Thu hẹp bất bình đẳng kép, kiến tạo phát triển bền vững ở những vùng dân tộc thiểu số

Ở vùng sâu, vùng xa, nơi điều kiện kinh tế-xã hội còn nhiều thiếu thốn, phụ nữ dân tộc thiểu số đã và đang gánh chịu sự bất bình đẳng kép: khoảng cách giới và khoảng cách địa lý. Những rào cản này khiến họ khó tiếp cận với giáo dục, việc làm và các cơ hội phát triển.

Những người phụ nữ mạnh dạn làm chủ tương lai của mình.
Những người phụ nữ mạnh dạn làm chủ tương lai của mình.

Thu hẹp bất bình đẳng kép không chỉ là yêu cầu về quyền, mà còn là nền tảng tất yếu cho sự phát triển bền vững ở những vùng dân tộc thiểu số.

Theo khảo sát của Tổ chức CARE quốc tế tại Việt Nam, giai đoạn 2023-2024, tại Hà Giang và Lai Châu, phụ nữ dân tộc thiểu số lao động trung bình trên 13 giờ mỗi ngày. Trong đó hơn 5 giờ dành cho các công việc không lương như: chăm sóc gia đình, nấu nướng, dọn dẹp, làm nương rẫy. Phần việc này không được tính vào thu nhập, không có tiếng nói trong kinh tế hộ và càng không hiện diện trong phân bổ chính sách công.

Ra khỏi phạm vi gia đình, vai trò của người phụ nữ còn yếu hơn. Chỉ khoảng 20% phụ nữ dân tộc thiểu số có tiếng nói trong các cuộc họp ở thôn, bản. 17% phụ nữ có việc làm được trả lương.

Trẻ em gái vùng cao có nguy cơ bỏ học cao hơn hẳn trẻ em trai. Các bé gái ít được học nghề, ít khi học lên các cấp học trung học cơ sở, trung học phổ thông. Những rào cản hữu hình và vô hình chồng chất khiến phụ nữ và trẻ em gái vùng dân tộc thiểu số khó tiếp cận thông tin, khó tham gia quyết định và khó thoát khỏi vòng luẩn quẩn của đói nghèo, lệ thuộc và bất bình đẳng kép.

Bà Nguyễn Thu Giang, Chủ tịch Hội đồng sáng lập Viện Phát triển sức khỏe cộng đồng Ánh Sáng (LIGHT) đã thẳng thắn nhận định: “Không thể giải quyết bất bình đẳng bằng can thiệp ngắn hạn, mà cần một quá trình liên tục, đi vào năng lực cá nhân, để chị em rút ra giá trị cho chính mình. Khi chị em thực sự nhận thức được rằng vị thế của mình có thể thay đổi bằng nhiều cách: chủ động nâng cao giá trị bản thân, mạnh dạn lên tiếng trước bất bình đẳng, tìm cách tạo sinh kế cho chính mình và người xung quanh... đó là lúc họ sẽ tìm ra con đường để xóa bỏ rào cản giới và định kiến”.

Thực tiễn cho thấy, khi phụ nữ được trao quyền, được khơi dậy nội lực và tạo điều kiện phát huy năng lực bản thân, họ có thể làm nên những chuyển biến mạnh mẽ, góp phần thúc đẩy kinh tế-xã hội, thu hẹp dần khoảng cách bất bình đẳng giới, ngay cả ở những vùng đất xa xôi, đặc biệt khó khăn.

Tại xã Sà Phìn, huyện Đồng Văn, tỉnh Hà Giang - nơi địa đầu Tổ quốc, một nhóm phụ nữ dân tộc H’Mông đã cùng nhau làm nên điều tưởng chừng không thể.

Được sự hỗ trợ của chính quyền địa phương và Hội Liên hiệp Phụ nữ huyện, Hợp tác xã Dịch vụ tổng hợp nông lâm nghiệp thôn Sà Phìn A (hay còn gọi là Hợp tác xã Lanh Trắng) được thành lập từ năm 2017 với 15 thành viên nữ. Từ những đôi bàn tay quen với khung dệt truyền thống, họ từng bước xây dựng một chuỗi sản xuất khép kín: trồng lanh, dệt vải, thêu thổ cẩm đến tiêu thụ sản phẩm.

Không chỉ giúp các thành viên - phần lớn là phụ nữ đơn thân, người khuyết tật, người từng bị lừa bán - có công ăn việc làm, Hợp tác xã Lanh Trắng còn là bệ đỡ để họ tự tin vươn lên. Năm 2024, hợp tác xã tiêu thụ gần 19.000m vải, hơn 3.600 sản phẩm thủ công, doanh thu hơn 3,4 tỷ đồng. Sản phẩm không chỉ có mặt trong nước mà còn xuất khẩu sang nhiều quốc gia như: Lào, Thái Lan, Mỹ, Đức, Italia, Nhật Bản.

Trung bình, mỗi thành viên có thu nhập ổn định từ 4 đến 5 triệu đồng mỗi tháng, đây là một con số không nhỏ ở vùng cao.

Từng là nạn nhân của bạo lực gia đình, chị Sùng Thị Si, Giám đốc Hợp tác xã Lanh Trắng những nhiệm kỳ đầu xúc động chia sẻ: “Xuất phát điểm của chúng tôi đều thấp, chị em không biết chữ, chưa từng ký hợp đồng. Đến nay, họ đã trở thành những người phụ nữ làm chủ kinh tế, có tiếng nói trong cộng đồng, phát triển cuộc sống bằng chính nghề truyền thống của dân tộc mình”.

Tại tỉnh Bắc Kạn, chị Lộc Thị Chanh, một phụ nữ dân tộc Tày cũng khởi nghiệp với chính món bánh tro truyền thống quê hương. Từ một tổ sản xuất nhỏ vào năm 2021, sau 3 năm, chị đã phát triển thành hợp tác xã với công suất hơn 10.000 chiếc bánh mỗi ngày, tạo việc làm ổn định cho 14 phụ nữ trong thôn.

“Trước đây, phần lớn chị em không có thu nhập, chỉ quanh quẩn với việc nhà. Nay, họ có nghề, có thu nhập và đặc biệt là có niềm tự hào với bản sắc văn hóa dân tộc mình”, chị Chanh cho biết.

Những câu chuyện nêu trên cho thấy: khi phụ nữ được tiếp cận nguồn lực, trao cơ hội và phát huy bản sắc văn hóa cộng đồng, họ không chỉ vượt lên nghịch cảnh mà còn trở thành chủ thể của quá trình phát triển. Từ khung dệt, tấm vải lanh, đến chiếc bánh truyền thống - những điều tưởng như bình dị đã mở lối cho một thế hệ phụ nữ tự lực, tự chủ, khẳng định vai trò trong kinh tế, xã hội và gia đình.

Từ các mô hình hợp tác xã, tổ nhóm sinh kế đến diễn đàn phụ nữ vùng cao, ngày càng nhiều chị em không chỉ làm theo mà còn chủ động đề xuất, điều phối và kết nối. Khi có việc làm, có thu nhập, có vị thế trong cộng đồng, người phụ nữ có thể tự tin cất tiếng nói, góp phần chuyển hóa định kiến và thúc đẩy bình đẳng thực chất.

Giải quyết bất bình đẳng kép không chỉ cần chính sách đúng và đủ, mà còn đòi hỏi sự thấu hiểu con người cụ thể, trong bối cảnh cụ thể, ở từng bản làng cụ thể. Đề án tổng thể phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi giai đoạn 2021-2030, đặc biệt là Dự án 8 (Thực hiện bình đẳng giới và giải quyết những vấn đề cấp thiết với phụ nữ và trẻ em) do Hội Liên hiệp Phụ nữ Việt Nam đề xuất, đã tiếp cận đúng trọng tâm: không chỉ là hỗ trợ, mà là trao quyền.

Muốn vậy, cần xác lập 4 trụ cột: tự chủ kinh tế thông qua hợp tác xã, doanh nghiệp nữ gắn với văn hóa bản địa; nâng cao tiếng nói cộng đồng qua tổ nhóm tự quản; chia sẻ gánh nặng chăm sóc thông qua cải thiện hạ tầng cơ bản và thay đổi vai trò giới trong gia đình; phát triển năng lực nội sinh bằng đào tạo, tư vấn và kết nối.

Không thể có vùng cao đổi thay nếu phụ nữ dân tộc thiểu số tiếp tục sống trong thiếu thốn, thiệt thòi. Khi người phụ nữ được trao quyền lựa chọn và làm chủ tương lai, sự thay đổi sẽ bền vững từ gốc rễ. Trao quyền cho phụ nữ dân tộc thiểu số không chỉ là khía cạnh nhân văn, mà chính là thước đo hiệu quả của chiến lược phát triển bền vững và bao trùm ở những vùng còn nhiều khó khăn.

Có thể bạn quan tâm

Ảnh thiết kế có yếu tố AI.

Tăng tốc chặng đường cuối, hướng tới chấm dứt nuôi nhốt gấu lấy mật trong năm 2026

Từ hơn 4.000 cá thể gấu nuôi nhốt năm 2005, đến nay cả nước còn 206 cá thể, phần lớn trong đó bị nuôi nhốt hơn 20 năm, sức khỏe suy giảm và cần được đưa đến các cơ sở cứu hộ. Việc hoàn thành mục tiêu chấm dứt tình trạng nuôi nhốt gấu lấy mật trong năm 2026 đang bước vào chặng đường cuối, nhưng cũng là giai đoạn nhiều thách thức.

Phụ nữ phường Tân An phối hợp cùng các lực lượng chức năng gia cố đê. (Ảnh: PN)

Phụ nữ Bắc Ninh sát cánh cùng người dân trong bão lũ

Do ảnh hưởng của bão số 4 khiến mưa lớn kéo dài, nước sông dâng cao khiến nhiều địa phương trên địa bàn tỉnh Bắc Ninh bị ngập lụt, sạt lở, giao thông chia cắt. Trước diễn biến phức tạp của mưa lũ, các cấp Hội Phụ nữ Bắc Ninh đã cùng chính quyền và người dân chủ động ứng phó, khẩn trương khắc phục hậu quả.

Bảo hiểm nhân thọ: Hiểu đúng để khôi phục niềm tin

Bảo hiểm nhân thọ: Hiểu đúng để khôi phục niềm tin

Ngày 25/8, Báo Nhân Dân phối hợp Công ty Trách nhiệm hữu hạn Bảo hiểm Nhân thọ Prudential Việt Nam tổ chức tọa đàm “Bảo hiểm nhân thọ: Hiểu đúng để yên tâm”, với sự tham gia của đại diện cơ quan quản lý, Hiệp hội Bảo hiểm Việt Nam, chuyên gia kinh tế và doanh nghiệp bảo hiểm.

Khu vực bên ngoài đê thôn Lương Phúc, xã Đa Phúc gần như bị cô lập khi nước sông Cầu dâng sau mưa lớn hôm 10/10/2025. (Ảnh: Văn Thịnh)

Báo động lũ trên sông Tích và sông Cầu

Mưa lớn diện rộng gây ngập úng cục bộ tại một số khu vực Hà Nội. Thành phố đã ban hành báo động lũ cấp II trên sông Tích, sông Cầu, đồng thời huy động lực lượng, phương tiện triển khai tiêu thoát nước, bảo đảm an toàn giao thông và đời sống nhân dân.

Lực lượng Công an Lạng Sơn hỗ trợ di chuyển người già và trẻ nhỏ tới điểm an toàn (Ảnh: CÔNG AN LẠNG SƠN)

Tình quân dân vượt cơn bão lũ

Những trận mưa như trút nước trong nhiều ngày qua khiến tỉnh Lạng Sơn oằn mình trong cơn lũ dữ và sạt lở đất. Mưa bão gây ngập úng và cô lập nhiều khu vực, bản làng miền núi xứ Lạng.

Công ty trách nhiệm một thành viên Sông Chu hiện đang tiêu, thoát nước ra sông Mã qua âu Bến Ngự.

Thanh Hóa: Ứng phó với mưa, bão số 4

Chiều 23/8, Văn phòng chỉ huy phòng chống thiên tai tỉnh Thanh Hóa cho biết: Ứng phó với mưa, bão số 4 các địa phương đã chủ động sơ tán 182 hộ, 839 khẩu ra khỏi khu vực có nguy cơ bị ngập lụt, sạt lở đến nơi an toàn.

Tin nổi bật ngày 23/8: Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Bờ Biển Ngà Patrick Achi; Bế mạc Chương trình bồi dưỡng, cập nhật kiến thức đối với Ủy viên Trung ương Đảng khóa XIV

Tin nổi bật ngày 23/8: Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Bờ Biển Ngà Patrick Achi; Bế mạc Chương trình bồi dưỡng, cập nhật kiến thức đối với Ủy viên Trung ương Đảng khóa XIV

Chủ tịch Quốc hội Trần Thanh Mẫn hội đàm với Chủ tịch Quốc hội Bờ Biển Ngà Patrick Achi; Bế mạc Chương trình bồi dưỡng, cập nhật kiến thức đối với Ủy viên Trung ương Đảng khóa XIV; Quốc hội biểu quyết thông qua 6 luật, thảo luận sửa đổi Bộ luật Hình sự… là một số tin tức nổi bật ngày 23/8.

(Ảnh minh họa: THẾ ANH)

Thời tiết các khu vực trên cả nước dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9

Dịp nghỉ lễ Quốc khánh 2/9, Bắc Bộ, cao nguyên Trung Bộ và Nam Bộ có mưa rào và dông rải rác, mưa nhiều hơn vào chiều và tối. Trung Bộ nắng nóng, có nơi nắng nóng gay gắt. Người dân khi tham gia các hoạt động ngoài trời cần chú ý chủ động các biện pháp chống nắng, chống mưa hiệu quả, vui chơi an toàn để kỳ nghỉ lễ trọn vẹn.

Sạt lở ta-luy âm trên quốc lộ tại Km96+270, đi qua xã Vân Sơn, tỉnh Bắc Ninh. (Ảnh: Cục Đường bộ Việt Nam)

Mưa lũ diễn biến phức tạp, nhiều tuyến đường bộ phía bắc bị sạt lở

Tính đến ngày 23/8, mưa lớn kéo dài đã gây sạt lở ta-luy, sụt lún, ngập úng tại nhiều tuyến quốc lộ, đường tỉnh ở khu vực phía bắc, trong đó một số vị trí bị ảnh hưởng nghiêm trọng đến an toàn giao thông. Các lực lượng quản lý đường bộ đang tăng cường huy động máy móc, nhân lực xử lý các điểm hư hỏng để thông xe sớm nhất.

Phố Phạm Ngũ Lão mỗi khi có mưa mặt đường bị ngập, hệ thống thoát nước chậm.

Hà Nội: Mưa lớn, một số điểm ngập nhẹ, giao thông cơ bản bảo đảm

Từ đêm 22 đến sáng 23/8, do ảnh hưởng của dải hội tụ nhiệt đới có trục qua Bắc Bộ nối với bão số 4, trên địa bàn thành phố Hà Nội xảy ra mưa trên diện rộng. Lượng mưa đo được tại nhiều khu vực ở mức lớn, song hệ thống thoát nước đô thị cơ bản vận hành ổn định, các điểm ngập phát sinh được xử lý kịp thời.

Giải chạy được tổ chức thường niên nhân kỷ niệm Ngày Báo chí cách mạng Việt Nam. (Ảnh: BTC)

Đầu tư, chuẩn bị cho tương lai

Mới đây, Bộ Y tế đưa ra đề xuất hướng dẫn người ở độ tuổi 40 cần đầu tư, chuẩn bị cho tuổi già. Nhiều người cho rằng, đề xuất này quá sớm, nhưng thực tế cho thấy, đây là sự chuẩn bị cần thiết để giảm bớt gánh nặng an sinh trong bối cảnh già hóa dân số đang diễn biến nhanh.

Học viên lớp học xóa mù tại Cơ sở cai nghiện ma túy số 2 tỉnh Thanh Hóa tặng hoa giáo viên giáo sau khi kết thúc lớp học. Ảnh: Công an Thanh Hóa

Tìm lại niềm tin, sẵn sàng hòa nhập cộng đồng

Thực hiện nhiệm vụ quản lý nhà nước về cai nghiện ma túy và quản lý sau cai nghiện từ Bộ Lao động-Thương binh và Xã hội, dưới sự chỉ đạo của Bộ Công an, công tác này đã có bước chuyển hướng mạnh mẽ từ mô hình điều trị đơn thuần sang phục hồi toàn diện, mở ra cơ hội hoàn lương vững chắc cho hàng chục nghìn con người.

Lực lượng quân đội đưa người dân trong vùng ngập lụt do ảnh hưởng của bão số 4 tại tỉnh Lạng Sơn đến nơi an toàn. (Ảnh: Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Lạng Sơn)

Các tỉnh miền bắc chủ động ứng phó bão số 4

Trong hai ngày 21 và 22/8, do ảnh hưởng của bão số 4, các tỉnh khu vực phía bắc có mưa lớn kéo dài, gây ngập lụt, chia cắt ở một số nơi. Các địa phương đã chủ động triển khai phương án ứng phó với cơn bão với phương châm bốn tại chỗ.

[Video] Cảnh báo giả mạo vé máy bay dịp Quốc khánh 2/9

[Video] Cảnh báo giả mạo vé máy bay dịp Quốc khánh 2/9

Ngày 22/8, Vietnam Airlines cảnh báo hành khách thận trọng với các website, fanpage và tài khoản mạng xã hội giả mạo thương hiệu, đặc biệt những nơi chào bán vé giá rẻ hoặc quảng cáo các suất ưu đãi dành cho nhân viên hãng và người thân.