Thiếu nhiều cơ chế, chính sách để phát triển thị trường khoa học và công nghệ

Chợ công nghệ và thiết bị (Techmart) được tổ chức hằng năm, nhằm tạo lập những giao dịch giữa bên cung và cầu công nghệ. Sau mỗi kỳ Techmart thường có nhiều hợp đồng, bản ghi nhớ được ký kết lên đến hàng nghìn tỷ đồng. Tuy nhiên vẫn còn nhiều vướng mắc khiến nhiều hợp đồng, bản ghi nhớ không triển khai được và nhiều sản phẩm sáng tạo khó đưa ra thị trường.

Theo Cục Thông tin Khoa học và Công nghệ (KH và CN) Quốc gia (Bộ KH và CN), Techmart là hoạt động quan trọng trong quá trình tạo lập và phát triển thị trường KH và CN của Việt Nam. Tại đây, các kết quả nghiên cứu, công nghệ, thiết bị mới sẽ được giới thiệu, chuyển giao và mở đường cho các đơn vị đổi mới công nghệ, tạo ra sản phẩm, dịch vụ chất lượng cao hơn. Do đó, mục đích chính của các kỳ Techmart vẫn là đẩy mạnh các giao dịch mua, bán công nghệ tiên tiến, thúc đẩy đổi mới sáng tạo, tăng hiệu quả về kinh tế-xã hội. Sau mỗi kỳ Techmart, Cục Thông tin KH và CN Quốc gia đều có những báo cáo tổng kết cho thấy, đã có hàng trăm hợp đồng, bản ghi nhớ được ký kết giữa các đơn vị, với giá trị lên tới hàng nghìn tỷ đồng. Nhưng sau đó, không ít doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc triển khai các hợp đồng, bản ghi nhớ, khiến hiệu quả "hậu" Techmart chưa cao.

Tổng Giám đốc Tập đoàn công nghiệp Quang Trung Nguyễn Tăng Cường cho biết, tại Techmart 2015 đã giới thiệu hệ thống đèn LED sử dụng cho khu vực chiếu sáng công cộng. Hệ thống được tích hợp công nghệ hiện đại, có thể tiết kiệm ít nhất 50% lượng điện năng tiêu thụ và cho phép điều khiển được từ xa, cho nên đã có 48 tỉnh, thành phố muốn ký hợp đồng sử dụng. Nhà đầu tư sẵn sàng bỏ vốn để thay đổi toàn bộ hệ thống đèn cũ sang công nghệ chiếu sáng mới, chịu trách nhiệm duy tu, bảo dưỡng, nhân công lắp đặt..., đổi lại, sẽ được lấy phần chênh lệch phải trả cho số điện năng đã tiết kiệm được hằng năm. Hà Nội mỗi năm chi khoảng 100 tỷ đồng để trả tiền điện cho việc chiếu sáng công cộng, sau khi áp dụng công nghệ mới có thể tiết kiệm đến 60 tỷ đồng. Lợi ích và hiệu quả đã rõ, nhưng để lấy được khoản tiền chênh lệch tiết kiệm đó trả cho nhà đầu tư, thì lại là vấn đề khó giải quyết.

Theo Phó Giám đốc Sở KH và CN Ninh Bình Giang Tuấn Anh, một số doanh nghiệp khi tham gia Techmart đã mang đến những sản phẩm mới, gần gũi với xã hội như: nước mắm, ngọc trai nước ngọt... đều rất thành công trong việc bán hàng và ký kết các hợp đồng. Nhưng khi chuyển giao công nghệ, đưa sản phẩm vào sản xuất ở quy mô công nghiệp lại vướng những khó khăn về cơ chế. Các chuyên gia cho rằng, Nhà nước còn thiếu các cơ chế, chính sách hỗ trợ, khuyến khích giao dịch cung, cầu công nghệ, thiết bị tại Techmart. Nhất là các hợp đồng được ký kết với cơ quan, tổ chức có sử dụng tiền từ ngân sách Nhà nước thì các thủ tục hành chính vô cùng phức tạp, mất thời gian. Có những đơn vị phải mất một năm để thực hiện việc lên kế hoạch, đề án, phê duyệt, thẩm định... rồi phải đấu thầu, khiến nhiều hợp đồng khó thực hiện. Ngoài ra, các sản phẩm được hình thành từ kết quả nghiên cứu KH và CN, khi muốn thương mại hóa phải được cơ quan Nhà nước có thẩm quyền đánh giá và cấp phép lưu hành. Tuy nhiên các sản phẩm KH và CN luôn đổi mới, sáng tạo, hầu hết chưa có quy chuẩn, tiêu chuẩn quy định về chất lượng cũng là một vướng mắc, khiến việc triển khai hợp đồng sản xuất còn chậm.

Phó Cục trưởng Thông tin KH và CN Quốc gia Lê Thị Khánh Vân cho rằng, các kết quả nghiên cứu KH và CN được triển lãm tại Techmart đều đã thành công ở quy mô nhỏ. Nhưng khi áp dụng vào thực tiễn sản xuất ở quy mô công nghiệp lại có nhiều điểm khác nhau. Do đó, cần triển khai ở các mô hình thử nghiệm, hoàn thiện ở quy mô khác nhau theo đúng nhu cầu thực tiễn. Khi đó, Bộ KH và CN cần làm chức năng "bà đỡ" cho các nghiên cứu, hỗ trợ và hoàn thiện quy trình để đưa sản phẩm vào sản xuất ở quy mô công nghiệp. Một số doanh nghiệp gặp vướng mắc về vấn đề chuyển giao công nghệ, các ưu đãi về thuế... cần đăng ký để được cấp giấy chứng nhận là doanh nghiệp KH và CN, khi đó sẽ được hưởng các ưu đãi, hỗ trợ phát triển, ứng dụng KH và CN trong nghiên cứu, sản xuất. Từ năm 2015, Techmart đã có thay đổi, khi tạo ra "không gian tư vấn", các doanh nghiệp có thể đặt ra "bài toán" cần đổi mới công nghệ, những khó khăn cần giải quyết; khi đó, các nhà khoa học, viện nghiên cứu, trường đại học, tổ chức KH và CN... sẽ đưa ra những giải pháp, để doanh nghiệp được lựa chọn và ký hợp đồng hợp tác. Sau các kỳ Techmart, ban tổ chức vẫn tiếp tục theo dõi để hỗ trợ tất cả hợp đồng được ký kết và giúp các doanh nghiệp gặp khó khăn trong việc triển khai các hợp đồng. Do đó, số lượng hợp đồng "ảo" đã giảm rõ rệt, hầu hết các hợp đồng đều, đã và đang được các bên thực hiện.

Hiện nay, thị trường KH và CN vẫn thiếu cơ sở pháp lý và các định chế trung gian, để thúc đẩy các giao dịch về công nghệ. Nhà nước cần có những chính sách để kích cầu công nghệ, tăng các ưu đãi cho những doanh nghiệp khởi nghiệp từ các nghiên cứu KH và CN, hỗ trợ doanh nghiệp có các sản phẩm thiết yếu với xã hội... Có như vậy, mới thúc đẩy các nghiên cứu KH và CN phát triển, nhanh chóng được đầu tư thương mại hóa và tăng hiệu quả cho nền kinh tế đất nước.

Có thể bạn quan tâm

Hoạt động tại phòng thí nghiệm Trường đại học Khoa học Tự nhiên, Đại học Quốc gia Hà Nội. (Ảnh: Diệp Ngọc)

Chiến lược công nghệ lượng tử nhằm bảo vệ chủ quyền công nghệ, tích hợp không gian số toàn cầu

Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW về đột phá phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia, công nghệ lượng tử được đặt ở vị trí trung tâm, cụ thể hóa trong Danh mục công nghệ chiến lược và sản phẩm công nghệ chiến lược theo Quyết định số 21/2026/QĐ-TTg có hiệu lực từ ngày 1/7/2026.

Nhiều hành vi thường xuất hiện trong các vụ lừa đảo công nghệ cao tăng mạnh mức xử phạt.

Tăng mức xử phạt hàng loạt thủ đoạn lừa đảo công nghệ cao

Từ 1/7/2026, Nghị định 174/2026/NĐ-CP có hiệu lực, thay thế nhiều quy định của Nghị định 15/2020/NĐ-CP về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực bưu chính, viễn thông, công nghệ thông tin và giao dịch điện tử. Đáng chú ý, nhiều hành vi thường xuất hiện trong các vụ lừa đảo công nghệ cao... đã tăng mạnh mức xử phạt.

Một hội nghị của Cục Sở hữu trí tuệ (Bộ Khoa học và Công nghệ) trao đổi về công tác thanh tra xử lý vi phạm bản quyền về sở hữu công nghiệp.

Bước chuyển trong tư duy chính sách về sở hữu trí tuệ

Kết luận 51-KL/TW của Bộ Chính trị về đẩy mạnh công tác sở hữu trí tuệ phục vụ phát triển kinh tế-xã hội trong tình hình mới đánh dấu bước chuyển quan trọng trong tư duy chính sách, đưa sở hữu trí tuệ từ công cụ bảo hộ quyền thành nguồn lực phát triển quốc gia, gắn với yêu cầu hoàn thiện thể chế và tổ chức thực thi đồng bộ.

Diễn đàn châu Âu-châu Phi nhằm tăng cường hợp tác trong kỷ nguyên số. (Ảnh: ACCORD)

Đối phó thách thức tin giả

Sự phát triển nhanh chóng của trí tuệ nhân tạo (AI) đang mở ra nhiều cơ hội thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, song cũng tạo ra những thách thức lớn. Nguy cơ lan truyền thông tin sai lệch gia tăng không chỉ ở những khu vực công nghệ chưa phát triển đồng đều như châu Phi mà ở cả những nơi đã phát triển mạnh mẽ như châu Âu. 

Tiến sĩ Hoàng Lương trao đổi với nhóm nghiên cứu về kết quả xử lý nước thải bằng công nghệ EBB (Ảnh: LƯƠNG HIẾU)

Ứng dụng “gạch sinh học” xử lý nước thải

Việc xử lý nước thải tại các khu dân cư, làng nghề, trang trại chăn nuôi ở Việt Nam gặp nhiều khó khăn như chi phí đầu tư cao, công nghệ xử lý phức tạp do nhiều loại nước thải đan xen và khó vận hành ở quy mô nhỏ…

Hoạt động nghiên cứu, thực hành tại Trường đại học Phenikaa. (Ảnh: VŨ THƠM)

Mô hình hợp tác “3 nhà” trong phát triển khoa học, công nghệ

Nghị quyết số 57-NQ/TW xác định phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia là sự nghiệp của toàn dân, toàn hệ thống chính trị; trong đó, người dân và doanh nghiệp là trung tâm, chủ thể; nhà khoa học là nhân tố then chốt; Nhà nước giữ vai trò kiến tạo, dẫn dắt và thúc đẩy.

Xã Phụng Hiệp, thành phố Cần Thơ lấy người dân và doanh nghiệp làm trung tâm phục vụ.

Chuyển đổi số - “chìa khóa” vận hành hiệu quả chính quyền cơ sở

Thực hiện chuyển đổi số, ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo trong hoạt động của các cơ quan trong hệ thống chính trị theo yêu cầu đặt ra tại Nghị quyết số 57-NQ/TW ngày 22/12/2024 của Bộ Chính trị đã từng bước góp phần tạo đột phá trong xây dựng và vận hành chính quyền nhân dân.

Nông dân tham gia dự án hỗ trợ kinh doanh nông hộ tại Cao Bằng (Ảnh: VIỆT HÀ)

Chuyển giao công nghệ, đổi mới tư duy sản xuất

Chuyển giao khoa học và công nghệ đang góp phần đổi mới tư duy sản xuất, hình thành nhiều mô hình kinh tế và nâng cao năng lực công nghệ tại địa phương. Tuy nhiên, để phát huy hiệu quả cao hơn, hoạt động này cần được đổi mới theo hướng gắn chặt với thị trường, doanh nghiệp và mục tiêu tăng trưởng.

Quang cảnh sự kiện Shopee Brands And Creators Summit 2026.

AI trở thành động lực tăng trưởng mới của thương mại điện tử

Trí tuệ nhân tạo (AI) đang trở thành một trong những động lực quan trọng thúc đẩy sự phát triển của thương mại điện tử, không chỉ góp phần nâng cao trải nghiệm mua sắm, mà còn hỗ trợ doanh nghiệp tối ưu vận hành, mở rộng tiếp cận khách hàng và nâng cao năng lực cạnh tranh trong môi trường số.

Nghiên cứu khoa học tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam.

Triển khai Nghị quyết 57: Tạo đột phá trong phát triển và trọng dụng nhân tài khoa học

Sau 18 tháng triển khai Nghị quyết số 57-NQ/TW, nhiều kết quả quan trọng đã tạo nền tảng cho phát triển khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo. Tuy nhiên, để tạo đột phá tăng trưởng, yêu cầu cấp bách hiện nay là xây dựng đội ngũ nhân lực chất lượng cao đủ năng lực làm chủ các công nghệ chiến lược.

Hội thảo “Kết nối 3 nhà - Huy động nguồn lực khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số phục vụ phát triển kinh tế-xã hội thành phố Huế” diễn ra chiều 2/7 tại Huế.

Huế kích hoạt nền tảng số kết nối “3 nhà”: Biến bài toán thực tiễn thành động lực đổi mới sáng tạo

Từ quản lý đô thị thông minh, bảo tồn di sản đến phát triển kinh tế số, thành phố Huế đang đứng trước nhiều bài toán lớn cần lời giải. Nền tảng số kết nối “3 nhà” vừa được Huế ra mắt kỳ vọng sẽ tạo cơ chế liên kết thực chất giữa Nhà nước, nhà khoa học và doanh nghiệp để thúc đẩy phát triển.

Hoạt động nghiên cứu tại Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam. (Ảnh: MẠNH XUÂN)

Chú trọng công tác nghiên cứu khoa học cơ bản

Trong đột phá phát triển khoa học, công nghệ, nghiên cứu khoa học cơ bản được xác định là nền móng tri thức, vấn đề chiến lược, liên quan trực tiếp đến mô hình phát triển, năng lực tự chủ và vị thế quốc gia.