Thành phố Hồ Chí Minh với hàng trăm tòa chung cư cũ và mới đang tồn tại đang đặt ra yêu cầu cấp bách về hạ tầng điện để đáp ứng những quy chuẩn đặt ra.
Nhiều chung cư vẫn cấm sạc xe điện
Một trong những quy định mà Thông tư 31/2026/TT-BXD của Bộ Xây dựng sửa đổi 01:2026 QCVN 04:2021/BXD
Quy chuẩn kỹ thuật quốc gia về Nhà chung cư (gọi là Thông tư 31) yêu cầu khu vực sạc xe điện phải đặt theo thứ tự ưu tiên như: ngoài trời, trên mặt đất, tầng bán hầm, tầng hầm 1 rồi đến các tầng hầm tiếp theo. Trường hợp bố trí ở tầng bán hầm, tầng hầm thì phải có giải pháp phù hợp, hiệu quả để giải phóng xe bị cháy ra khỏi nhà chung cư hoặc cô lập xe bị cháy. Đáng lưu ý, phải tách biệt khu vực sạc xe điện và các khu vực khác; tách biệt phân vùng để sạc ô-tô điện và mô-tô điện, xe gắn máy điện, xe đạp điện. Về trụ sạc, công suất danh định của trụ sạc lắp đặt trong tầng hầm không được vượt quá 22 kW...
Tại Wilton Tower, một chung cư cao cấp nằm ở đường Nguyễn Văn Thương, phường Thạnh Mỹ Tây, bố trí khu vực để xe đạp và xe máy điện nhưng Ban quản lý không cho sạc điện. Chị Thanh Mai, một cư dân sống tại đây cho biết: “Cách đây một năm, chung cư ra thông báo không cho sạc điện, đồng thời ngắt hệ thống sạc với lý do nhiều vụ cháy nổ do sạc điện đã xảy ra, không an toàn cho tòa nhà”. Từ quy định này, bản thân chị Mai và nhiều người dân ở đây phải tự xoay xở sạc điện bên ngoài thông qua dịch vụ hay người quen hỗ trợ.
Ông Thái Hùng, ở chung cư Mỹ Vinh, phường Xuân Hòa chia sẻ: “Ban quản lý chung cư tôi ở không hẳn là cấm sạc xe điện; nhưng cũng không hỗ trợ cư dân về hệ thống sạc. Cụ thể, tầng hầm không được trang bị ổ sạc, cư dân đề nghị gắn hệ thống điện thì ban quản lý lấy lý do mất an toàn, kèm việc phải tính toán chi phí điện năng dùng chung rất phức tạp”.
Một số ban quản lý chung cư đã chủ động bố trí một khu vực để giữ xe điện. Hệ thống điện, cổng sạc cũng được thiết kế đi kèm để cư dân sử dụng. Anh Hoàng Trọng Khánh, ở chung cư Bình Khánh (phường An Khánh) cho biết: “Chung cư hiện có khoảng 30 xe máy điện, được đặt ngay tầng 1, sát với vị trí trực của bảo vệ chung cư kèm niêm yết phí sạc điện rõ ràng nên tôi thấy minh bạch và an toàn. Như vậy Ban quản trị đã song hành và hỗ trợ cư dân trong xu hướng sử dụng xe điện ngày càng phổ biến”.
Theo Thông tư 31, trong thời hạn sáu tháng kể từ ngày thông tư có hiệu lực thi hành, các tòa nhà chung cư hiện hữu phải rà soát xong các khu vực liên quan xe điện (trước ngày 15/6/2027). Sau khi rà soát, nếu phát hiện công trình chưa đáp ứng các yêu cầu của quy chuẩn mới thì phải sửa chữa, cải tạo theo quy định của pháp luật về xây dựng để bảo đảm tuân thủ quy chuẩn. Đây cũng chính là điều kiện nhằm thúc đẩy hoàn thiện hạ tầng tại các chung cư nhằm phục vụ nhu cầu sử dụng xe điện của cư dân.
Luật hóa tiêu chuẩn để phát triển hệ sinh thái xe điện
Trong định hướng chuyển đổi xanh, chuyển đổi năng lượng và phát triển giao thông bền vững, sử dụng phương tiện giao thông điện được xác định là xu thế tất yếu. Tuy nhiên, thực tế hiện nay cho thấy hạ tầng trạm sạc, chỗ đỗ xe và trạm đổi pin tại các khu đô thị, nhà chung cư còn nhiều vướng mắc, bất cập, nhất là hệ thống trạm sạc không có hoặc không bảo đảm quy chuẩn, hạ tầng dành riêng cho hệ thống xe điện nhìn chung còn tiềm ẩn nguy cơ mất an toàn cháy nổ.
Luật sư Nguyễn Văn Hậu, Chủ tịch Hội Trọng tài thương mại Thành phố Hồ Chí Minh cho rằng: Thông tư 31 quy định rất rõ ràng các điều kiện về hạ tầng kỹ thuật, quy chuẩn điện năng cũng như không gian bố trí các phương tiện sử dụng điện năng tại các chung cư. Điều này đòi hỏi các ban quản trị cùng chủ đầu tư, nhất là các chung cư cũ chưa đáp ứng các tiêu chuẩn xây dựng, phòng cháy, chữa cháy phải tích cực và kịp thời rà soát lại điều kiện thực tế để điều chỉnh, nâng cấp và hoàn thiện hạ tầng đúng quy định. Trong trường hợp chung cư hay tòa nhà chưa đạt đủ quy chuẩn, nhất là điều kiện về phòng cháy, chữa cháy, thì phải kiên quyết hoàn thiện trước khi bố trí phương tiện điện hoạt động.
Tiến sĩ Lê Xuân Hồng, Trưởng ngành Kỹ thuật điện, Đại học Giao thông vận tải Thành phố Hồ Chí Minh đánh giá: Thông tư mới quy định nghiêm ngặt nhiều điều kiện liên quan như tách biệt khu vực sạc và giới hạn số lượng xe trên mỗi phân vùng hầm (tối đa 25 chỗ cho ô-tô điện hoặc 50 chỗ cho xe mô-tô điện, xe gắn máy điện, xe đạp điện), quy định bắt buộc phân vùng và tách riêng hạ tầng sạc cho ô-tô, xe máy điện buộc các chủ đầu tư và đơn vị vận hành phải quy hoạch, tính toán công suất phụ tải bài bản ngay từ đầu. Sự can thiệp pháp lý này giúp hạ tầng trạm sạc được đầu tư đồng bộ, chính quy, chấm dứt tình trạng chắp vá tự phát; đồng thời, bảo đảm lưới điện tòa nhà luôn vận hành ổn định trước áp lực phương tiện tăng cao.
Cuối năm 2025, Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh cũng đề xuất Bộ Xây dựng bổ sung vào quy chế quản lý sử dụng chung cư các quy định về sửa chữa, cải tạo, thay đổi thiết kế bên trong tòa nhà (bao gồm việc lắp đặt trạm sạc) nhằm hạn chế tranh chấp giữa chủ đầu tư, ban quản lý và cư dân. Theo Phó Giám đốc Sở Xây dựng Thành phố Hồ Chí Minh Bùi Hòa An, một đô thị giao thông xanh hóa phải gắn liền với sự sẵn sàng của hạ tầng tĩnh (bãi đỗ và trạm sạc). Luật hóa tiêu chuẩn trạm sạc ở các chung cư chính là mắt xích quan trọng nhất để hoàn thiện hệ sinh thái xe điện.
