thay đổi rõ nét.

Săn hàng khuyến mại hoặc giảm giá đang được nhiều người tiêu dùng lựa chọn. Ảnh: NAM NGUYỄN

Tiêu dùng nội địa cần thêm lực đẩy

Việc thúc đẩy tiêu dùng nội địa không thể chỉ dựa vào các chương trình giảm giá ngắn hạn mà cần gắn với nâng cao thu nhập và niềm tin của người dân vào triển vọng kinh tế.